Porada prawna on-line

Artykuły

»

Prawo dla firm

»

Prawo pracy

»

Umowa o pracę

» Gdy umowa zlecenia jest ...

NAJNOWSZE ARTYKUŁY

Ręka z długopisem nad kartka papieru.

Gdy umowa zlecenia jest umową o pracę

13.01.2016

Umowa o pracę

W mediach dużą uwagę zwraca się na temat umów śmieciowych. Jednakże czy osoba pracująca w oparciu o umowę zlecenia jest całkowicie bezsilna wobec zleceniodawcy? Jak można zmienić umowę zlecenia w umowę o pracę?

Świadczenie usług może znacząco przypominać świadczenie pracy. Różnicą są ograniczone prawa zleceniobiorcy w stosunku do praw jakie ma pracownik. Niewątpliwie brak urlopu, płatnego L4 czy zagwarantowanych terminów wypowiedzenia umowy są jednymi z głównych wad świadczenia usług na podstawie umowy zlecenia.

Jednakże zleceniobiorca, który faktycznie świadczy pracę ma możliwość obrony swoich praw. W tym celu powinien wystąpić do sądu, aby ten uznał istnienie stosunku pracy pomiędzy nim a zleceniodawcą.

Sąd Najwyższy między innymi w wyroku  z dnia  7 października 2009  r. (III PK 38/09)  wytłumaczył, że:

1. Stosunek pracy jest dobrowolnym stosunkiem prawnym o charakterze zobowiązaniowym, zachodzącym między dwoma podmiotami, z których jeden, zwany pracownikiem, obowiązany jest świadczyć osobiście i w sposób ciągły, powtarzający się, na rzecz i pod kierownictwem drugiego podmiotu, zwanego pracodawcą, pracę określonego rodzaju oraz w miejscu i czasie wyznaczonym przez pracodawcę, a pracodawca zatrudniać pracownika za wynagrodzeniem.

2. O ustaleniu charakteru umowy o świadczenie pracy nie może przesądzać jednoznacznie jeden jej element, ale całokształt okoliczności faktycznych.

Tym samym, zleceniobiorca będzie musiał wykazać wszelkie okoliczności przemawiające za tym, że stosunek łączący go ze zleceniodawcą jest tak naprawdę stosunkiem pracy. Nie istnieje bowiem domniemanie zatrudnienia w oparciu o umowę o pracę, co potwierdza Sąd Najwyższy między innymi w wyroku z dnia  29 czerwca 2010  r. (I PK 44/10): „Artykuł 22 § 11 KP nie stwarza domniemania prawnego zawarcia umowy o pracę.”

Powyższe oznacza, że od biegłości procesowej zleceniobiorcy zależeć będzie uznanie przez sąd czy dany stosunek prawny jest umową o pracę czy nie.

Co ważne, sąd może ustalić istnienie stosunku pracy nie tylko w przypadku, gdy jedna ze stron wykorzystała swoją dominującą pozycję i wymusiła na drugiej zawarcie umowy cywilnoprawnej, ale także w przypadku gdy obie strony zgodnie chciały zawrzeć umowę zlecenia

Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 3 czerwca 2008 r. (I PK 311/07) stwierdził, że:

1. Przepisy art. 22 § 1 i 11 k.p. dotyczą także pracy odpowiadającej cechom stosunku pracy, objętej formalnie umową wiążącą jej wykonawcę z innym podmiotem niż pracodawca, na którego rzecz praca ta była faktycznie wykonywana.

2. W świetle art. 22 § 1 i 11 k.p. sąd może ustalić istnienie stosunku pracy także wtedy, gdy strony w dobrej wierze zawierają umowę cywilnoprawną, lecz jej treść lub sposób realizacji odpowiada cechom stosunku pracy.

Wola stron przy zawieraniu umowy również ma duże znaczenie. Przywołać należy treść uzasadnienia wyroku Sądu Najwyższego z dnia  27 maja 2010  r. (II PK 354/09): W razie ustalenia, iż zawarta przez strony umowa wykazuje cechy wspólne dla umowy o pracę i umowy prawa cywilnego z jednakowym ich nasileniem, rozstrzygająca o jej typie powinna być in concreto wola stron. Art. 22 § 11 k.p. nie stwarza prawnego domniemania zawarcia umowy o pracę. Nie wyłącza też ustalenia rodzaju zawartej umowy poprzez wykładnię oświadczeń woli wedle kryteriów podanych w art. 65 k.c.

Podsumowując, zleceniobiorcy nie pozostali bez możliwości obrony swoich praw. Zmiana charakteru łączącego ich stosunku prawnego ze zleceniodawcą z umowy zlecenia na umowę o pracę jest możliwa, jednakże należy mieć na uwadze, że ciężar dowodzenia obciąża zleceniobiorcę, a zatem konstruowanie stosownego pozwu warto przynajmniej skonsultować z profesjonalnym pełnomocnikiem.

MASZ PYTANIE?