Porada prawna on-line

Artykuły

»

Prawo dla każdego

»

Ubezpieczenia

»

Renty

» Jak prawnie uzyskać ...

NAJNOWSZE ARTYKUŁY

Jak prawnie uzyskać rentę z tytułu niezdolności do pracy?

29.03.2016

Renty

Renta z tytułu niezdolności do pracy jest świadczeniem wypłacanym przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych osobie, która z przyczyn zdrowotnych nie może wykonywać pracy. Przy ustalaniu prawa do tego świadczenia bierze się pod uwagę poza oceną stanu zdrowia również inne okoliczności.

Zgodnie z art. 12 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych niezdolną do pracy jest osoba, która całkowicie lub częściowo utraciła zdolność do pracy zarobkowej z powodu naruszenia sprawności organizmu i nie rokuje odzyskania zdolności po przekwalifikowaniu.

O tym czy dana osoba stała się niezdolną do pracy stwierdza lekarz orzecznik Zakładu Ubezpieczeń Społecznych lub komisja lekarska ZUS. Mogą oni orzec o częściowej lub całkowitej niezdolności do pracy, albo o całkowitej niezdolności do pracy i samodzielnej egzystencji.

W świetle ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych:

  • całkowicie niezdolną do pracy jest osoba, która utraciła zdolność do jakiejkolwiek pracy,
  • częściowo niezdolną do pracy jest osoba, która w znacznym stopniu utraciła zdolność do pracy zgodnej z poziomem posiadanych kwalifikacji,
  • niezdolność do samodzielnej egzystencji orzeka się w przypadku stwierdzenia naruszenia sprawności organizmu w stopniu powodującym konieczność stałej lub długotrwałej opieki i pomocy innej osoby w zaspokajaniu podstawowych potrzeb życiowych.

Ocena lekarza orzecznika lub komisji lekarskiej Zakładu Ubezpieczeń Społecznych dokonywana jest na podstawie dokumentacji medycznej pacjenta lub po przeprowadzeniu badania lekarskiego. Lekarz przy ocenie stopnia niezdolności do pracy i przewidywanego okresu niezdolności bierze pod uwagę:

  • stopień naruszenia sprawności organizmu oraz możliwości przywrócenia niezbędnej sprawności w drodze leczenia i rehabilitacji,
  • możliwość wykonywania dotychczasowej pracy lub podjęcia innej pracy oraz celowość przekwalifikowania zawodowego, biorąc pod uwagę rodzaj i charakter dotychczas wykonywanej pracy, poziom wykształcenia, wiek i predyspozycje psychofizyczne.

Aby uzyskać rentę z tytułu niezdolności do pracy osoba ubiegająca się o świadczenie musi posiadać odpowiedni staż ubezpieczeniowy, a więc udokumentowane okresy składkowe i nieskładkowe.

Okresy składkowe - to okresy aktywności zawodowej, w których były odprowadzane składki, a więc okresy ubezpieczenia np. praca na podstawie umowy o pracę, czas pobierania zasiłku macierzyńskiego

Okresy nieskładkowe - to okresy, w których nie były odprowadzane składki, ale ze względu na ich specyficzny charakter brane są pod uwagę przy ustalaniu prawa do renty z tytułu niezdolności do pracy np. okres pobierania zasiłku chorobowego, opiekuńczego czy rehabilitacyjnego.

Wymagany staż ubezpieczeniowy jest różny ze względu na wiek osoby w chwili powstania niezdolności do pracy i wynosi odpowiednio:

  • 1 rok - gdy niezdolność do pracy powstała przed ukończeniem 20 roku życia,
  • 2 lata - gdy niezdolność do pracy powstała w wieku powyżej  20 do 22 lat,
  • 3 lata - gdy niezdolność do pracy powstała w wieku powyżej 22 a 25 lat,
  • 4 lata - gdy niezdolność do pracy powstała w wieku powyżej 25 a 30 lat,
  • 5 lata - gdy niezdolność do pracy powstała powyżej 30 roku życia.

