Porada prawna on-line

Artykuły

»

Prawo dla każdego

»

Spadki

»

Testament

» Jak prawnie odwołać ...

NAJNOWSZE ARTYKUŁY

Jak prawnie odwołać testament?

19.01.2016

Testament

Sporządzenie testamentu jest czynnością prawną jednostronną w formie oświadczenia ostatniej woli spadkodawcy. Istotnym jest, że jeden testament może zawierać oświadczenie woli tylko jednej osoby. Istnieje więc zakaz sporządzania testamentów wspólnych. Przyszły spadkodawca w chwili sporządzania testamentu musi posiadać pełną zdolność do czynności prawnych – a więc nie może sporządzić ważnego testamentu osoba niepełnoletnia lub ubezwłasnowolniona. Testament jest rozporządzeniem na wypadek śmierci, co oznacza, że wywołuje skutki dopiero po śmierci testatora.

Spadkodawca może w każdej chwili odwołać zarówno cały testament, jak i jego poszczególne postanowienia (art. 943 Kodeksu cywilnego). Taka możliwość wynika z zasady swobody testowania, która oznacza, że każda osoba mająca pełną zdolność do czynności prawnych, może napisać, zmienić lub odwołać testament. Odwołanie lub zmiana testamentu może nastąpić na kilka sposobów uregulowanych szczegółowo w przepisach Kodeksu cywilnego. Przyszły spadkodawca ma w tym przypadku szeroki wachlarz możliwości.

 

Testament można odwołać sporządzając nowy, niszcząc stary lub pozbawiając go cech, od których zależy jego ważność bądź dokonując częściowych zmian w testamencie, z których będzie wynikała wola odwołania postanowień (art. 946 Kodeksu cywilnego).Zgodnie z treścią art. 944 § 2 Kodeksu cywilnego testamentu nie można sporządzić ani odwołać przez przedstawiciela, wynika to z zasady osobistego działania.

 

Sposoby odwołania testamentu:

  1. Sporządzenie nowego testamentu - testator może odwołać poprzedni testament, sporządzając nowy i zaznaczając w nim, że poprzedni odwołuje w całości lub części. Jeśli sporządzi nowy testament bez takiej adnotacji, odwołaniu ulegną tylko te postanowienia poprzedniego testamentu, które są sprzeczne z postanowieniami nowego. Pozostałe pozostają ważne i przy ustalaniu dziedziczenia oba testamenty będą brane pod uwagę. Szczególnie istotnym elementem testamentu jest data jego sporządzenia. Wprawdzie brak umieszczenia daty nie pociąga za sobą nieważności testamentu własnoręcznego, jednak tylko w przypadku jeżeli brak tego szczegółu nie wywołuje wątpliwości co do zdolności spadkodawcy do sporządzenia testamentu, co do treści testamentu lub co do wzajemnego stosunku kilku testamentów (art. 949 § 2 Kodeksu cywilnego). Zatem  brak datowania  testamentów może pociągać za sobą ryzyko  nieważności dokumentów, jeśli pojawią się wątpliwości, który z nich jest ostateczny.

  2. Zniszczenie poprzedniego testamentu - jest równoznaczne z jego odwołaniem, przyszły spadkodawca może np. podrzeć lub spalić testament. Zniszczenie takie, aby można było mówić o skutecznym odwołaniu, powinno być uczynione z zamiarem odwołania. Przypadkowe zniszczenie, przedarcie testamentu, zdarzenie losowe jak np. pożar czy zniszczenie go przez osobę trzecią bez wyraźnego polecenia spadkodawcy nie odwołuje testamentu. W takim wypadku konieczne będzie odtworzenie jego treści w postępowaniu cywilnym.

  3. Pozbawienie testamentu cech, od których zależy jego ważność - może nastąpić przez: przekreślenie testamentu, wpisanie adnotacji „anuluję”, „odwołuję”, oderwanie lub zamazanie podpisu, dokonanie zmian wyrażających chęć zmiany poprzednich postanowień.

 

Nowy testament może być sporządzony w dowolnej formie. Nie ma przeszkód, aby unieważnić testament notarialny poprzez sporządzenie testamentu własnoręcznego, ponieważ obie formy sporządzenia testamentu, o ile dokumenty mają określone cechy, są równoważne. Ponadto, do odwołania testamentu notarialnego nie jest konieczne zniszczenie oryginału pozostającego u notariusza, a wystarczy zniszczenie wypisu. Jeżeli testator odwoła poprzedni testament i nie zostanie sporządzony nowy, w którym będzie zawarty odmienny porządek dziedziczenia, to po śmierci spadkodawcy zastosowanie będzie miało dziedziczenie ustawowe (tak jakby testamentu nigdy nie było). A więc zgodnie z kolejnością ustaloną w przepisach Kodeksu cywilnego do dziedziczenia powołani będą: dzieci, małżonek,wnuki,  rodzice, rodzeństwo itd.

Testator w chwili sporządzania testamentu musi posiadać tzw. wolę testowania - oznacza ona wolę i świadomość sporządzania testamentu na wypadek śmierci, świadomość decydowania o losie swojego majątku, działanie w zamiarze wywołania określonych skutków prawnych po swojej śmierci. Aby testament był ważny, musi być wolny od wad oświadczenia woli. Wadami oświadczenia woli są sytuacje, gdy testament został sporządzony:

  • w stanie wyłączającym świadome lub swobodne powzięcie decyzji i wyrażenie woli;

  • pod wpływem błędu uzasadniającego przypuszczenie, że gdyby testator nie działał pod jego wpływem to nie sporządziłby testamentu o tej treści;

  • pod wpływem groźby - chodzi tu o bezprawną groźbę innych osób, których zachowanie wpłynęło na testatora tak, że złożył oświadczenie woli określonej treści.


Podsumowując, spadkodawca może w każdej chwili odwołać lub zmienić sporządzony już testament aż do śmierci. Nie musi mieć żadnego specjalnego powodu, aby dokonać odwołania lub zmiany poprzednich postanowień. Ważne, aby posiadał pełną zdolność do czynności prawnych i zrobił to osobiście. Odwołanie czy zmiana testamentu wcale nie są skomplikowane, ponieważ można tego dokonać w dowolny sposób: poprzez sporządzenie nowego, zniszczenie poprzedniego lub pozbawienie go ważności. Ponadto prawo nie ogranicza testatora do zmiany czy odwołania testamentu w jakiejś szczególnej formie np. w formie aktu notarialnego - może to uczynić w dowolny sposób.

MASZ PYTANIE?