Porada prawna on-line

NAJNOWSZE ARTYKUŁY

Wózek widłowy w magazynie z oponami.

Jak prawnie pracownik może odpowiadać za powierzone mienie?

Przepisy prawa pracy przewidują szczególną ochronę mienia pracodawcy powierzonego pracownikom. Często powierzenie mienia pracownikowi ze względu na charakter pracy jest nieuniknione np. w przypadku posady sprzedawcy w sklepie czy magazyniera. Pracownik ponosi zaostrzoną odpowiedzialność za mienie powierzone z obowiązkiem zwrotu lub do wyliczenia się pod warunkiem, że zostało mu prawidłowo przekazane przez pracodawcę.

W świetle art. 124 § 1 Kodeksu pracy pracownik, któremu powierzono z obowiązkiem zwrotu albo do wyliczenia się:

1) pieniądze, papiery wartościowe lub kosztowności,  

2)  narzędzia i instrumenty lub podobne przedmioty, a także środki ochrony indywidualnej oraz odzież i obuwie robocze,  

odpowiada w pełnej wysokości za szkodę powstałą w tym mieniu.  

Zgodnie z §. 2. tego artykułu pracownik odpowiada w pełnej wysokości również za szkodę w mieniu innym niż wymienione w §. 1., powierzonym mu z obowiązkiem zwrotu albo do wyliczenia się.

Niezwykle ważne jest to, że aby mówić o pełnej odpowiedzialności pracownika za szkodę w mieniu powierzonym pracodawca musi dokonać prawidłowego przekazania tego mienia.

Pracownik musi być obecny w momencie przekazywania ilości (np. podczas inwentaryzacji) i jakości powierzonych towarów. Niezwykle istotnym dla celów dowodowych jest to, aby każde przekazanie mienia pracownikowi nastąpiło na piśmie. Pracodawca ma również obowiązek zapewnienia prawidłowego zabezpieczenia towaru, ponieważ jeśli pracownik wykaże, że mienie było nieprawidłowo zabezpieczone przez pracodawcę (np. poprzez dopuszczenie do miejsca składowania towaru nieuprawnionych osób), będzie mógł się uwolnić od odpowiedzialności.

W instytucji odpowiedzialności za powierzone mienie do zwrotu (którego przykładem może być służbowa komórka, komputer) lub wyliczenia się (w przypadku pieniędzy czy towarów) ustawodawca wprowadził domniemanie odpowiedzialności pracownika.

Jak wskazują przepisy Kodeksu pracy, pracownik ponosi pełną odpowiedzialność za powierzone mienie. Oznacza to, że w przypadku szkody w mieniu powierzonym poniesie on odpowiedzialność za rzeczywistą wartość powierzonego mienia, jak również za utracone korzyści pracodawcy.

Od odpowiedzialności za mienie powierzone pracownik może uwolnić się jedynie, jeśli wykaże, że szkoda powstała z przyczyn od niego niezależnych, a w szczególności w skutek niezapewnienia przez pracodawcę warunków umożliwiających zabezpieczenie powierzonego mienia.
Zgodnie z wyrokiem Sądu Najwyższego z dnia z dnia 20  października 2009 r., sygn. akt I PK 87/09:  „możliwe jest uwolnienie się pracownika od odpowiedzialności za szkodę w mieniu powierzonym również w przypadku udowodnienia, że szkoda powstała głównie (a nie tylko wyłącznie) z przyczyn, za które nie ponosi on odpowiedzialności. Konieczne jest jednak by pracownik udowodnił tę okoliczność z wysokim stopniem prawdopodobieństwa. Nie ulega też wątpliwości, że rozstrzygnięcie o odpowiedzialności za szkodę musi uwzględniać nie tylko wszelkie zaniedbania ze strony pracodawcy, ale i pracownika. (...) Uwolnienie się od odpowiedzialności na podstawie art. 124 § 3 k.p. wymaga ustalenia, jakiego rodzaju działania podjął pracownik by zapobiec powstaniu szkody, w szczególności, jeżeli nie uważał za potrzebne zawiadomienia pracodawcy o możliwości powstania szkody lub już powstałej szkodzie (tak Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 3 maja 1984 r., IV PR 77/84, LEX nr 14628). Pracownik może się ekskulpować w całości od odpowiedzialności tylko wówczas, gdy wykaże, że pomimo dołożenia wszelkich starań niedobór powstał z przyczyn od niego niezależnych (wyrok Sądu Najwyższego z dnia 27 października1982 r., IV PR 308/83, OSP 1983/7/178). W przeciwnym wypadku możliwe jest jedynie częściowe uwolnienie się pracownika od odpowiedzialności materialnej (zob. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 29 grudnia 1978 r., IV PR 331/78, LEX 14483).”

Również kilku pracowników jednocześnie może być odpowiedzialnych za powierzone mienie w sytuacji, gdy przyjmą wspólną odpowiedzialność za mienie powierzone im łączne i do wyliczenia się. Zawierana jest wtedy umowa o współodpowiedzialności materialnej między zobowiązanymi pracownikami a pracodawcą. Na mocy takiej umowy pracownicy odpowiadają za powierzone mienie w częściach określonych w umowie, jeżeli jednak zostanie udowodnione, że sprawcą szkody jest tylko jeden pracownik lub kilku z nich – odpowiedzialność ponoszą tylko sprawcy.

Kodeks pracy przewiduje pełną odpowiedzialność pracowników za powierzone mienie z obowiązkiem zwrotu lub wyliczenia się. Pracownik, jeśli nie dopełni obowiązku szczególnej dbałości o mienie pracodawcy może ponieść surowe konsekwencje finansowe. Pracodawca powinien przekazać swojemu pracownikowi mienie w taki sposób, aby nie było wątpliwości, w jakiej ilości i stanie zostało ono przekazane. Jeśli pracownik udowodni zaniedbania po stronie pracodawcy mające bezpośredni związek z powstałą szkodą w mieniu powierzonym będzie mógł uwolnić się od odpowiedzialności przed sądem.

MASZ PYTANIE?