Porada prawna on-line

NAJNOWSZE ARTYKUŁY

Faktury leżące na szklanym  stole.

Czy przedstawienie faktury VAT wystarczy do wydania nakazu zapłaty w postępowaniu nakazowym, czyli część I z cyklu “Podstawy wydania nakazu zapłaty w postępowaniu nakazowym”

Sąd wydaje nakaz zapłaty w postępowaniu nakazowym tylko wtedy, gdy powód przedstawi ściśle określone dokumenty uzasadniające roszczenie. Z niniejszego artykułu dowiedzą się Państwo, czy faktura może być podstawą do wydania nakazu zapłaty w postępowaniu nakazowym i czy każda spełnia takie warunki.

Stosownie do treści art. 485 § 1 Kodeksu postępowania cywilnego sąd wydaje nakaz zapłaty, jeżeli powód dochodzi roszczenia pieniężnego albo świadczenia innych rzeczy zamiennych, a okoliczności uzasadniające dochodzone żądanie są udowodnione dołączonym do pozwu:

1) dokumentem urzędowym,

2) zaakceptowanym przez dłużnika rachunkiem,

3) wezwaniem dłużnika do zapłaty i pisemnym oświadczeniem dłużnika o uznaniu długu,

4) zaakceptowanym przez dłużnika żądaniem zapłaty, zwróconym przez bank i niezapłaconym z powodu braku środków na rachunku bankowym.

Zgodnie z powołanym przepisem, przedmiotem postępowania nakazowego może być dochodzenie roszczenia pieniężnego albo świadczenia innych rzeczy zamiennych. Wydanie nakazu zapłaty w postępowaniu nakazowym zależy więc od rodzaju roszczenia, przy czym musi być ono wykazane za pomocą dokumentów wymienionych enumeratywnie w art. 485 k.p.c. Oznaczone dokumenty winny uprawdopodobnić zasadność powództwa w takim stopniu, że sąd rozpatrujący żądanie będzie miał obowiązek wydania nakazu zapłaty albo możliwość jego wydania (T. Ereciński (red.), Kodeks postępowania cywilnego. Komentarz. Tom II. Postępowanie rozpoznawcze, wyd. IV). Udowodnienie okoliczności uzasadniających żądanie pozwu dokumentami wyliczonymi w art. 485 k.p.c. dotyczy tylko roszczenia głównego, a nie odsetek czy kosztów postępowania (uchwała Sądu Najwyższego z dnia 28 lipca 1993 r., III CZP 99/93). Rozbieżności między oznaczeniem np. strony, w pozwie zawierającym wniosek o wydanie nakazu zapłaty, a dołączonymi do niego dokumentami mającymi udowodnić, że dochodzone roszczenie jest w całości udowodnione, wyłącza wydanie nakazu zapłaty przed wyjaśnieniem i usunięciem tej rozbieżności (wyrok Sądu Najwyższego z dnia 16 maja 1995 r., II CRN 34/95).

W pozwie należy precyzyjnie oznaczyć wysokość dochodzonego świadczenia pieniężnego, które może być wyrażone zarówno w walucie polskiej jak i obcej. Rzeczy zamienne to rzeczy oznaczone co do gatunku – rzeczy określone według ich cech rodzajowych właściwych dla większej liczby przedmiotów. W doktrynie przyjmuje się, że świadczenie tych rzeczy może obejmować tak pojedynczą rzecz, jak i większej ich liczbę (T. Ereciński (red.), Kodeks postępowania cywilnego. Komentarz. Tom II. Postępowanie rozpoznawcze, wyd. IV).

Podstawę wydania nakazu zapłaty stanowią dokumenty urzędowe i prywatne, przy czym jeżeli chodzi o te ostatnie, ustawodawca określił ściśle ich rodzaje. Inne niż wymienione w analizowanym przepisie dokumenty prywatne nie będą stanowiły podstawy wydania nakazu zapłaty w postępowaniu nakazowym.

Dokument urzędowy, o którym mowa w art. 485 § 1 k.p.c. to taki, który posiada następujące cechy:

- pochodzi od organu władzy publicznej lub innego organu państwowego, samorządowego i organizacji zawodowych, samorządowych, spółdzielczych i innych organizacji pozarządowych,

- jest wydany w zakresie ich kompetencji,

- dotyczy zakresu spraw z dziedziny administracji publicznej,

- został wydany w przepisanej formie (postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 9 marca 2004 r., V CK 448/03).

