Porada prawna on-line

Artykuły

»

Prawo dla firm

»

Prawo pracy

»

Odpowiedzialność materialna

» Czy można potrącić z ...

NAJNOWSZE ARTYKUŁY

Czy można potrącić z wynagrodzenia pracownika koszt połączeń z telefonu służbowego po przekroczeniu przyznanego pracownikowi limitu połączeń?

Wynagrodzenie w polskim porządku prawnym podlega szczególnej ochronie i jakiekolwiek możliwości jego wypłaty w niższej wysokości niż przewiduje to umowa o pracę są mocno ograniczone. Po pierwsze, w art. 87 §§ 1 i 7 Kodeksu pracy został sformułowany wyczerpujący katalog dopuszczalnych potrąceń bez zgody pracownika. Po drugie, potrącenia innych należności wymagają zgody pracownika co, do której orzecznictwo wypracowało konkretne wymogi.

Oprócz zamkniętego katalogu należności, których potrącenie jest dopuszczalne (w tym określone w art. 87 §§ 1 i 7 Kodeksu Pracy) warto pamiętać, że Kodeks Pracy dopuszcza możliwość potrącenia z wynagrodzenia za pracę również innych należności, ale wyłącznie za zgodą pracownika. Potrącenia mogą być dokonywane na rzecz pracodawcy, ale również na rzecz osób trzecich. Zgodnie z art. 91. Kodeksu Pracy: § 1. Należności inne niż wymienione w art. 87 § 1 i 7 mogą być potrącane z wynagrodzenia pracownika tylko za jego zgodą wyrażoną na piśmie. Należy zauważyć, że określenie należności inne niż oznacza, że katalog ewentualnych należności jakie mogą być potrącane jest otwarty, a zatem przepis ten może mieć zastosowanie na przykład w przypadku udzielania przez pracodawcę pracownikowi pożyczki lub zapłaty za karnet sportowy.

Zgoda wyrażona przez pracownika musi być koniecznie udzielona na piśmie. Zgodnie z wyrokiem Sądu Najwyższego z dnia 1 października 1998 r. (sygn. akt: I PKN 366/98; OSNP 1999, nr 21, poz. 684): Wyrażenie przez pracownika, bez zachowania formy pisemnej, zgody na dokonywanie potrąceń z wynagrodzenia za pracę innych należności niż wymienione w art. 87 § 1 i 7 k.p. jest nieważne (art. 58 k.c. w zw. z art. 91 i 300 k.p.). Stanowiska tego nie zmienia fakt, że pracownik przez dłuższy czas tych potrąceń nie kwestionował. Powyższe oznacza, że ani ustna, ani dorozumiana zgoda pracownika na potrącenie nie wystarcza i dokonanie potrącenia skutkować będzie roszczeniem pracownika o wypłatę pełnego wynagrodzenia, jak również odsetek za zwłokę. Niewypłacenie pełnego wynagrodzenia mogłoby również zostać potraktowane jako naruszenie przez pracodawcę swoich obowiązków.

Istotna jest również treść samej zgody na dokonywanie potrąceń. W wyroku z dnia 21 grudnia 2005 r. (sygn. akt: I OSK 461/05, LEX nr 228247) NSA, stwierdził, iż: Przepis art. 91 ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. Kodeks pracy Dz.U. 1998 nr 21 poz. 94 ze zm./ dla potrącenia z wynagrodzenia za pracę wymaga zgody pracownika wyrażonej na piśmie. Wymieniona w tym przepisie zgoda pracownika nie może być blankietowa. Powinna dotyczyć konkretnej, istniejącej wierzytelności.

Nawiązując zatem do pytania postawionego jako tytuł niniejszego artykułu – czy można potrącić z wynagrodzenia pracownika koszt połączeń z telefonu służbowego po przekroczeniu przyznanego pracownikowi limitu połączeń należy odpowiedzieć twierdząco. Koniecznie jednak pracownik musi wyrazić pisemną zgodę na takie potrącenie i musi zostać ona wyrażona po przedstawieniu konkretnej kwoty potrącenia. Innymi słowy zgoda na potrącenie będzie skuteczna, jeżeli należność już powstała i pracownikowi znana jest jej wysokość.

Za niedopuszczalne należałoby uznać wyrażenie przez pracownika zgody na potrącenie na przyszłość. Zgoda taka byłaby nieważna i nie wywołałaby żadnych skutków prawnych. W chwili, gdy pracownik wyrazi taką zgodę nie wie on, na potrącenie w jakiej wysokości się zgadza, a także czy dług w przyszłości w ogóle powstanie. Tym samym byłaby to zgoda blankietowa, niedotycząca konkretnej i istniejącej wierzytelności. Potwierdzenie powyższego można znaleźć w wyroku SN z dnia 5 maja 2004 r., I PK 529/03: Wyrażenie zgody przez pracownika na dokonywanie potrąceń z jego wynagrodzenia bez świadomości wielkości długu i istnienia przesłanek odpowiedzialności jest nieważne.

Zgoda pracownika na potrącenie może zostać wyrażona po powstaniu wierzytelności i musi być to zgoda wyraźna. W wyroku z dnia 21 grudnia 2005 r. (sygn. akt: I OSK 461/05) NSA wskazał, iż: złożenie przez pracownika podpisu na nocie księgowej, obejmującej rozliczenie niedoboru bez zawarcia sformułowania wyrażenia zgody na potrącenie zawartej w niej kwoty z wynagrodzenia, nie spełnia przesłanki z art. 91 k.p.

Kodeks Pracy wprowadza ponadto ograniczenie wysokości potrąceń z wynagrodzenia pracownika:

- dla potrąceń należności na rzecz pracodawcy - wolna od potrąceń jest kwota wynagrodzenia stanowiąca równowartość ustawowo określonego minimalnego wynagrodzenia za pracę, pomniejszonego o składkę na ubezpieczenie społeczne oraz zaliczkę na podatek dochodowy od osób fizycznych.

- dla potrąceń na rzecz innych podmiotów niż pracodawca - wolna od potrąceń jest kwota wynagrodzenia stanowiąca równowartość 80% ustawowo określonego minimalnego wynagrodzenia za pracę, pomniejszonego o składkę na ubezpieczenie społeczne oraz zaliczkę na podatek dochodowy od osób fizycznych.

Podsumowując, potrącenie z wynagrodzenia pracownika należności innych niż wymienione w art. 87 §§ 1 i 7 k.p. jest dopuszczalne, ale pod warunkiem, że pracownik wyrazi na nie pisemną, wyraźną zgodę dotyczącą należności istniejącej i o znanej mu wysokości. Niedopuszczalne jest natomiast wyrażenie zgody na przyszłe, przewidywane potrącenia.

MASZ PYTANIE?