Porada prawna on-line

Artykuły

»

Prawo dla każdego

»

Cywilne

» Jak prawnie ...

NAJNOWSZE ARTYKUŁY

Stare zdjęcie kobiety.

Jak prawnie wydziedziczyć członków najbliższej rodziny?

08.02.2016

Cywilne

Jak pokazuje praktyka, podział majątku to problem dla wielu osób, niezależnie od ich wieku. Najbardziej problematyczne ustalenie dziedziców majątku bywa dla ludzi w wieku średnim, zwłaszcza, jeśli ich relacje rodzinne, a zwłaszcza relacje z współmałżonkiem, czy dzieckiem, są patogenne. Polskie prawo spadkowe zna jednak instytucję, która w uproszczeniu można uznać, iż stanowi antidotum na takie sytuacje. Mianowicie jest to wydziedziczenie członków najbliższej rodziny.

Wydziedziczenie to nie jedynie pominięcie w dziedziczeniu

Wydziedziczenie to słowo, które powszechnie funkcjonuje w polskiej kulturze. Skojarzenia z tym słowem są zwykle negatywne. Bywa łączone z formą kary członka rodziny (dysponującego przekazywanym majątkiem) wobec innych jego krewnych. Nie jest to jednak właściwe rozumienie istoty tej konstrukcji prawnej od strony praktycznej, normatywnej. Dlaczego? Bo skuteczne wydziedziczenie nie może być traktowane w sposób tożsamy jedynie z pominięciem danych (krewnych) przez testatora. Wydziedziczenie skuteczne, w pełnym zakresie ma więc miejsce dopiero wtedy, gdy dana osoba zostanie bezwzględnie pozbawiona również prawa do zachowku. Tak więc, jeśli jest pominięta w testamencie, to nie ma również prawa do zgłaszania roszczenia o zapłatę na jej rzecz określonej sumy pieniężnej przez spadkobiorców, których testator uwzględnił. Należy jednak podkreślić, że jeśli w testamencie będzie zawarte tylko wyłączenie danej osoby z kręgu spadkobierców ustawowych od dziedziczenia ustawowego bez żadnych innych postanowień, to nie odniesie ono takiego skutku jak wydziedziczenie. W powyższej sytuacji mamy bowiem do czynienia z tzw. testamentem negatywnym, który nie powoduje pozbawienia prawa do zachowku “wydziedziczonej” osoby.

Jak skutecznie wydziedziczyć… krok po kroku

Skuteczne wydziedziczenie wymaga spełnienia odpowiednich warunków proceduralnych, jak i formalnych. Warto jednak przybliżyć pewne najbardziej podstawowe czynności, jakie w związku z tym powinny być podejmowane.

Po pierwsze, wydziedziczenie musi być zapisane w odpowiedniej formie – obligatoryjne jest, aby zapis o wydziedziczeniu był umieszczony w ważnie sporządzonym testamencie. Testator zobligowany jest tu również do wyraźnego wskazania, że taka właśnie jest jego wola oraz czym ją motywuje. Nie jest jednak konieczne posługiwanie się terminologią ustawową przy tej czynności. Jednak przy formułowaniu treści postanowienia wydziedziczającego należy mieć na uwadze, że nie można uzależniać wydziedziczenia od spełnienia warunku lub z zastrzeżeniem terminu.

Po drugie, wydziedziczanie musi być rozsądne, a więc oparte na odpowiednich przesłankach. W szczególności na tym, że osoba wydziedziczana wykazuje nieodpowiednie zachowanie (postępuje uporczywie w sposób sprzeczny z zasadami współżycia społecznego), czy zaniedbuje w sposób rażący obowiązki rodzinne na rzecz testatora, albo dopuściła się poważnego przestępstwa (np. przeciwko zdrowiu, życiu, czy wolności). Należy zatem pamiętać, że nie z każdego powodu można osobę wydziedziczyć, ale tylko gdy wystąpią przesłanki określone powyżej. Nie bez znaczenia jest również moment powstania przesłanki wydziedziczenia (nagannego zachowania wydziedziczonego). Musi ono bowiem nastąpić przed aktem wydziedziczenia. Przy czym należy podkreślić, że przykładowo uporczywość zachowania sprzecznego z zasadami współżycia społecznego nie musi trwać w chwili wydziedziczania, wystarczy gdy działanie te nastąpiły wcześniej.

Po trzecie, testator musi być konsekwentny, a więc jeśli dla przykładu wybaczył osobie, którą chce pozbawić zachowku, jej uprzednie przewinienia, to wyklucza możliwość wydziedziczenia w sposób skuteczny.

Z uwagi na powyższe, zdecydowanie można uznać, że wydziedziczenie to konstrukcja prawna sprzyjająca interesom testatorów. Mają oni dzięki niej możliwość pozbawienia prawa do zachowku po nich niegodnych członków rodziny, którzy im wyrządzili liczne szkody. Jest to rozwiązanie, które chroni majątek danych osób głównie przed tym, aby nie trafił do niezasługujących na to krewnych.

MASZ PYTANIE?