Osoba, która ukończyła 30 lat w momencie powstania niezdolności do pracy, aby starać się o świadczenie powinna wykazać pięcioletni staż ubezpieczeniowy w ostatnim dziesięcioleciu przed dniem zgłoszenia wniosku o rentę lub przed dniem powstania niezdolności do pracy. Do okresu dziesięciolecia nie jest wliczany okres pobierania renty szkoleniowej, rodzinnej oraz z tytułu niezdolności do pracy.

Istotne znaczenie przy ustalaniu prawa do świadczenia ma również czas, w którym powstała niezdolność - powinna powstać w czasie jednego z okresów składkowych lub nieskładkowych lub w okresie 18 miesięcy od ustania tych okresów. Nie jest to wymagane jedynie w stosunku do osoby, która została uznana za całkowicie niezdolną do pracy, posiada wymagany okres składkowy i nieskładkowy wynoszący, co najmniej 20 lat w przypadku kobiet, a 25 lat w przypadku mężczyzn.

Renta, co do zasady orzekana jest na okres nie dłuższy niż 5 lat, jednakże zdarza się, że lekarz orzecznik ZUS przyznaje na czas dłuższy w przypadku, gdy nie ma rokowań na odzyskanie zdolności do pracy przez ubezpieczonego.

Ubezpieczony, który spełnia wskazane warunki powinien złożyć wniosek o przyznanie renty. W Zakładzie Ubezpieczeń Społecznych obowiązuje postępowanie dwuinstancyjne. W pierwszej kolejności decyzje wydaje lekarz orzecznik ZUS – od niekorzystnego orzeczenia ubezpieczony może wnieść sprzeciw do komisji lekarskiej ZUS w terminie 14 dni od dnia doręczenia tego orzeczenia. Warto zaznaczyć, że ponowna odmowa przyznania świadczenia, tym razem przez komisje lekarską ZUS, nie zamyka drogi odwoławczej ubezpieczonemu - może odwołać się do sądu właściwego ze względu na miejsce zamieszkania ubezpieczonego. Odwołanie należy wnieść w terminie miesiąca od dnia otrzymania decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych do tego oddziału ZUS, który wydał niekorzystną decyzje. Odwołanie powinno być wniesione na piśmie lub ustnie do protokołu w oddziale ZUS, bądź w sądzie właściwym do rozpoznania sprawy (wtedy sąd przekazuje odwołanie do ZUS-u).

Po otrzymaniu odwołania ZUS może jeszcze w terminie 30 dni zmienić lub uchylić zaskarżoną decyzje i wtedy odwołanie nie zostaje przekazane do sądu. Jeżeli jednak uzna odwołanie za niesłuszne przekaże je w ciągu 30 dni do właściwego Wydziału Pracy i Ubezpieczeń Społecznych Sądu Okręgowego.

Rozpatrując sprawę sąd bierze zazwyczaj pod uwagę opinie biegłych sądowych, a więc ubezpieczony powinien otrzymać zawiadomienie o terminie i miejscu badania. Po przeprowadzeniu rozprawy sąd orzeka o:

  • oddaleniu odwołania,
  • zmianie zaskarżonej decyzji w całości lub części.

Podsumowując, aby uzyskać rentę z tytułu niezdolności do pracy w wyniku pogorszenia stanu zdrowia należy spełniać również inne wymagania przewidziane przez ustawę o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych takie jak: wymagany staż ubezpieczeniowy i czas, w którym powstała niezdolność do pracy. Jeśli pierwsza decyzja lekarza orzecznika ZUS jest odmowna w sytuacji, jeśli uznamy ją za niesłuszną, powinniśmy odwołać się od takiej decyzji do komisji lekarskiej, a jeśli to nie pomoże - do sądu. Warto skorzystać z trybu odwoławczego, gdy czujemy, że zostaliśmy pokrzywdzeni niewłaściwą decyzją ZUS - od tego zależy prawo do świadczenia na czas naszej niezdolności do pracy.

MASZ PYTANIE?