W art. 485 § 1 pkt 2 – 4 ustawodawca wymienia trzy rodzaje dokumentów prywatnych: rachunek zaakceptowany przez dłużnika, wezwanie do zapłaty i pisemne oświadczenie dłużnika o uznaniu długu oraz zaakceptowane przez dłużnika żądanie zapłaty zwrócone przez bank i niezapłacone z powodu braku środków na rachunku bankowym. Cechą charakterystyczną tych dokumentów jest wykazanie w nich akceptacji przez dłużnika istniejącego zobowiązania w czasie, w którym istniał już obowiązek jego spełnienia lub przynajmniej zostało stwierdzone jego istnienie (orzeczenie Sądu Najwyższego z dnia 19 maja 1992 r., III CZP 56/92).

Rachunek, w rozumieniu § 1 pkt 2 analizowanego przepisu to każdy występujący w obrocie dokument rozliczeniowy stanowiący dowód zobowiązania – także faktura VAT (T. Ereciński (red.), Kodeks postępowania cywilnego. Komentarz. Tom II. Postępowanie rozpoznawcze, wyd. IV). Upoważnienie przez pozwanego do wystawienia faktury VAT bez podpisu w stosunkach cywilnych między przedsiębiorcami może być traktowane jako zaakceptowanie przez dłużnika rachunku, uzasadniające wydanie przez sąd nakazu zapłaty (wyrok Sądu Najwyższego z dnia 23 lutego 2006 r., II CSK 131/05).

Z drugiej jednak strony wezwanie dłużnika do zapłaty i jego oświadczenie o uznaniu długu muszą mieć postać dokumentu zaopatrzonego podpisem wystawcy – gdy brak upoważnienia, o którym mowa powyżej (uchwała Sądu Najwyższego z dnia 19 maja 1992 r., III CZP 56/92, wyrok Sądu Najwyższego z dnia 23 października 2001 r., I CKN 323/99). Uznanie długu może mieć charakter uznania właściwego, stanowiącego umowę, w której strony potwierdzają jego istnienie, zwłaszcza, co do wysokości długu i terminu jego płatności, albo tzw. uznania niewłaściwego, które może ograniczać się do oświadczenia wiedzy (wyrok Sądu Najwyższego z dnia 16 lutego 2005 r., IV CK 492/04, wyrok Sądu Najwyższego z dnia 15 listopada 2007 r., II CSK 347/07). Oświadczenie dłużnika nie musi być zatem wyraźne i bezpośrednio kierowane do wierzyciela, istotne bowiem mogą okazać się jedynie okoliczności, w jakich zostało złożone.

Ostatni z dokumentów prywatnych wymienionych art. 485 § 1 k.p.c. to zaakceptowane przez dłużnika żądanie zapłaty, zwrócone przez bank i niezapłacone z powodu braku środków na rachunku bankowym. Powyższa podstawa wydania nakazu zapłaty dotyczy rozliczenia bezgotówkowego w postaci polecenia zapłaty. Zgodnie z art. 63 d ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Prawo bankowe, polecenie zapłaty to udzielona bankowi dyspozycja wierzyciela obciążenia określoną kwotą rachunku bankowego dłużnika i uznania tą kwotą rachunku wierzyciela. Jednym z warunków stosowania tej formy rozliczeń jest udzielenie przez dłużnika wierzycielowi zgody na obciążanie rachunku dłużnika w drodze polecenia zapłaty, w umownych terminach zapłaty, z tytułu określonych zobowiązań. Dłużnikowi przysługuje prawo do odwołania zarówno tej zgody, jak i pojedynczego polecenia zapłaty.

Jak wyraźnie wynika z powyższego omówienia, niełatwo jest uzyskać nakaz zapłaty w postępowaniu nakazowym. Należy bowiem wykazać się dokumentami spełniającymi określone wymagania, dlatego nie każda faktura VAT może być uznana jako uzasadniona przyczyna do wydania nakazu w tym specyficznym postępowaniu. Podkreślenia wymaga, że niniejszy artykuł nie stanowi wyczerpania podstaw do wydania nakazu zapłaty w postępowaniu nakazowym, dlatego zachęcam do śledzenia dalszych części.

Zobacz także część II artykułu na temat podstaw do wydania nakazu zapłaty w postępowaniu nakazowym.

MASZ PYTANIE?