Porada prawna on-line

Artykuły

»

Prawo dla firm

»

Prawo pracy

»

Pozostałe

» Jak prawnie uregulowane ...

NAJNOWSZE ARTYKUŁY

Jak prawnie uregulowane jest zatrudnianie osób młodocianych?

14.01.2016

Pozostałe

Wedle przepisów kodeksu pracy pracownikiem może być osoba, która ukończyła 18 rok życia. Jednak po spełnieniu określonych warunków przepisy prawa pracy pozwalają pracodawcy zatrudniać osoby niepełnoletnie. Zgodnie z art. 190 k.p. dozwolone jest zatrudnianie osób, które nie ukończyły 18 lat , ale przekroczyły 16 lat – są to tzw. osoby młodociane.  Zatrudnianie młodocianych jest dopuszczalne tylko po spełnieniu określonych warunków, ustawodawca zadbał o szczególną ochronę osób, na których ciąży jeszcze obowiązek nauki. Ustawa z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty określa górną granicę wieku - 18 lat, do którego nauka w Polsce jest obowiązkowa.

Młodociany, który chce podjąć pracę musi mieć ukończone, co najmniej gimnazjum i przedstawić pracodawcy świadectwo lekarskie, stwierdzające, że określona praca nie zagraża jego zdrowiu. Zgodnie z art. 191 §2 „ Młodociany nieposiadający kwalifikacji zawodowych może być zatrudniony tylko w celu przygotowania zawodowego”.

Przygotowanie zawodowe może odbywać się w formie nauki zawodu lub przyuczenia do wykonywania określonej pracy:

  • Nauka zawodu- przygotowuje młodocianego do pracy w charakterze wykwalifikowanego robotnika lub czeladnika, trwa z reguły nie krócej niż 24 miesiące i nie dłużej niż 36 miesięcy
  • Przyuczenie do wykonywania określonej pracy- przygotowuje do pracy w charakterze przyuczonego robotnika, może dotyczyć prac związanych z nauką zawodu, trwa z reguły  od 3 do 6 miesięcy.

Wyjątkowo dopuszczalne jest zatrudnienie osób, które nie ukończyły gimnazjum, osób niemających 16 lat, które ukończyły gimnazjum oraz  osób, które nie mają 16 lat i nie ukończyły gimnazjum – wyjątki te określa rozporządzenie Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 5 grudnia 2012 r. Osoba młodociana poza zatrudnieniem w celu przygotowania zawodowego może również być zatrudniona na podstawie umowy o pracę przy wykonywaniu prac lekkich. Wykaz prac lekkich pracodawca powinien określić w regulaminie lub osobnym akcie, najpierw jednak musi uzyskać zgodę lekarza wykonującego zadania medycyny pracy. Wykaz ten ostatecznie musi być jeszcze zatwierdzony przez właściwego inspektora pracy. Kodeks pracy określa pracę lekką, jako taką, która nie powoduje zagrożenia dla życia, zdrowia i rozwoju psychofizycznego młodocianego, a także nie utrudnia wypełniania przez niego obowiązku szkolnego. Przed przystąpieniem do pracy młodocianego pracodawca ma obowiązek skierować go na badania wstępne i zapoznać z wykazem prac lekkich. Młodociani ze względu na swój wiek i obowiązek nauki są objęci szczególną ochroną, dlatego pracodawca, który zatrudnia młodocianych powinien wiedzieć, jakie uprawnienia im przysługują, a są one dla młodocianego pracownika o wiele bardziej korzystne aniżeli dla dorosłego:

  • czas pracy – do czasu pracy młodocianego wliczany jest także czas nauki w wymiarze obowiązkowego programu zajęć szkolnych, przy czym czas pracy młodocianego, który nie ukończył 16 roku życia nie może być dłuższy niż 6 godzin na dobę, a dla młodocianego w wieku powyżej 16 lat nie może przekraczać 8 godzin na dobę,
  • godziny nadliczbowe i praca w porze nocnej – bezwzględnie zabronione.

Pora nocna dla młodocianego przypada pomiędzy godzinami 22.00 a 6.00, a w przypadku młodocianych, którzy nie ukończyli gimnazjum i osób poniżej 16 roku życia pomiędzy 20.00 a 6.00.,

  • okresy odpoczynku- przerwa w pracy powinna trwać nieprzerwanie 14 godzin, w każdym tygodniu przysługuje młodocianemu 48 godzin nieprzerwanego odpoczynku, który powinien obejmować niedzielę, jeżeli dobowy wymiar czasu pracy przekracza 4,5 godziny młodocianemu przysługuje przerwa w wymiarze 30 minut wliczana do czasu pracy,
  • prawo do urlopu- młodociany po upływie 6 miesięcy zatrudnienia nabywa prawo do urlopu w wymiarze 12 dni roboczych, natomiast po roku przysługuje mu 26 dni roboczych urlopu. Ponadto młodocianemu uczęszczającemu do szkoły pracodawca ma obowiązek udzielić bezpłatnego urlopu w czasie ferii szkolnych w wymiarze nieprzekraczającym 2 miesięcy, czas ten wlicza się do okresu zatrudnienia,
  • wynagrodzenie- zasady wynagradzania młodocianych zatrudnionych w celu przygotowania zawodowego określa rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 28 maja 1996 r. w sprawie przygotowania zawodowego młodocianych i ich wynagradzania( Dz.U Nr 60, poz.278 ze zm.) Jest ono obliczane, jako stosunek procentowy przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia w gospodarce narodowej w poprzednim kwartale. Stosunek procentowy nie może wynieść mniej niż:
  • 4 %- w pierwszym roku nauki zawodu jak również podczas całego okresu przyuczenia do wykonywania określonej pracy
  • 5%- w drugim roku nauki zawodu
  • 6%- w trzecim roku nauki zawodu

Wynagrodzenie młodocianych zatrudnionych przy wykonywaniu prac lekkich określają ogólne reguły prawa pracy- wysokość wynagrodzenia osoby zatrudnionej w pełnym wymiarze czasu pracy nie może być niższa od wysokości minimalnego miesięcznego wynagrodzenia (obecnie 1750 zł brutto). Wyjątkowo w pierwszym roku pracy wynagrodzenie może być niższe – nie miej niż 80% minimalnego wynagrodzenia.

Młodociani mogą podejmować pracę określonego rodzaju, jeżeli pracodawca spełni warunki pozwalające na takie zatrudnienie, a wykonywanie pracy nie wpłynie negatywnie na prawidłowe wykonywanie przez młodocianego obowiązku szkolnego. Należy pamiętać o tym, że osoba, która nie ukończyła 18 lat w świetle prawa ma ograniczoną zdolność do czynności prawnych- może bez zgody przedstawiciela ustawowego ( rodzica, opiekuna prawnego) nawiązać stosunek pracy i dokonywać czynności prawnych z nim związanych, jednakże jeżeli przedstawiciel ustawowy uzna, że zatrudnienie sprzeciwia się dobru młodocianego może za zgodą sądu opiekuńczego taki stosunek pracy rozwiązać.

MASZ PYTANIE?