Porada prawna on-line

Artykuły

»

Prawo dla firm

»

Prawo pracy

»

Czas pracy

» Jak prawnie uregulowana ...

NAJNOWSZE ARTYKUŁY

Zakład przemysłowy nocą.

Jak prawnie uregulowana jest praca w porze nocnej?

21.01.2016

Czas pracy

Wykonywanie pracy może przypadać zarówno w porze dziennej jak i w porze nocnej. Z uwagi na to, że człowiek jest zdolny do maksymalnego wysiłku fizycznego i umysłowego w dzień, a pora nocna jest przeznaczona na sen, praca w porze nocnej wiąże się z większym obciążeniem organizmu. Ustawodawca ograniczył możliwość wykonywania pracy w porze nocnej niektórym kategoriom pracowników, a dla tych, którzy mogą pracować w nocy, chcąc zrekompensować obciążenie, organizmu przewidział dodatek do wynagrodzenia.

 

Każdy pracodawca musi określić w regulaminie pracy lub w umowie z pracownikiem porę nocną, w której może być wykonywana praca w zakładzie pracy. Kodeks pracy wskazuje, że pora nocna obejmuje 8 godzin, pomiędzy godziną 21.00 a 7.00.

W przeciągu tych 10 godzin powinna być ustalona 8-godzinna pora nocna danego zakładu. Kodeks pracy w art. 1517 § 3 określa, że czas pracy pracującego w nocy nie może przekraczać 8 godzin na dobę, jeżeli wykonuje prace szczególnie niebezpieczne albo związane z dużym wysiłkiem fizycznym bądź umysłowym.

Przepisy prawa pracy wyszczególniają kategorie osób, które mogą pracować w nocy dłużej aniżeli 8 godzin. Są to:

1)      pracownicy zarządzający w imieniu pracodawcy zakładem pracy - np. kierownik, dyrektor, członkowie zarządu w spółkach kapitałowych, główny księgowy;

2)      osoby, których praca polega na prowadzeniu akcji ratowniczej w celu ochrony życia lub zdrowia ludzkiego, ochrony mienia, środowiska lub usunięcia awarii.

Jednak nie każdy pracownik może pracować w nocy. Przepisy chronią pewne kategorie osób ze względu na ochronę zdrowia pracownika. Z powyższych względów bezwzględnie zabroniona jest praca w nocy kobiet w ciąży i pracowników młodocianych. Rodzice czy opiekunowie prawni dziecka do lat 4. również są chronieni przez prawo pracy i nie mogą być przez pracodawcę zobowiązani do pracy w porze nocnej. Jeśli jednak pracownik uzna, że ma możliwość pogodzenia pełnienia funkcji rodzicielskich i wykonywania pracy w nocy, to może wyrazić zgodę na pracę w tych godzinach. Osoby niepełnosprawne bez względu na to, czy jest to lekki, umiarkowany czy znaczny stopień niepełnosprawności, nie powinny pracować w nocy. Zgodnie z art. 16 ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (Dz.U. 2011 nr 127 poz. 721 z późn. zm.) wyjątkowo w dwóch przypadkach osoba niepełnosprawna może podejmować prace w nocy:

1) jeżeli jest zatrudniona przy pilnowaniu mienia;

2) jeżeli sama wyrazi chęć pracy w nocy i na jej wniosek lekarz prowadzący badania profilaktyczne pracowników, a w razie jego braku lekarz sprawujący nad nią opiekę stwierdzi, że nie ma przeciwwskazań do wykonywania pracy w porze nocnej.

Ustawodawca przewidział odpowiednią rekompensatę za pracę w porze nocnej. Została uregulowana w art. 1518 Kodeksu pracy: “§ 1. Pracownikowi wykonującemu pracę w porze nocnej przysługuje dodatek do wynagrodzenia za każdą godzinę pracy w porze nocnej w wysokości 20 proc. stawki godzinowej wynikającej z minimalnego wynagrodzenia za pracę, ustalanego na podstawie odrębnych przepisów. § 2. W stosunku do pracowników wykonujących pracę w porze nocnej stale poza zakładem pracy dodatek, o którym mowa w § 1, może być zastąpiony ryczałtem, którego wysokość odpowiada przewidywanemu wymiarowi pracy w porze nocnej.”

Należy zwrócić tutaj uwagę na to, że 20% dodatku za każdą godzinę pracy porze nocnej jest obliczane od minimalnego wynagrodzenia za pracę w danym roku, a nie od osobistej stawki pracownika. Dodatek przewidziany przez Kodeks pracy jest dodatkiem minimalnym, to znaczy, że pracodawca może ustalić w umowie o pracę zawieranej z pracownikiem lub regulaminie zakładowym rekompensatę pracy w porze nocnej w wyższej wysokości niż ustawowa.

Prawo do dodatku przysługuje również, gdy pora nocna jest przez pracownika wykonywana jednocześnie w godzinach nadliczbowych. W takim przypadku pracownik otrzymuje wynagrodzenie zarówno za pracę w porze nocnej jak i rekompensatę za godziny nadliczbowe, która zgodnie z art. 1511 § 1 Kodeksu pracy za pracę przypadającą w nocy wynosi 100% wynagrodzenia. Jeżeli pracodawca przewidział w zamian za pracę w godzinach nadliczbowych przypadających w porze nocnej czas wolny, to mimo wszystko pracownikowi nadal przysługuje dodatek za godziny przepracowane w porze nocnej.

Pracownik, który co najmniej 3 godziny w każdej dobie pracuje w porze nocnej lub jeśli co najmniej ¼ jego pracy w okresie rozliczeniowym przypada na porę nocną, jest “pracującym w nocy”, co upoważnia go do złożenia pracodawcy pisemnego wniosku o zgłoszenie do Państwowej Inspekcji Pracy faktu zatrudniania pracujących w nocy.

Warto wiedzieć, jakie uprawnienia związane z wykonywaniem pracy w porze nocnej nam przysługują. Jeśli należymy do kategorii pracowników, którym ustawodawca zakazał pracy w godzinach nocnych, możemy sprzeciwić się jej wykonywaniu. Ponadto, dodatek za godziny przepracowane w nocy zawsze musi być wypłacony, a każde naruszenie praw pracowniczych przez pracodawcę związane  z wykonywaniem pracy w porze nocnej możemy zgłosić do Państwowej Inspekcji Pracy.

MASZ PYTANIE?