Porada prawna on-line

Artykuły

»

Prawo dla każdego

»

Cywilne

» Jak prawnie uzyskać ...

NAJNOWSZE ARTYKUŁY

Jak prawnie uzyskać zwolnienie od kosztów sadowych?

09.03.2016

Cywilne

Z reguły wniesienie pozwu do sądu wiąże się z obowiązkiem uiszczenia opłaty sądowej, której wysokość uzależniona jest od rodzaju sprawy – może być to opłata stała lub stosunkowa, tymczasowa lub podstawowa. Niejednokrotnie koszty sądowe są bardzo wysokie i nie każdy może sobie pozwolić na ich pokrycie. Zwolnienie od kosztów sądowych jest instytucją prawną mającą na celu zapewnienie możliwości dochodzenia swoich praw przed sądem każdej osobie, bez względu na jej sytuacje materialną. Dla osób znajdujących się w ciężkiej sytuacji materialnej opłata sądowa może znacznie przewyższać możliwości finansowe. Aby nie zniechęcać tych osób do dochodzenia swoich praw przed sądem została wprowadzona instytucja zwolnienia od kosztów sądowych. Opłata sądowa należy do podstawowych kosztów sądowych. Przepisy kodeksu postępowania cywilnego wskazują, że sąd nie podejmie żadnej czynności, jeżeli pismo procesowe nie zostanie należycie opłacone. Wyjątkiem jest sytuacja, jeśli strona zostanie zwolniona od konieczności poniesienia takich kosztów.

Wysokość opłaty sądowej różni się w zależności od rodzaju sprawy. Może przybrać postać opłaty stałej, stosunkowej, tymczasowej bądź opłaty podstawowej. Koszty sądowe zostały uregulowane w ustawie o kosztach sądowych w sprawach cywilnych z dnia 28 lipca 2005 roku.

Opłata stała- pobierana jest w sprawach o prawa niemajątkowe oraz w niektórych sprawach o prawa majątkowe wskazanych w ustawie. Jest niezmienna bez względu na wartość przedmiotu sporu czy wartość przedmiotu zaskarżenia. Ustawa określa, że nie może być niższa od 30 zł i wyższa od 5000zł.

Przykładowymi opłatami stałymi są: opłata od pozwu o rozwód czy separacje- 600 zł, opłata od wniosku o stwierdzenie nabycia spadku- 50 zł.

Opłata stosunkowa- pobierana jest w sprawach o prawa majątkowe, wynosi 5% wartości przedmiotu sporu lub przedmiotu zakażenia. Nie może być niższa aniżeli 30 zł i wyższa od 100 000zł. Ma zastosowanie zazwyczaj w sprawach o zadośćuczynienie lub odszkodowanie. Jeżeli powód dochodzi roszczenia w wysokości  100 000 zł opłata od pisma procesowego będzie wynosić  5 000 zł.

Opłata tymczasowa- pobierana jest w sprawach o prawa majątkowe, ustalana jest przez przewodniczącego w sytuacji, jeśli nie da się ustalić wartości przedmiotu sprawy w chwili jej wszczęcia. Ustawa określa, że nie może być niższa od 30 zł i wyższa aniżeli 1000 zł, a w sprawach dochodzonych w postępowaniu grupowym - od 100 zł do 10 000 zł. W orzeczeniu kończącym postępowanie w I instancji sąd określa opłatę ostateczną - jeśli jest wyższa od opłaty tymczasowej sąd orzeknie o obowiązku uiszczenia różnicy.

Opłata podstawowa- pobierana jest w sprawach, w których nie jest przewidziana opłata stała, stosunkowa lub tymczasowa. Wynosi 30 zł.

 Jak łatwo można zauważyć opłaty sądowe kształtują się bardzo różnie i może zdarzyć się, że będą bardzo wysokie.Osoby, które nie mogą ponieść kosztów sądowych bez uszczerbku koniecznego dla siebie i rodziny mogą ubiegać się o zwolnienie od kosztów sądowych.Wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych można wnieść na etapie składania pisma procesowego lub później w trakcie postępowania. Może zostać złożony zarówno w formie pisemnej, jak i ustnej do protokołu.

We wniosku należy złożyć oświadczenie o stanie rodzinnym, majątku, dochodach i źródłach utrzymania. Zadaniem sądu jest zbadanie, czy możliwe jest wniesienie opłaty bez uszczerbku dla utrzymania koniecznego strony i jej rodziny.  Jeżeli sąd będzie miał wątpliwości może zażądać przedstawienia dodatkowych dokumentów w ustalonym terminie np. deklaracji PIT, wyciągów z konta bankowego, zaświadczenia z Urzędu Pracy o statusie osoby bezrobotnej itp. Niedostarczenie wskazanych przez sąd dokumentów skutkować będzie oddaleniem wniosku, dlatego warto zadbać o właściwe udowodnienie ciężkiej sytuacji materialnej we wskazanym przez sąd terminie.

Sąd może zarządzić zwolnienie od poniesienia kosztów sądowych w całości lub w części. Strona, która została zwolniona całkowicie nie będzie ponosić żadnych kosztów związanych z postępowaniem, natomiast strona zwolniona częściowo poniesie koszty sądowe w wysokości wskazanej przez sąd np. w połowie. Oznacza to, że wniosek o zwolnienie z kosztów sadowych został uwzględniony w części- sąd stwierdził, że sytuacja majątkowa strony nie pozwala na wniesienie całej opłaty, lecz pozwala na uiszczenie jej we wskazanym zakresie.

 Co możemy zrobić, jeśli sąd wyda postanowienie o odmowie zwolnienia od kosztów sądowych?

 W takiej sytuacji zgodnie z art. 394§1 przysługuje nam zażalenie, które możemy wnieść w terminie tygodnia od dostarczenia lub ogłoszenia postanowienia do sądu, który wydał to postanowienie.

 Podsumowując, wszczęcie procesu wiąże się z koniecznością poniesienia przez stronę opłaty sądowej. Sąd może podjąć odpowiednie czynności związane z naszym pismem procesowym dopiero po wniesieniu opłaty od pozwu lub wniosku. Wyjątkiem jest sytuacja, gdy ubiegamy się o zwolnienie z kosztów sądowych. Instytucja ta ma za zadanie zapewnić prawo do sądu każdej osobie, bez względu na to, jaka jest jej sytuacja materialna. Właściwie umotywowany i poparty wniosek jest podstawą sukcesu w postępowaniu o zwolnienie od kosztów sądowych. Jeżeli sąd oddali wniosek nie będzie można złożyć go ponownie powołując się na te same okoliczności, ponieważ będzie to skutkować  odrzuceniem wniosku, na które nie przysługuje już zażalenie.

 

MASZ PYTANIE?