Porada prawna on-line

Artykuły

»

Prawo dla każdego

»

Prawo rodzinne

»

Alimenty

» Jak prawnie uregulowany ...

NAJNOWSZE ARTYKUŁY

Serce ułożone ze srebrnych monet.

Jak prawnie uregulowany jest obowiązek alimentacyjny pomiędzy byłymi małżonkami?

18.01.2016

Alimenty

W trakcie trwania małżeństwa małżonkowie zobowiązani są do wzajemnej pomocy i przyczyniania się do zaspokajania potrzeb rodziny. Obowiązek alimentacyjny wobec drugiego małżonka w niektórych przypadkach istnieje również po ustaniu małżeństwa.

 

Istotne znaczenie w kształtowaniu praw i obowiązków w zakresie świadczeń alimentacyjnych byłych małżonków ma wina w doprowadzeniu do rozkładu pożycia małżeńskiego.

Rozkład pożycia małżeńskiego następuje, jeśli pomiędzy małżonkami zostały zerwane wszelkie więzi (duchowa, gospodarcza i fizyczna). Jeśli rozkład ma charakter trwały i zupełny – każdy z małżonków może żądać by sąd rozwiązał małżeństwo przez rozwód.

Sąd podczas rozprawy rozwodowej ma co do zasady obowiązek rozstrzygnięcia o winie, czy ponosi ją jeden z małżonków, czy też oboje. Jeżeli jednak rozwodzący się małżonkowie zażądają zaniechania orzekania o winie, jest to traktowane tak jakby żaden z małżonków winy nie ponosił.

Zwykły obowiązek alimentacyjny może wystąpić między małżonkami, wobec których nie orzekano o winie lub jeżeli sąd uznał, że oboje są winni rozkładowi pożycia małżeńskiego. W takim przypadku małżonek żyjący w niedostatku może ubiegać się o świadczenie alimentacyjne od byłego małżonka. Przez niedostatek należy rozumieć sytuację, gdy były małżonek nie może własnymi siłami zaspokoić swoich usprawiedliwionych potrzeb w całości lub części np. nie może podjąć pracy z uwagi na konieczność zajmowania się dziećmi bądź nie posiada kwalifikacji zawodowych do wykonywania pracy odpowiedniej do wieku, stanu zdrowia czy posiadanych umiejętności. Sąd bierze pod uwagę także możliwości finansowo - zarobkowe małżonka zobowiązanego do płacenia alimentów.

Rozszerzony obowiązek alimentacyjny może wystąpić w przypadku orzeczenia o wyłącznej winie jednego z małżonków. Zgodnie z art. 60 § 2 Kodeksu rodzinno-opiekuńczego: „Jeżeli jeden z małżonków został uznany za wyłącznie winnego rozkładu pożycia, a rozwód pociąga za sobą istotne pogorszenie sytuacji materialnej małżonka niewinnego, sąd na żądanie małżonka niewinnego może orzec, że małżonek wyłącznie winny obowiązany jest przyczyniać się w odpowiednim zakresie do zaspokajania usprawiedliwionych potrzeb małżonka niewinnego, chociażby ten nie znajdował się w niedostatku.”

W tej sytuacji małżonek, który został uznany za niewinnego rozkładowi pożycia, może żądać alimentów nawet, jeśli nie znajduje się w niedostatku. Wystarczy, że wykaże przed sądem, że w wyniku rozwodu jego sytuacja materialna istotnie się pogorszyła. Sąd w tym wypadku porównuje sytuację materialną niewinnego małżonka przed i po rozwodzie.

Jeżeli małżonek wyłącznie winny rozkładowi pożycia znajdzie się w niedostatku nie może skutecznie dochodzić roszczeń alimentacyjnych od niewinnego małżonka.

Obowiązek alimentacyjny wobec byłego małżonka wygasa w skutek zawarcia przez niego nowego związku małżeńskiego. Jeżeli uprawniony małżonek pozostaje w konkubinacie, nie wpływa to na jego uprawnienie do otrzymywania alimentów od byłego małżonka. Konieczne do wygaśnięcia obowiązku jest zawarcie kolejnego małżeństwa.  Tak samo zawarcie małżeństwa przez byłego małżonka zobowiązanego do płacenia alimentów nie zwalnia go z tego obowiązku, może jedynie wpłynąć na wysokość świadczenia.

Gdy zobowiązanym do płacenia alimentów jest małżonek, który podczas rozprawy rozwodowej nie został uznany za winnego rozkładowi pożycia, obowiązek alimentacyjny wygasa po 5 latach od orzeczenia rozwodu. W wyjątkowych sytuacjach sąd na żądanie uprawnionego do alimentów małżonka może ten termin przedłużyć. Do tych wyjątkowych sytuacji można zaliczyć np. kalectwo uprawnionego, chorobę powodującą silny rozstrój zdrowia itp.

Przyznania alimentów od byłego małżonka można domagać się podczas rozprawy rozwodowej lub później składając pozew do sądu. Właściwym jest wydział rodzinny i nieletnich sądu rejonowego ze względu na miejsce zamieszkania jednego z małżonków. W pozwie należy wskazać, jakiej kwoty alimentów żądamy i w jakim terminie powinna być wypłacana. Trzeba również opisać swoją obecna sytuację materialną, m. in. wskazać wysokość swoich dochodów i wydatków na utrzymanie. Niezbędne jest także określenie sygnatury akt sprawy rozwodowej oraz podanie rozstrzygnięcia sądu co do winy w rozkładzie pożycia, tj. czy  zapadł wyrok rozwodowy wskazujący na wyłączną winę byłego małżonka, winę ponoszą oboje z małżonków,  czy sąd na zgodny wniosek stron nie orzekał o winie (tak jakby oboje byli niewinni rozkładowi pożycia).

Podsumowując powyższe rozważania, orzeczenie sądu podczas wyroku rozwodowego w zakresie winy za rozkład pożycia małżeńskiego ma ogromne znaczenie, jeżeli chodzi o prawa i obowiązki alimentacyjne rozwiedzionych małżonków. Małżonek winny rozkładowi pożycia może być zobowiązany do łożenia na byłą żonę/męża dożywotnio, jeśli ten nie zawrze nowego małżeństwa. Z kolei, jeżeli sam znajdzie się w niedostatku w żaden sposób nie będzie mógł uzyskać takiego świadczenia. Ważne, aby uprawnienie do świadczeń alimentacyjnych nie było nadużywane i nie domagały się go osoby, które wprawdzie pozostają w niedostatku po rozwodzie, ale w taki niedostatek wprowadziły się same np. trwonią majątek przeznaczając na alkohol lub inne używki. Właściwie po ustaniu małżeństwa wszelkie więzi między byłymi małżonkami zostają zerwane - jest to warunek orzeczenia przez sąd rozwodu. Jednakże więź finansowa w postaci obowiązku alimentacyjnego może trwać jeszcze długo po rozwodzie - czasem nawet dożywotnio.

MASZ PYTANIE?