Porada prawna on-line

Artykuły

»

Prawo dla każdego

»

Cywilne

» Jak prawnie starać się o ...

NAJNOWSZE ARTYKUŁY

Jak prawnie starać się o ubezwłasnowolnienie członka rodziny?

20.04.2016

Cywilne

Zgodnie z przepisami  pracwa cywilnego pełną zdolność do czynności prawnych nabywamy w chwili osiągnięcia pełnoletniości. Osoba pełnoletnia może sama kształtować swoją sytuację prawną poprzez np. zawieranie umów, rozporządzanie swoim majątkiem, decydowanie samodzielnie o sobie. Jednak, niektóre osoby nie są w stanie samodzielnie w prawidłowy sposób kierować swoim życiem. W przypadku osób upośledzonych, chorych umysłowo albo cierpiących na zaburzenia psychiczne spowodowane alkoholizmem lub narkomanią pomocą dla takiej osoby może stać się ubezwłasnowolnienie.

 

Kodeks cywilny wyróżnia dwa rodzaje ubezwłasnowolnienia: częściowe i całkowite.

Ubezwłasnowolnić całkowicie można osobę, której stan choroby psychicznej, niedorozwoju umysłowego lub zaburzeń psychicznych jest na tyle głęboki, że nie jest ona w stanie sama pokierować swoim postępowaniem.

Natomiast ubezwłasnowolnić częściowo można osobę, która ze względu na chorobę psychiczną, niedorozwój umysłowy lub zaburzenia psychiczne potrzebuje pomocy do prowadzenia swoich spraw, ale nie ma podstaw do ubezwłasnowolnienia całkowitego takiej osoby.

 

W art. 545§1 Kodeksu postępowania cywilnego został wskazany krąg osób, które mogą wystąpić do sądu z wnioskiem o ubezwłasnowolnienie. Są to:

  • małżonek osoby wskazanej we wniosku
  • jej krewni w lii prostej ( rodzice, dzieci, wnuki) oraz rodzeństwo
  • jej przedstawiciel ustawowy

Krewni w lii prostej oraz rodzeństwo nie mogą wystąpić z wnioskiem o ubezwłasnowolnienie osoby, która posiada przedstawiciela ustawowego (rodzica, opiekuna czy kuratora).

Z wnioskiem o ubezwłasnowolnienie może również wystąpić prokurator, jeżeli otrzyma zawiadomienie o osobie, której sytuacja osobista wypełnia przesłanki ubezwłasnowolnienia. Natomiast w przeciwieństwie do innych postępowań cywilnych w sprawie o ubezwłasnowolnienie udział prokuratora jest obligatoryjny, a więc obowiązkowy.

Sądem właściwym do rozpatrywania spraw o ubezwłasnowolnienie jest Sąd Okręgowy miejsca zamieszkania osoby, która ma być ubezwłasnowolniona. W przypadku braku miejsca zamieszkania właściwym będzie sąd miejsca jej pobytu.

We wniosku o ubezwłasnowolnienie wnioskodawca powinien wskazać, że orzeczenie sądu o ubezwłasnowolnieniu osoby objętej wnioskiem będzie zgodne z dobrem tej osoby oraz czy żąda ubezwłasnowolnienia całkowitego czy częściowego, dołączyć dokumenty potwierdzające stan zdrowia osoby, która ma być ubezwłasnowolniona np. świadectwo od psychiatry. Ponadto należy wykazać, że wnioskodawca należy do kręgu osób mogących wnioskować o ubezwłasnowolnienie danej osoby 

np. odpis aktu cywilnego wskazujący na stopień pokrewieństwa wnioskodawcy. Od wniosku o ubezwłasnowolnienie obowiązuje stała opłata sądowa w wysokości 40 zł.

Sąd w toku postępowania bada dokładnie okoliczności danej sprawy i kieruje się przede wszystkim interesem osoby, która ma być ubezwłasnowolniona.

Zbada również czy wniosek został złożony w dobrej wierze. Jak traktują przepisy Kodeksu postępowania cywilnego osoba, która składa wniosek o ubezwłasnowolnienie w złej wierze lub lekkomyślnie podlega karze grzywny do 5000 zł.

Osoba, której wniosek dotyczy musi zostać wysłuchana przez sąd w obecności biegłego psychologa, psychiatry lub neurologa. Sad ustala jej stan zdrowia, sytuacje osobistą, zawodową i majątkowa. Obowiązkowo musi zostać poddana badaniom przeprowadzanym przez biegłego psychiatrę lub neurologa oraz psychologa. Sąd może również skierować tę osobę na obserwacje w zakładzie leczniczym.

Po przeprowadzeniu postępowania sąd wyda postanowienie o całkowitym lub częściowym ubezwłasnowolnieniu lub oddali wniosek. Orzeczenie sądu o ubezwłasnowolnieniu może zostać uchylone lub zmienione, jeśli ustaną przesłanki uzasadniające ubezwłasnowolnienia. Jeśli stan zdrowia psychicznego ubezwłasnowolnionego się poprawi sąd może zmienić ubezwłasnowolnienie całkowite na częściowe i na odwrót w razie pogorszenia stanu zdrowia zmienić ubezwłasnowolnienie całkowite na częściowe.

Podsumowując prawo chroni osoby, które ze względu na swój stan zdrowia, chorobę lub zaburzenia psychiczne nie są w stanie kierować swoim postępowaniem bez zagrożenia dla swoich własnych interesów. Ustawodawca przewidział instytucję ubezwłasnowolnienia, o której orzeka sąd w trosce o dobro takiej osoby. Należy pamiętać, że nie każda choroba psychiczna uzasadnia ubezwłasnowolnienie danej osoby. Sąd może orzec o ubezwłasnowolnieniu tylko wtedy, jeśli stwierdzony przez biegłych lekarzy stan zdrowia osoby objętej wnioskiem wskazuje na to, że osoba ta nie jest w stanie samodzielnie kierować swoim postępowaniem (ubezwłasnowolnienie całkowite) lub potrzebuje pomocy do prowadzenia swoich spraw (ubezwłasnowolnienie częściowe).

MASZ PYTANIE?