Porada prawna on-line

Artykuły

»

Prawo dla firm

»

Prawo pracy

»

Wynagrodzenia

» Jak prawnie uregulowane ...

NAJNOWSZE ARTYKUŁY

Nożyczki leżące na banknotach.

Jak prawnie uregulowane są potrącenia z wynagrodzenia pracownika?

26.01.2016

Wynagrodzenia

Zgodnie z przepisami kodeksu pracy pracownikowi za świadczenie pracy wobec pracodawcy przysługuje wynagrodzenie, które ma określone cechy. Jest szczególnie chronione przez prawo, nie może być niższe od minimalnego wynagrodzenia za pracę w danym roku, pracownik nie może się go zrzec, a pracodawca ma obowiązek wypłaty wynagrodzenia w ustalonym terminie. Wynagrodzenie może być jedynie wyjątkowo pomniejszone, jeśli wynika to bezpośrednio z przepisów prawa pracy.

Potrącenie na gruncie prawa pracy możemy zdefiniować jako zatrzymanie przez pracodawcę części należnego pracownikowi wynagrodzenia w celu pokrycia własnej wierzytelności przeciwko pracownikowi, wierzytelności osób trzecich wobec pracownika albo w wyniku zajęcia wynagrodzenia pracownika w sądowym lub administracyjnym postępowaniu egzekucyjnym.

Jeżeli potrącenie z wynagrodzenia pracownika jest uzasadnione, dokonuje się go po odliczeniu składek na ubezpieczenie pracownika i zaliczki na podatek dochodowy, innymi słowy pomniejsza się kwotę netto wynagrodzenia pracownika.

Kodeks pracy w art. 87 § 1 stanowi, że bez uprzedniej zgody pracownika można potrącić:

➢ sumy egzekwowane na mocy tytułów wykonawczych na zaspokojenie świadczeń alimentacyjnych;

➢ sumy egzekwowane na mocy tytułów wykonawczych na pokrycie należności innych niż świadczenia alimentacyjne;

➢ zaliczki pieniężne udzielone pracownikowi;

➢ kary pieniężne za nieprzestrzeganie przez pracownika przepisów bezpieczeństwa i higieny pracy oraz przepisów przeciwpożarowych, opuszczenie pracy bez usprawiedliwienia, stawienie się do pracy w stanie nietrzeźwości lub spożywanie alkoholu w czasie pracy.

Art. 87 § 7 Kodeksu pracy stanowi, że z wynagrodzenia za pracę odlicza się w pełnej wysokości, kwoty wypłacone w poprzednim terminie płatności za okres nieobecności w pracy, za który pracownik nie zachowuje prawa do wynagrodzenia.

Poza wymienionymi potrąceniami można również dokonać innych, które nie zostały wymienione w powoływanym przepisie. Jednakże do takich potrąceń może dojść jedynie po wyrażeniu zgody pracownika na piśmie. Są to tzw. potrącenia dobrowolne. Zgoda wyrażona w inny sposób niż w formie pisemnej jest nieważna, a pracodawca nie ma prawa wówczas dokonać potrąceń.

W przypadku kilku rodzajów potrąceń należy dokonać ich w odpowiedniej kolejności, którą to reguluje Kodeks pracy w art. 87 § 1, zgodnie z którym najpierw dokonujemy potrącenia należności na zaspokojenie świadczeń alimentacyjnych, później na pokrycie innych należności, następnie na spłatę zaliczek i kar pieniężnych wymierzonych przez pracodawcę, a na koniec ewentualnych dobrowolnych potrąceń.

Osobę zatrudnioną na podstawie stosunku pracy przepisy chronią w ten sposób, że ustalają kwoty wolne od potrąceń, wyznaczając odpowiedni procent minimalnego wynagrodzenia w danym roku, jak również ustalają maksymalne kwoty potrąceń. Wyróżniamy następujące granice potrąceń:

➢ egzekucja świadczeń alimentacyjnych jest możliwa maksymalnie do 3/5 wynagrodzenia;

inne zobowiązania niż alimentacyjne egzekwuje się do wysokości ½ wynagrodzenia;

➢  potrącenie zaliczek następuje do wysokości ½ wynagrodzenia;

➢  kary pieniężne egzekwuje się w następujący sposób: za jedno przekroczenie, jak też za każdy dzień nieusprawiedliwionej nieobecności, nie może być wyższa od jednodniowego wynagrodzenia pracownika, a łącznie kary pieniężne nie mogą przewyższać 1/10 wynagrodzenia przypadającego pracownikowi do wypłaty po dokonaniu potrąceń alimentacyjnych, zobowiązań innych niż alimentacyjne i potrąceń zaliczek;

➢ w przypadku potrąceń zobowiązań innych niż alimentacyjne i zaliczek jednocześnie przekazywana suma nie może przekroczyć ½ wynagrodzenia;

➢  z kolei w przypadku potrąceń świadczeń alimentacyjnych i zobowiązań innych niż alimentacyjne jednocześnie egzekwowana kwota może stanowić maksymalnie  ¾ wynagrodzenia;

➢  w przypadku zbiegu potrąceń alimentacyjnych i zaliczek jednocześnie również górna granica potrącenia to ¾ wynagrodzenia.

Ustawodawca, aby uniknąć sytuacji pozbawienia pracownika wynagrodzenia wprowadził również tzw. kwotę wolną od potrąceń, którą stanowi:

➢ w przypadku egzekucji należności innych niż alimentacyjne - kwota netto minimalnego wynagrodzenia za pracę;

➢ w przypadku potrąceń zaliczek pieniężnych udzielonych pracownikowi – 75% minimalnego wynagrodzenia za pracę netto;

➢ przy potrącaniu kar pieniężnych - 90% minimalnego wynagrodzenia za pracę netto. 

W przypadku dobrowolnych potrąceń też występuje kwota wolna od potrąceń, które odpowiednio wynoszą:

➢ przy potrącaniu należności wobec pracodawcy - minimalne wynagrodzenie netto;

➢ przy innych potrąceniach - 80% minimalnego wynagrodzenia netto.

Potrącenia z wynagrodzenia pracownika mogą być dokonywane tylko w określonych w ustawie przypadkach i do wskazanej kwoty wynagrodzenia. Wynagrodzenie pracownika może zostać obciążone, ale tylko wyrażonych w przepisach prawa pracy kwot. W sytuacjach, w których zgoda pracownika udzielona na piśmie jest konieczna pracodawca nie może bez jej uzyskania dokonać potrącenia, ani w żaden sposób przymusić pracownika do wyrażenia takiej zgody. Jeśli potrącenie zostało dokonane niewłaściwie, tzn. gdy pracodawca pomniejszył wynagrodzenie o zbyt dużą kwotę lub doszło do innych naruszeń ze strony pracodawcy w zakresie potrąceń, pracownik ma prawo złożyć skargę do Państwowej Inspekcji Pracy.

MASZ PYTANIE?