Porada prawna on-line

Artykuły

»

Prawo dla firm

»

Prawo cywilne

»

Cesja

» Czy wierzyciel zawsze ...

NAJNOWSZE ARTYKUŁY

Palce wskazujące na kogoś.

Czy wierzyciel zawsze może wskazać nowy podmiot, na rzecz którego musimy spłacić nasz dług?

29.12.2015

Cesja

Najczęściej, gdy zaciągamy zobowiązanie to jesteśmy przekonani, że będziemy zobowiązani je spełnić na rzecz tego podmiotu, co do którego się zobowiązaliśmy. Tak jednak wcale nie musi być. Nasze zobowiązanie, a wierzytelność naszego wierzyciela, co do zasady może być traktowana jako zwykły przedmiot obrotu pomiędzy podmiotami - może zostać sprzedana lub po prostu przekazana. Jak się przed tym zabezpieczyć?


Kodeks cywilny przewiduje trzy sytuacje, kiedy przeniesienie takiej wierzytelności jest niedopuszczalne:

- przeniesienie takie sprzeciwiałoby się ustawie (ustawowy zakaz), albo

- przeniesienie takie sprzeciwiałoby się zastrzeżeniu umownemu (postanowienie w umowie zabraniające przelewu wierzytelności przez wierzyciela)  albo

- przeniesienie takie sprzeciwiałoby się właściwości zobowiązania (np. wierzytelność osobista, świadczenie jakie może być wykonane tylko na rzecz wierzyciela).

Jeśli żadne z powyższych nie ma zastosowania, to wierzytelność może być przeniesiona na inny podmiot. W takim przypadku dłużnik nie może w żaden sposób sprzeciwić się przelewowi wierzytelności.   Przywołać tu można wyrok z dnia  28 sierpnia 2013 r. Sądu Okręgowego w Kaliszu, I C 40/13: W myśl art. 509 § 1 k.c. z istoty przelewu wynika prawo wierzyciela do zbycia wierzytelności bez zgody dłużnika. Prawo takie może zostać ograniczone tylko poprzez zawarcie przez wierzyciela i dłużnika umowy o zakazie zbywania wierzytelności.

Jaką wierzytelność  zatem można przenieść?

Sąd Okręgowy w Olsztynie w uzasadnieniu wyroku z dnia 14 października 2013 r., I C 174/13 wskazał: Zgodnie z art. 509 § 1 k.c. wierzyciel może bez zgody dłużnika przenieść wierzytelność na osobę trzecią (przelew), chyba że sprzeciwiałoby się to ustawie, zastrzeżeniu umownemu albo właściwości zobowiązania. Paragraf 2 tegoż przepisu stanowi, że wraz z wierzytelnością na nabywcę przechodzą wszelkie związane z nią prawa, a w szczególności roszczenie o zaległe odsetki. Przedmiotem wierzytelności może być co do zasady wierzytelność istniejąca, którą cedent może swobodnie dysponować. Ponadto wierzytelność ta powinna być w sposób dostateczny zindywidualizowana, choćby przez wyraźne oznaczenie stosunku zobowiązaniowego, z którego ta wierzytelność wynika.

Stanowisko to potwierdza Sąd Apelacyjny w Warszawie w wyroku  z dnia 25 kwietnia 2014 r. VI ACa 806/13:

Co do zasady nie można czynić wierzycielowi zarzutu, że dokonuje cesji wierzytelności przysługującej mu od dłużnika. (…) Przedmiotem przelewu jest wierzytelność, tj. prawo podmiotowe wierzyciela do żądania od dłużnika świadczenia. Innymi słowy przedmiotem przelewu może być więc wierzytelność, której źródłem jest zobowiązanie naturalne. Może nim być także wierzytelność przedawniona - gdyby dłużnik spełnił takie świadczenie na rzecz nabywcy, nie mogłoby zostać ono uznane za bezpodstawne. Przedmiotem przelewu może być również wierzytelność niewymagalna. Wreszcie przedmiotem przelewu może być wierzytelność sporna.

Z powyższego wynika, że jeżeli strony nie postanowiły umownie o zakazie dokonywania przeniesienia wierzytelności przez wierzyciela, to bardzo rzadko będzie dochodziło do sytuacji, gdy wierzyciel nie będzie mógł takiego przeniesienia dokonać. Ponadto, w przypadku dokonania przeniesienia wierzytelności dłużnikowi nie przysługuje żaden instrument prawny, który mógłby unieważnić przeniesienia, ani tym bardziej pozwalający dłużnikowi żądać od wierzyciela jakiegokolwiek odszkodowania. Jest to o tyle istotne, że praktycznie każda wierzytelność może zostać przeniesiona – w tym wierzytelność jeszcze niewymagalna lub sporna.

Podsumowując, jeśli chcemy być pewni, że nasze zobowiązanie nie będzie przedmiotem obrotu i nie trafi do podmiotu, na rzecz którego nie chcielibyśmy nic świadczyć, konieczne jest wprowadzenie odpowiednich postanowień umownych.

MASZ PYTANIE?