Porada prawna on-line

Artykuły

»

Prawo dla każdego

»

Karne

»

Zatrzymanie

» Czym jest europejski ...

NAJNOWSZE ARTYKUŁY

Damskie ręce w kajdankach.

Czym jest europejski nakaz aresztowania?

14.04.2016

Zatrzymanie

Europejski nakaz aresztowania to mechanizm unijny, który zdecydowano się wprowadzić celem pominięcia procedur ekstradycyjnych we wzajemnych stosunkach między państwami członkowskimi. Warto nieco bliżej poznać jego specyfikę, ale i wskazać, jaka jest skuteczność posługiwania się nim dzisiaj w Unii Europejskiej.

Europejski nakaz aresztowania to tak naprawdę wniosek sądowy

Europejski nakaz aresztowania od strony proceduralnej zasadne jest nazywać wnioskiem o dokonanie aresztowania obywatela X, który znajduje się na terenie jednego z państw unijnych, a wniosek ten wydaje organ sądowy jego macierzystego kraju. Poprzez wydanie takiego dokumentu uruchomienie całej procedury z tym związanej jest znacznie szybsze. Wpływa również na efektywność zrealizowania czynności zmierzających do przekazania tej osoby do właściwego państwa, gdzie będzie prowadzone odpowiednie postępowanie oraz gdzie będą stosowane odpowiednie środki karne. Funkcjonowanie europejskiego nakazu aresztowania jest gwarancją, że takie wnioski sądowe państwa unijne będą wydawać, ale i wzajemnie akceptować, podejmując realną współpracę w sferze przekazywania przestępców i zwalczania procederu przestępczości międzynarodowej.

Europejski nakaz aresztowania to także obowiązek stosowania nowych procedur w przekazywaniu przestępców, zwalczaniu przestępczości

Fakt funkcjonowania europejskiego nakazu aresztowania do rzeczywistości wewnątrzwspólnotowej niesie za sobą również szereg nowych obowiązków. Są to między innymi wymogi proceduralne w kwestii tzw. szybkiego przekazywania więźniów (np. obowiązek przekazania w maksymalnym terminie do 90 dni od dnia aresztowania danej osoby do właściwego kraju), a w niektórych kategoriach najcięższych przestępstw przy wytyczaniu odpowiedzialności karnej znosi on również wymóg zasady tzw. podwójnej odpowiedzialności karnej. Regulacje dotyczące nakazu wreszcie wprowadziły konieczność uzasadniania odmowy wydania aresztowanej osoby do państwa właściwego.

Warto także wskazać, że nie wszystkie europejskie nakazy aresztowania podlegają wykonaniu. Wyjątkiem od konieczności wykonania takiego nakazu jest sytuacja, gdy został on wydany w celu realizacji kary pozbawienia wolności lub środka polegającego na pozbawieniu wolności wobec osoby ściganej, będącej obywatelem polskim albo korzystającej w Rzeczypospolitej Polskiej z prawa azylu, jeżeli nie wyrazi ona zgody na przekazanie. Z powyższego uprawnienia może również skorzystać osoba ścigana, która wprawdzie nie jest obywatelem polskim ani nie korzysta z prawa azylu, ale ma miejsce zamieszkania lub stale przebywa na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. W przypadku odmowy przekazania z powodów powyższych sąd orzeka o wykonaniu kary albo środka orzeczonych przez organ sądowy państwa wydania nakazu europejskiego. Nie zawsze jednak dochodzi do sytuacji, w której orzeczona przez organ państwa, który wydał europejski nakaz aresztowania, kara lub środek karny, będą podlegały wykonaniu w ustalonej nakazem wysokości. Bowiem jeśli kara lub środek zostały orzeczone powyżej górnej granicy ustawowego zagrożenia ustalonego w przepisach polskich, sąd określi ją na nowo jako najwyższą karę, która może być wymierzona za takie przestępstwo w Polsce.

Skuteczność stosowania i wydawania europejskiego nakazu aresztowania jest wysoka, ale bardzo zmienna

Ostatnie lata pokazują, że nie można w sposób jednoznaczny ocenić skuteczności wydawania i stosowania Europejskiego Nakazu Aresztowania. Przyczyną powyższego jest wiele powodów, choć głównym jest fakt, że ilość osób zatrzymanych, czy odnalezionych w poszczególnych latach nie jest współmierna do liczby wydawanych wtedy nakazów, czy wreszcie dlatego, że nie wszystkie państwa, udostępniają szczegółowe statystyki w tej sprawie. Przykładowo jednak takie nakazy w roku 2005 były wydane w liczbie około 7 000, a w roku 2013 wydano ich ponad 13 000.

Wprowadzenie europejskiego nakazu aresztowania zdecydowanie należy ocenić pozytywnie. Przede wszystkim służy przyśpieszeniu przekazywania aresztowanych, prowadzenia z ich udziałem wszelakich postępowań. W uproszczeniu można także wskazać, że europejski nakaz aresztowania służy zwiększeniu poziomu współpracy międzynarodowej, co pośrednio wpływa na większą wykrywalność przestępstw. Jednocześnie istnieją regulacje, dzięki którym chronieni są polscy obywatele i zamieszkujący na stale w Polsce, a także osoby z prawem azylu.

MASZ PYTANIE?