Porada prawna on-line

Artykuły

»

Prawo dla firm

»

Handlowe i gospodarcze

»

Weksle i czeki

» Forma weksla i jego ...

NAJNOWSZE ARTYKUŁY

Forma weksla i jego nieważność

18.02.2016

Weksle i czeki

Podpisując weksle należy szczególnie uważać – nie jest powszechnie wiadomym, że w chwili podpisania weksla powstaje zobowiązanie wystawcy weksla z samego podpisanego dokumentu, a zatem w oderwaniu od stosunku prawnego, na podstawie którego został on wystawiony jak np. umowa pożyczki. Zatem czym jest weksel i kiedy jest on nieważny?

Weksel jest papierem wartościowym, którego formę i warunki wystawiania reguluje ustawa z dnia 28 kwietnia 1936 r. Prawo wekslowe. Weksel jest bezwarunkowym przyrzeczeniem zapłaty przez wystawcę weksla lub wskazaną przez niego osobę na rzecz innej osoby, które musi zostać wyrażone w formie pisemnej i własnoręcznie podpisane przez wystawcę. Weksle najczęściej wymagane są jako zabezpieczenie stosunku prawnego, jak np. umowy pożyczki, kredytu czy sprzedaży z odroczonym terminem zapłaty ceny. Z chwilą wystawienia weksla powstaje niezależne zobowiązanie do zapłaty sumy wekslowej.

Weksel, aby był ważny, musi być sporządzony według reguł określonych w wyżej wymienionej ustawie. Zgodnie z prawem wekslowym, weksel w zależności od tego czy jest to weksel własny, czy trasowany musi zawierać:

1) nazwę "weksel" w samym tekście dokumentu, w języku, w jakim go wystawiono;

2) polecenie bezwarunkowe zapłacenia oznaczonej sumy pieniężnej (przy wekslu trasowanym) / przyrzeczenie bezwarunkowe zapłacenia oznaczonej sumy pieniężnej (przy wekslu własnym)

3) nazwisko osoby, która ma zapłacić (trasata) (przy wekslu trasowanym);

4) oznaczenie terminu płatności;

5) oznaczenie miejsca płatności;

6) nazwisko osoby, na której rzecz lub na której zlecenie zapłata ma być dokonana;

7) oznaczenie daty i miejsca wystawienia wekslu;

8) podpis wystawcy wekslu.

Z jednej strony formalne wymogi ważności weksla wydają się być precyzyjnie ustalone w prawie wekslowym, jednakże z drugiej należy zauważyć, że ustawa daje sporą dowolność w samym konstruowaniu treści weksla. Poszczególne elementy mogą być naniesione na weksel w dowolnej kolejności.

Potwierdził to Sąd Najwyższy w uchwale z dnia 17.04.2015 r., (sygn. III CZP 11/15) nie powoduje, w świetle art. 1 pkt 2 w związku z art. 2 Prawa wekslowego oraz w świetle art. 101 pkt 2 w związku z art. 102 Prawa wekslowego, nieważności weksla brak określenia waluty, w której ma nastąpić zapłata oznaczonej sumy pieniężnej, w samym poleceniu lub przyrzeczeniu zapłaty tej sumy, gdy nazwa waluty znajduje się w oznaczeniu sumy pieniężnej zamieszczonym, zgodnie z utrwaloną praktyką, w prawym górnym rogu dokumentu weksla.

Zasadne jest jednak, aby elementy weksla tworzyły logiczną całość, albowiem w przypadku sporu sądowego co do ważności papieru wartościowego sąd będzie badał wyłącznie treść samego dokumentu, nie badając woli stron z chwili jego wystawiania. Sąd nie będzie również badał dokumentów, w związku z którymi weksel został wystawiony – np. umowy najmu, czy umowy handlowej. Dlatego warto zadbać, aby treść weksla nie budziła wątpliwości interpretacyjnych.

Weksel może być sporządzony na każdym nośniku – czy to na specjalnym formularzu, papierze, czy choćby nawet na chusteczce. Sama treść weksla może zostać naniesiona poprzez wydruk, odbicie stemplem, czy wypisanie odręczne, jednakże w każdym przypadku sam podpis wystawcy musi być odręczny. Nie będzie ważny weksel, gdy podpis wystawcy został odbity przez tzw. faksymile. Musi to być podpis wystarczająco czytelny, aby dało się rozpoznać wystawcę, dlatego często dopisywane są dane np. z dowodu osobistego wystawcy lub jego PESEL.  

Co ciekawe weksel nie będzie nieważny jeśli zostanie sporządzony w innym języku niż język polski, ani w przypadku, gdy zostanie sporządzony w kilku językach, jednakże bardzo ważne jest aby jednoznacznie dało się zrozumieć jego treść.

Ostatecznie należy mieć świadomość, że czasem weksel, pomimo tego że jest formalnie sporządzony prawidłowo to może być nieważny z mocy prawa jak w przypadku weksla wystawionego przy zatrudnianiu pracownika. Sąd Najwyższy w uzasadnieniu wyroku z dnia 7 stycznia 2010 r (II PK 159/09), jednoznacznie stwierdza, że weksel nie może być stosowany przez pracodawcę jako zabezpieczenie wobec swojego pracownika, a wystawiony w ten sposób weksel jest nieważny, nawet wobec kolejnych nabywców weksla. Nieważność takiego weksla wynika z mocy samego prawa (art. 18 par. 2 kp. w związku z art. 114-127 kp. oraz a contrario art. 300 kp.).

Podsumowując, opracowując treść weksla jakim chcemy zabezpieczyć nasze interesy koniecznie należy dołożyć należytej staranności, aby nie narazić się, że dokument ten będzie nieważny. Natomiast jako osoba mająca podpisać weksel, zmuszeni jesteśmy szczególnie uważać, albowiem za zobowiązanie wekslowe wystawca odpowiada całym swoim majątkiem, a treść weksla przesądza o wysokości tego zobowiązania.

MASZ PYTANIE?