Porada prawna on-line

Artykuły

»

Prawo dla każdego

»

Spadki

» Jak prawnie sporządzać ...

NAJNOWSZE ARTYKUŁY

Jak prawnie sporządzać umowy zrzeczenia się dziedziczenia i zbycia spadku ?

25.02.2016

Spadki

Ograniczenie swobody zawierania umów dotyczących spadku – kiedy?

Na początku wypada się odnieść do tego, że zasada swobody zawierania umów, dotyczących spadków jest ograniczona. To oznacza, że zgodnie z art. 1047 Kodeksu Cywilnego zakazane jest zawieranie umów dotyczących spadku po osobie, która w momencie tworzenia takich umów cały czas żyje. Wyłączenie od tej zasady, a więc niejako zezwolenie na sporządzenie takich umów, może jedynie wprowadzać ustawa. Tak więc, jeśli dla przykładu dwie córki zawierają między sobą umowy na przyszłość, dotyczącego tego jak podzielą się, czy wymienią się składnikami majątku odziedziczonymi w przyszłości po swoich rodzicach, uznaje się je za nieważne. Jedynym wyłączeniem od tego zakazu, wynikającego z art. 1047 Kodeksu Cywilnego, jest regulowana w artykule 1048 – 1050 Kodeksu Cywilnego tzw. umowa o zrzeczenie się dziedziczenia.

 

Czego dotyczy i jak powinna być sporządzona umowa o zrzeczenie się dziedziczenia?

Dopuszczalne jest w polskim prawie spadkowym zawarcie umowy pomiędzy osobą żyjącą, a jej przyszłym spadkobiercą o tzw. zrzeczenie się dziedziczenia. Jednak istnieje wymóg, aby decyzja taka między stronami była zawarta w formie aktu notarialnego. Ponadto, strony muszą także ustalić i uwzględnić, jak szeroki będzie zakres czasowy i podmiotowy tego zrzeczenia się - czy również będą nim objęci zstępni osoby, która zrzeka się majątku. Kiedy zostanie przyjęte takie zrzeczenie się wtedy zstępni zrzekającego się są traktowani prawnie tak, jakby nigdy otwarcia spadku nie dożyli. Takie zrzeczenie się w każdej chwili może być odwołane (uchylone), wymaga jedynie sporządzenia odwołania w formie aktu notarialnego między stronami, które uczestniczyły pierwotnie w jego zawarciu.

 

Spadkobierca ma prawo sprzedać spadek, czy jego część a wymaga to zawarcia umowy zbycia spadku

Drugą, jakże powszechnie zawieraną umową przy spadku, jest tzw. umowa zbycia spadku przez spadkobiercę. Na wstępie należy odnotować, że przedmiotem zbycia może być cały spadek, ale mogą być również dowolne jego elementy, jak ułamkowa część spadku, czy udział w części spadku. Wszystko jednak, co jest zbywane, musi być w takiej umowie wyraźnie wskazane. Czyli gdy spadkobierca decyduje się na zbycie jedynie części spadku, musi zostać to wyrażone częściami ułamkowymi. Typowa taka umowa rodzi tzw. podwójny skutek, czyli przyjmuje charakter umowy rozporządzającej (spadkobierca dokonuje rozporządzenia, tj. np. sprzedaży spadku, który otrzymał), jak i umowy zobowiązującej, czyli poprzez jej zawarcie spadkobierca zobowiązuje się przenieść własność spadku, czy jego części na nabywcę. Wymaga się, aby umowa zbycia spadku również była sporządzana w postaci aktu notarialnego. Ponadto z uwagi na różną postać zbywanego spadku na stronach ciążą odpowiednie obowiązki, a więc:

  • po nabyciu spadku, nabywca wstępuje w prawa i obowiązki sprzedawcy, czyli spadkobiercy, który pierwotnie spadek otrzymał,
  • nabywca spadkowy staje się podmiotem odpowiedzialnym za długi spadkowe w sposób solidarny z spadkobiercą,
  • dopuszczalne jest przyjęcie innego uregulowania odpowiedzialności za długi spadkowe między nabywcą a zbywcą spadku,
  • zbywca spadku, jeśli utracił, któryś z elementów spadku, w zamian uzyskał inny, zobowiązany jest ten inny również przekazać nabywcy,
  • jeśli jednak zbywca poczynił wysokie nakłady np. na odnowę, któregoś z elementów zbywanego spadku, ma prawo wystąpić z żądaniem, aby nabywca odpowiednio mu te poczynione koszty zrekompensował.

 

Podsumowując,

Jak więc widać, dwie podstawowe umowy, które są zawierane w związku ze spadkami, to umowa zbycia spadku, jak i umowa, która może być zawarta jeszcze za życia spadkodawcy, czyli umowa o zrzeczenie się dziedziczenia. Przedstawione powyżej informacje na temat sporządzania tychże umów mają charakter jedynie analityczny. W praktyce pojawia się przy ich sporządzeniu zdecydowanie więcej mankamentów prawnych. 

MASZ PYTANIE?