Porada prawna on-line

Artykuły

»

Prawo dla każdego

»

Prawo pracy

»

Urlopy

» Jak prawnie uzyskać ...

NAJNOWSZE ARTYKUŁY

Jak prawnie uzyskać urlop na żądanie?

09.02.2016

Urlopy

Prawo do urlopu wypoczynkowego jest nieodłącznym elementem każdego stosunku pracy. Pracodawca jest zobowiązany do udzielenia pracownikowi urlopu wypoczynkowego w danym roku kalendarzowym w wymiarze mu przysługującym. Natomiast pracownik ma obowiązek korzystania z urlopu - zgodnie z przepisami Kodeksu Pracy nie może się go zrzec. Planowany przez pracownika urlop powinien być zgłoszony wcześniej, aby pracodawca miał możliwość zadbania o odpowiednią organizację pracy w czasie nieobecności pracownika. W ramach urlopu wypoczynkowego każdemu pracownikowi przysługuje również tzw. urlop na żądanie.

Urlop na żądanie uregulowany jest w art. 1672 Kodeksu pracy: „Pracodawca jest obowiązany udzielić na żądanie pracownika i w terminie przez niego wskazanym nie więcej niż 4 dni urlopu w każdym roku kalendarzowym. Pracownik zgłasza żądanie udzielenia urlopu najpóźniej w dniu rozpoczęcia urlopu.”

W przeciwieństwie do zwykłego urlopu wypoczynkowego urlop na żądanie nie jest uwzględniany w planie urlopów ustalanym przez pracodawcę na wniosek pracowników. Urlop na żądanie jest szczególną formą urlopu z której pracownik może skorzystać w sytuacji nagłej, wcześniej nieprzewidzianej. Jak wskazano w powołanym przepisie żądanie udzielenia takiego urlopu pracownik musi zgłosić najpóźniej w dniu rozpoczęcia urlopu. Urlop na żądanie jest formą przywileju pracowniczego - korzystanie z niego nie jest obowiązkiem, lecz uprawnieniem. Ponadto 4 dni urlopu na żądanie w każdym roku kalendarzowym nie są dodatkowym urlopem - wchodzą one w zakres urlopu wypoczynkowego. Pracownik, któremu ze względu na staż pracy przysługuje 26 dni urlopu wypoczynkowego w roku kalendarzowym i skorzystał w danym roku z 4 dni urlopu na żądanie pozostaje do wykorzystania 22 dni urlopu wypoczynkowego.

Wskazany przepis art. 167k.p. wskazuje, że „pracodawca jest obowiązany” udzielić omawianego urlopu. Jednocześnie w dalszej części przepisu traktuje o tym, że „pracownik zgłasza żądanie udzielenia urlopu”. Sąd Najwyższy w wyroku z 15 listopada 2006 r. (sygn. akt I PK 128/2006) stwierdził, że w pewnych okolicznościach rozpoczęcie urlopu na żądanie przez pracownika bez uzyskania stosownej decyzji pracodawcy w tym zakresie może być, uznane za ciężkie naruszenie obowiązków pracowniczych. Ponadto wskazał, że mimo obowiązku pracodawcy udzielenia pracownikowi urlopu "na żądanie", dopóki to udzielenie faktycznie nie nastąpi, dopóty pracownik nie może rozpocząć korzystania z takiego urlopu.

 Czy obowiązek udzielenia urlopu na żądanie jest bezwzględny? Czy istnieją sytuacje, w których pracodawca może odmówić udzielenia urlopu na żądanie?

 Jak wskazał Sąd Najwyższy pracodawca może wyjątkowo odmówić udzielenia urlopu na żądanie, zgodnie z powołanym wyrokiem SN: „jeżeli zachodziłaby sytuacja, której nie można byłoby pogodzić z zasadą dbałości dobro i mienie pracodawcy (art. 100 § 2 pkt. 4 kp.), na przykład wówczas, gdyby wszyscy pracownicy określonego zakładu pracy lub jego wyodrębnionej części, albo znacząca ich część, wystąpili o udzielenie im urlopu na żądanie tego samego dnia.”

Tak wiec pracodawca może odmówić udzielenia urlopu na żądanie, ale jedynie, jeżeli obecność pracownika w danym dniu jest konieczna ze względu na interes pracodawcy. Nie powinien przy tym nadużywać swoich praw – nieuzasadniona odmowa udzielenia urlopu na żądanie może stanowić wykroczenie przeciwko prawom pracownika.

Pracownik po zgłoszeniu żądania udzielenia wskazanego urlopu musi poczekać na decyzje pracodawcy w tej sprawie. Jeżeli pracodawca nie udzieli urlopu pracownik nie może rozpocząć takiego urlopu - ma obowiązek pojawić się w pracy. W przypadku odmiennego zachowania pracownika pracodawca może podjąć decyzje o zwolnieniu dyscyplinarnym. Nawet, jeśli pracownik uzna, że odmowa udzielenia mu urlopu na żądanie jest nieuzasadniona powinien mimo to pojawić się w pracy, a później dochodzić swoich praw – wystąpić do właściwego Okręgowego Inspektoratu Pracy ze skargą.

 Podsumowując urlop na żądanie jest uprawnieniem pracownika, z którego może on skorzystać w wymiarze czterech dni w roku. Zamiar wykorzystania urlopu na żądanie musi zgłosić pracodawcy najpóźniej w dniu rozpoczęcia urlopu. Przepisy prawa pracy nie wskazują na to, aby była to jednostronna decyzja pracownika- pracodawca ma obowiązek udzielić wspomnianego urlopu, jednakże istnieją sytuacje, w których może uchylić się od takiego obowiązku. Odmowa udzielenia urlopu na żądanie musi być podyktowana szczególnymi okolicznościami, ponieważ pracodawca może ponieść konsekwencje finansowe w przypadku, gdy odmowa udzielenia urlopu na żądanie była nieuzasadniona.

 

MASZ PYTANIE?