Porada prawna on-line

Artykuły

»

Prawo dla każdego

»

Cywilne

»

Przedawnienie

» Jak prawnie uregulowane ...

NAJNOWSZE ARTYKUŁY

Zegary.

Jak prawnie uregulowane zostało przedawnienie roszczeń w prawie cywilnym?

08.03.2016

Przedawnienie

Przedawnienie jest instytucją prawa cywilnego, którego istotą jest to, że po upływie określonego w ustawie terminu zobowiązany do świadczenia może uchylić się od jego spełnienia. W prawie cywilnym mamy zarówno roszczenia o charakterze majątkowym, jak i o charakterze niemajątkowym. Przedawnieniu mogą ulec jedynie roszczenia majątkowe, lecz wśród nich mamy również pewne wyjątki.

Terminy przedawnienia biegną od dnia wymagalności, a więc od dnia, w którym dłużnik był zobowiązany do spełnienia świadczenia np. zapłaty ceny za towar. Natomiast, jeżeli wymagalność roszczenia zależy od podjęcia określonej czynności przez uprawnionego bieg terminu przedawnienia rozpoczyna się od dnia, w którym roszczenie stałoby się wymagalne, gdyby uprawniony podjął czynność w najwcześniej możliwym terminie. Zgodnie z art. 119 Kodeksu cywilnego strony nie mogą poprzez czynność prawną skracać ani wydłużać terminów przedawnienia.

Prawo cywilne wyróżnia:

ogólne terminy przedawnienia – 3 lata i 10 lat,

szczególne terminy przedawnienia, które stanowią wyjątek od terminów ogólnych.

W świetle przepisu art. 118 Kodeksu cywilnego wyróżniamy dwa ogólne terminy przedawnienia:

➢ 3 lata - dla roszczeń związanych z działalnością gospodarczą i świadczeń okresowych,

➢ 10 lat - dla pozostałych roszczeń.

Roszczenia związane z prowadzoną działalnością gospodarczą – są to roszczenia, które powstały w wyniku czynności prawnych dokonanych w ramach prowadzonej działalności gospodarczej.

Roszczenia okresowe - są roszczeniami powtarzalnymi jak np. czynsz najmu, alimenty, raty kredytu.

Prawo cywilne określa kilka szczególnych terminów przedawnienia, które są przewidziane dla konkretnych rodzajów umów:

➢ roszczenia z umowy sprzedaży przedsiębiorców - 2 lata,

➢ roszczenia z umowy o dzieło - 2 lata,

➢ roszczenia z umowy użyczenia - 1 rok,

➢ roszczenia z umowy rachunku bankowego - 2 lata,

➢ roszczenia z umowy zlecenia - 2 lata.

Termin przedawnienia może zostać przerwany lub zawieszony.

Przerwanie biegu przedawnienia jest instytucją, która powoduje, że okres od rozpoczęcia biegu przedawnienia do czasu jego przerwania nie jest liczony do okresu przedawnienia. Po każdym przerwaniu termin przedawnienia biegnie od nowa. Wierzyciele chętnie korzystają z wszelkich możliwości przerwania biegu przedawnienia zwłaszcza wówczas, jeśli dług jest już przedawniony. Stosownie do art. 123 Kodeksu cywilnego bieg przedawnienia może zostać przerwany przez:

1) każdą czynność przed sądem lub innym organem powołanym do rozpoznawania spraw lub egzekwowania roszczeń danego rodzaju albo przed sądem polubownym, przedsięwziętą w celu dochodzenia lub ustalenia albo zaspokojenia lub zabezpieczenia roszczenia (§ 1 pkt 1),

2) przez uznanie roszczenia przez osobę, przeciwko której roszczenie przysługuje (§ 1 pkt 2),

3) przez wszczęcie mediacji (§ 1 pkt 3).

Zawieszenie biegu przedawnienia jest instytucją, która polega na wstrzymaniu rozpoczęcia albo dalszego biegu tego terminu na czas trwania okoliczności, które uniemożliwiają uprawnionemu dochodzenia roszczeń. Przeciwnie do skutków przerwania biegu terminu przedawnienia - po ustaniu przyczyny zawieszenia okres przedawnienia biegnie nadal, a czas sprzed zawieszenia sumuje się z czasem po zawieszeniu.

Stosownie do art. 121 Kodeksu cywilnego roszczeniami w stosunku, do których bieg przedawnienia, nie rozpoczyna się, a rozpoczęty ulega zawieszeniu są:

➢ roszczenia dzieci wobec rodziców przez czas trwania władzy rodzicielskiej,

➢ roszczenia osób niemających zdolności do czynności prawnych wobec osób sprawujących opiekę lub kuratelę nad nimi przez czas sprawowania przez te osoby opieki lub kurateli nad nimi,

➢ roszczenia jednego z małżonków przeciwko drugiemu przez czas trwania małżeństwa,

➢ wszelkie roszczenia, których uprawniony nie może dochodzić z powodu siły wyższej poprzez czas trwania przeszkody.

Sam upływ terminu przedawnienia nie wywołuje żadnych skutków prawnych, ponieważ aby uwolnić się od roszczenia, które przedawniło się, dłużnik musi podnieść zarzut przedawnienia.

Jeżeli świadczenie zostanie spełnione po upływie terminu przedawnienia, a dłużnik nie podniósł zarzutu przedawnienia, nie będzie mógł on żądać zwrotu świadczenia. Zgodnie z przepisami prawa cywilnego dłużnik może również zrzec się korzystania z zarzutu przedawnienia, ale jedynie po upływie terminu przedawnienia.

Instytucja przedawnienia roszczeń w prawie cywilnym może pozwolić dłużnikowi uchylić się od spełnienia świadczenia majątkowego, które z upływem wskazanego przez ustawodawcę terminu przedawniło się. Warto wiedzieć z upływem, jakiego czasu określone roszczenie przedawnia się, aby móc podnieść zarzut przedawnienia w przypadku, jeśli wierzyciel przez dłuższy czas nie upominał się o swoje roszczenie.

MASZ PYTANIE?