Porada prawna on-line

Artykuły

»

Prawo dla firm

»

Prawo cywilne

»

Służebność

» Ile wynosi wynagrodzenie ...

NAJNOWSZE ARTYKUŁY

Ile wynosi wynagrodzenie za ustanowienie służebności drogi koniecznej?

28.12.2015

Służebność

Każda nieruchomość gruntowa, na której planowana jest budowa lub już istnieje: dom jednorodzinny, magazyn lub inny budynek, powinna mieć zapewniony dostęp do drogi publicznej. Jeżeli nie jest to dostęp bezpośredni można go zapewnić przez sąsiednie nieruchomości za wynagrodzeniem. Czy w skład tego wynagrodzenia powinno wchodzić odszkodowanie dla właściciela nieruchomości, przez którą ma przebiegać dojazd do drogi publicznej?

Ze względu na położenie działki, która nie przylega do drogi publicznej, konieczne jest niekiedy wyznaczenie przejazdu przebiegającego przez sąsiednie nieruchomości innych właścicieli. Prawne wyznaczenie takiej drogi może odbyć się przez ustanowienie służebności przechodu i przejazdu w drodze umowy między sąsiadami. Jeżeli jednak zawarcie takiej umowy nie jest możliwe to pozostaje skorzystanie z instytucji służebności drogi koniecznej. Zgodnie z art. 145 § 1 k.c.: Jeżeli nieruchomość nie ma odpowiedniego dostępu do drogi publicznej lub do należących do tej nieruchomości budynków gospodarskich, właściciel może żądać od właścicieli gruntów sąsiednich ustanowienia za wynagrodzeniem potrzebnej służebności drogowej (droga konieczna).

Z punktu widzenia właściciela nieruchomości, przez którą ma przechodzić droga konieczna, najistotniejszym fragmentem wyżej wymienionego przepisu jest określenie, że ustanowienie takiej służebności następuje za wynagrodzeniem. Niestety prawo milczy na temat tego, jakie powinno być to wynagrodzenie lub chociażby jak je obliczyć. Częściowo wyjaśnia tę kwestię orzecznictwo. W uzasadnieniu postanowieniu z dnia 14 lutego 2008 r. (sygn, akt: II CSK 517/07) Sąd Najwyższy wskazał że: Przewidziane w art. 145 § 1 k.c. wynagrodzenie za ustanowienie drogi koniecznej należy się właścicielowi nieruchomości obciążonej bez względu na poniesienie szkody na skutek ustanowienia służebności i obejmuje wszystkie koszty i nakłady na urządzenie i utrzymanie drogi w zakresie, w jakim uprawniony ze służebności nie ponosi ich bezpośrednio. Wynagrodzenie, o jakim mowa, może także obejmować wyrównanie uszczerbku majątkowego, jaki właściciel nieruchomości obciążonej poniósł na skutek ustanowienia służebności drogowej, jednakże w takim przypadku właściciel nieruchomości obciążonej powinien wykazać, że go poniósł.

Z powyższego jasno wynika, że bez względu na to czy właściciel nieruchomości obciążonej poniósł szkodę czy nie, wynagrodzenie jest mu należne. Potwierdza to również Sąd Najwyższy w uzasadnieniu postanowienia z dnia 8 maja 2000 r., (sygn. akt: V CKN 43/00, OSNC 2000 nr 11, poz. 206) wskazując, iż w postępowaniu o ustanowienie drogi koniecznej o wynagrodzeniu na rzecz właściciela nieruchomości obciążonej orzeka się z urzędu. Zatem określenie wysokości wynagrodzenia właściciela nieruchomości obciążonej jest elementem obligatoryjnym orzeczenia o ustanowieniu drogi koniecznej.

Powyższe oznacza ponadto, że jeżeli zasądzone wynagrodzenie ma obejmować także rekompensatę uszczerbku powstałego poprzez przeznaczenie części jego nieruchomości na drogę konieczną to na właścicielu, który powołuje się na szkodę ciąży obowiązek udowodnienia jej wysokości. Wynagrodzenie zatem w każdym przypadku może być inne, choćby ustanowiona droga konieczna była identyczna jak droga ustanowiona na innej nieruchomości. Potwierdza to uzasadnienie postanowienia Sądu Najwyższego z dnia  9 października 2013  r., (sygn. akt: V CSK 491/12): Ustawodawca w art. 145 § 1 k.c. nie nakazał, jak to uczynił w przypadku służebności przesyłu (art. 3052 § 1 k.c.), aby wynagrodzenie za ustanowienie służebności drogi koniecznej było odpowiednie. Posłużył się słowem wynagrodzenie bez przymiotnika "odpowiednie". Użycie w art. 3052 § 1 k.c. tego przymiotnika oznacza, że przewidziane w tym przepisie wynagrodzenie powinno być ustalane każdorazowo indywidualnie i dostosowane do okoliczności istotnych w danej sprawie. Pojęcie wynagrodzenia jest szersze niż pojęcie odszkodowania. W razie powstania szkody fakt ten musi być brany pod uwagę przy określeniu wysokości wynagrodzenia, choć należy się ono właścicielowi nieruchomości obciążonej także wtedy, gdy żadnej szkody nie poniósł.

Podsumowując, wynagrodzenia za ustanowienie służebności drogi koniecznej przysługuje właścicielowi nieruchomości obciążonej niezależnie od faktu poniesienia szkody. Jednakże wyłącznie od jego aktywności procesowej, bądź doświadczenia jego pełnomocnika, zależy czy wysokość zasądzonego wynagrodzenia będzie obejmowała rekompensatę poniesionej szkody.

MASZ PYTANIE?