Porada prawna on-line

Artykuły

»

Prawo dla firm

»

Prawo pracy

» Jak prawnie uregulowana ...

NAJNOWSZE ARTYKUŁY

Jak prawnie uregulowana jest odpowiedzialność porządkowa pracownika?

14.03.2016

Prawo pracy

Stosunek pracy jest stosunkiem o charakterze zobowiązaniowym dwustronnym- oznacza to, że na treść tego stosunku składają się zawsze wzajemne prawa i obowiązki - pracownika i pracodawcy Zgodnie z Art. 22. § 1.  Przez nawiązanie stosunku pracy pracownik zobowiązuje się do wykonywania pracy określonego rodzaju na rzecz pracodawcy i pod jego kierownictwem oraz w miejscu i czasie wyznaczonym przez pracodawcę, a pracodawca - do zatrudniania pracownika za wynagrodzeniem. Ustawodawca uregulował w przepisach prawa pracy obowiązki obu stron tego stosunku. Za naruszenie obowiązków pracowniczych pracownik może ponieść odpowiedzialność porządkową.

 Odpowiedzialność porządkowa- polega na stosowaniu przez pracodawcę sankcji typu represyjnego za naruszenie przez pracownika porządku pracy. Są to kary, które mogą przybrać charakter niemajątkowy lub majątkowy.

 Przesłanki, jakie muszą zaistnieć, aby pracownik mógł zostać pociągnięty do odpowiedzialności porządkowej:

  • Bezprawne naruszenie obowiązków pracowniczych:

Chodzi tutaj o obowiązki pracownika określone w kodeksie pracy, regulaminie pracy, umowie o pracę jak i układach zbiorowych pracy. W zakres naruszenia obowiązku pracowniczego wchodzi zarówno nie wykonanie przez pracownika ciążącego na nim obowiązku jak i wykonanie go w nienależyty sposób.

  • Wina pracownika:

Pracownik może zostać pociągnięty do odpowiedzialności, jeżeli jego zachowanie było zawinione, a więc przy ustalaniu odpowiedzialności porządkowej będzie brany pod uwagę jego stosunek psychiczny do naruszonego obowiązku. Konieczny jest element negatywnej oceny zachowania pracownika. Wina może mieć postać zarówno umyślną jak i nieumyślną.

 Pracodawca jeśli uzna, że pracownik bezprawnie naruszył swoje obowiązki może pociągnąć go odpowiedzialności porządkowej. Oznacza to, że pracodawca może taką karę zastosować, ale nie musi. Kary porządkowe są instrumentem reakcji pracodawcy na naruszenie przez pracownika swoich obowiązków i spełniają funkcje zarówno represyjną jak i prewencyjną.

 Jakie kary porządkowe mogą zostać zastosowane przez pracodawcę?

 

I.Kary niemajątkowe

- Kara upomnienia i nagany

Zakres sytuacji, w których mogą być stosowane jest bardzo szeroki. Art. 108§1 uprawnia pracodawcę do zastosowania kary upomnienia lub nagany w sytuacjach nieprzestrzegania przez pracownika:

  • Ustalonej organizacji i porządku w procesie pracy np. odmowy wykonania polecenia służbowego, spóźniania się do pracy
  • Przepisów bezpieczeństwa i higieny pracy np. niepowiadomienia pracodawcy o zagrożeniu dla życia lub zdrowia w środowisku pracy,
  • Przepisów przeciwpożarowych np. palenia papierosów w miejscach niedozwolonych
  • Przyjętego sposobu potwierdzania przybycia i obecności w pracy np. niepodpisywania się na liście obecności
  • usprawiedliwiania nieobecności w pracy

II. Kara pieniężna

Może być stosowana w przypadku poważniejszych przewinień porządkowych pracowników. Przepis art. 108§2 określa wyczerpująco przesłanki zastosowania tej kary, a mianowicie nieprzestrzeganie przez pracownika:

  • przepisów bezpieczeństwa i higieny pracy
  • przepisów przeciwpożarowych
  • opuszczenie pracy bez usprawiedliwienia
  • stawienie się do pracy w stanie nietrzeźwości lub spożywanie alkoholu w czasie pracy

 Kara porządkowa za jedno wykroczenie pracownicze nie powinna przekraczać wysokości jednodniowego wynagrodzenia pracownika, a kary łącznie nie mogą przekraczać 1/10 miesięcznego wynagrodzenia pracownika. Pracodawca przeznacza otrzymane wpływy z tytułu kar pieniężnych na poprawę bezpieczeństwa i higieny pracy zakładu. Przy wymierzaniu kar porządkowych jest zobowiązany wziąć pod uwagę rodzaj naruszonego obowiązku pracowniczego, stopień winy i dotychczasowy stosunek do pracy pracownika. Pracownik musi zostać wysłuchany, aby mógł złożyć wyjaśnienia, a pracodawca poznać poprzez to stosunek pracownika do przypisywanego mu wykroczenia.

 Przedawnienie kar porządkowych

Stosownie do art. 109 §1 kara nie może być zastosowana po upływie dwóch tygodni od powzięcia wiadomości o naruszeniu obowiązku pracowniczego i po upływie trzech miesięcy od dopuszczenia się tego naruszenia.

Jeśli pracodawca nie nałoży na pracownika kary w tych terminach pracownik nie będzie mógł ponosić odpowiedzialności porządkowej za to przewinienie w późniejszymczasie.

 Pracownik musi zostać zawiadomiony w formie pisemnej o ukaraniu karą porządkową, a odpis zawiadomienia składany jest do akt osobowych pracownika. Informacja o zastosowanej karze porządkowej może zostać usunięta z akt osobowych po roku nienagannej pracy pracownika lub wcześniej na wniosek zakładowej organizacji związkowej lub z inicjatywy samego pracodawcy.

Jeżeli pracownik nie zgadza się z decyzją pracodawcy o zastosowaniu kary porządkowej może w terminie 7 dni od otrzymania zawiadomienia wnieść sprzeciw do pracodawcy, który pracodawca biorąc pod uwagę stanowisko reprezentującej pracownika zakładowej organizacji związkowej może uwzględnić lub odrzucić. W razie odrzucenie sprzeciwu pracownik w ciągu 14 dni od zawiadomienia go o tym może wstąpić na drogę sądową i dochodzić swoich praw. Jeśli po rozpatrzeniu sprawy sąd uzna, że zastosowana kara porządkowa narusza przepisy prawa orzeknie o jej uchyleniu, wykreśleniu z akt osobowych pracownika i zwrocie równowartości kary pieniężnej przez pracodawcę.

 Ustawodawca przewidział możliwość dyscyplinowania pracowników, którzy dopuszczają się nieprzestrzegania swoich obowiązków wynikających ze stosunku pracy. Pracodawca może stosować tylko kary porządkowe, które zostały wymienione w kodeksie pracy. Poniesienie przez pracownika konsekwencji osobistych lub finansowych za wykroczenie ma swój cel na przyszłość- pracownik, który poniósł odpowiedzialność prawdopodobnie nie popełni podobnego błędu ponownie. Jednocześnie stosowanie kar porządkowych nie może być nieuzasadnione, ponieważ w takim przypadku pracownik będzie mógł wystąpić o ochronę swoich praw na drodze sądowej.

MASZ PYTANIE?