Porada prawna on-line

Artykuły

»

Prawo dla firm

»

Prawo cywilne

» Immisje część I

NAJNOWSZE ARTYKUŁY

Immisje część I

17.03.2016

Prawo cywilne

Oddziaływania wynikające z działalności prowadzonej na własnej nieruchomości, podejmowanej w ramach wykonywania prawa własności, a wpływające na sferę prawa własności innej osoby określa się mianem immisji.

Konsekwencją okoliczności sąsiadowania ze sobą nieruchomości są wzajemne zależności i oddziaływania zachodzące między nimi. Celem uregulowania relacji sąsiedzkich, ustawodawca sformułował szereg norm, wskazujących na obowiązki i ograniczenia oraz przyznających skorelowane z nimi uprawnienia, określanych mianem prawa sąsiedzkiego (art. 144 – 154 kodeksu cywilnego).

Stosownie do art. 140 kodeksu cywilnego w granicach określonych przez ustawy i zasady współżycia społecznego właściciel może, z wyłączeniem innych osób, korzystać z rzeczy zgodnie ze społeczno-gospodarczym przeznaczeniem swego prawa, w szczególności może pobierać pożytki i inne dochody z rzeczy. W tych samych granicach może rozporządzać rzeczą.

Zgodnie z art. 144 k.c. właściciel nieruchomości powinien przy wykonywaniu swego prawa powstrzymywać się od działań, które by zakłócały korzystanie z nieruchomości sąsiednich ponad przeciętną miarę, wynikającą ze społeczno-gospodarczego przeznaczenia nieruchomości i stosunków miejscowych.

Powołany przepis art. 144 k.c. odnosi się do sytuacji, gdzie właściciel korzystający ze swej nieruchomości oddziałuje jednocześnie na nieruchomość lub nieruchomości sąsiednie. Niektórzy przedstawiciele doktryny prawa cywilnego wskazują, że norma powyższa obejmuje nie tylko bezpośrednie sąsiedztwo bowiem rzeczone oddziaływanie może dotyczyć także nieruchomości położonych w dalszej odległości (T. Filipak, Komentarz do art. 144 Kodeksu cywilnego, Lex nr 134794). Wspomniane oddziaływania, wynikające z działalności prowadzonej na nieruchomości, podejmowanej w ramach wykonywania własnego prawa własności, a wpływające na sferę prawa własności innej osoby określa się mianem immisji (E. Gniwek, Komentarz do art. 144 Kodeksu cywilnego, Lex nr 73492).

Immisje dzieli się na bezpośrednie i pośrednie.

- Immisje bezpośrednie:

stanowią bezpośrednie naruszenie cudzej własności i są zakazane, co wynika wprost z art. 140 k.c., który przyznaje właścicielowi prawo do korzystania z rzeczy z wyłączeniem innych osób (orzeczenie Sądu Najwyższego z dnia 15 marca 1968 r., III CRN 41/68, T. Filipiak, Komentarz do art. 144 Kodeksu cywilnego, Lex nr 134794). Immisje bezpośrednie najogólniej definiuje się jako bezpośrednie oddziaływania na nieruchomość sąsiednią (A. Sylwestrzak Komentarz do art. 144 Kodeksu cywilnego, Lex nr 8947 i opracowania tam powołane). Co do szczegółowych kryteriów wyróżniających je, w doktrynie nie ma zgodności. Według jednego z poglądów elementem wyróżniającym immisje bezpośrednie jest umiejscowienie przestrzenne ich następstw  – w szczególności to, że ich działanie rozpoczyna się na gruncie sąsiada, np. poprzez skierowanie za pomocą sztucznego urządzenia wody deszczowej z jednej nieruchomości na drugą (A. Sylwestrzak Komentarz do art. 144 Kodeksu cywilnego, Lex nr 8947 i opracowania tam powołane). Inne stanowisko wskazuje, że szczególnym kryterium oznaczającym immisję bezpośrednią jest celowość kierowania oddziaływań na nieruchomości sąsiednie, polegającą na użyciu odpowiednich urządzeń (A. Sylwestrzak Komentarz do art. 144 Kodeksu cywilnego, Lex nr 8947 i opracowania tam powołane).

Podsumowując, można przyjąć, że immisje bezpośrednie polegają na celowym, bezpośrednim oddziaływaniu, tj. kierowaniu określonych substancji w szczególności wody, ścieków etc. na inną nieruchomość za pomocą specjalnie do tego celu przygotowanych urządzeń lub instalacji np. rur (E. Gniwek, Komentarz do art. 144 Kodeksu cywilnego, Lex nr 73492).

- Immisje pośrednie, których dotyczy art. 144 kodeksu cywilnego, oddziałują na nieruchomość sąsiednią pośrednio – przykładem immisji pośredniej jest wytwarzanie hałasu, zakłócające lub uniemożliwiające korzystanie z nieruchomości sąsiednich.Jako przykłady immisji pośrednich w judykaturze wskazuje się: wytwarzanie pary, dymu, pyłów, spalin, zapachów, emitowanie nadmiernego hałasu, utrudnianie odbioru programu telewizyjnego, dopuszczenie przez zaniechanie właściciela nieruchomości do rozrostu drzew zmniejszającego nasłonecznienie na nieruchomości sąsiedniej, Nadto immisję mogą stanowić już same przygotowania do zakłócenia korzystania z nieruchomości, ponadto immisję mogą stanowić już same przygotowania do zakłócenia korzystania z nieruchomości. W ramach immisji pośrednich wyróżnia się:

a) immisje pozytywne, które oddziałują na sąsiednie nieruchomości przez przenikanie substancji i energii,

b) immisje negatywne, które polegają na utrudnianiu przenikania, na przykład światła słonecznego, powietrza (T. Filipiak, Komentarz do art. 144 Kodeksu cywilnego, Lex nr 134794).

Poza wymienionym wyżej podziałem immisji pośrednich na pozytywne i negatywne, funkcjonuje także inny podział, w ramach którego wyróżnia się:

c) immisje materialne, zachodzące w przypadku przenikania na nieruchomości sąsiednie cząstek materii, np. pyłów lub pewnych sił np. wstrząsów oraz,

d) immisje niematerialne wpływające na psychikę właściciela nieruchomości sąsiedniej, jego poczucie bezpieczeństwa lub estetyki etc. (T. Filipiak, Komentarz do art. 144 Kodeksu cywilnego, Lex nr 134794).

 

MASZ PYTANIE?