Porada prawna on-line

NAJNOWSZE ARTYKUŁY

Jak prawnie złożyć wniosek o ogłoszenie upadłości przedsiębiorcy?

W praktyce nierzadkie są przypadki, w których zachodzi konieczność złożenia wniosku o ogłoszenie upadłości kontrahenta lub własnej. Kiedy staje się to konieczne? Co powinno znaleźć się we wniosku i jakie dokumenty załączyć? Jaką opłatę należy uiścić i gdzie ów wniosek złożyć? Odpowiedzi na te pytania znajdą Państwo w poniższym tekście.

Zdolność upadłościowa - czyli wobec kogo może się toczyć postępowanie upadłościowe

Sąd może ogłosić upadłość tylko takiego podmiotu, co do którego ustawa z dnia 28 lutego 2003 r. Prawo upadłościowe (tekst jednolity: Dz.U.2015.233 z późn. zm., dalej upa lub prawo upadłościowe) przewiduje taką możliwość. Zgodnie z art. 5 upa przepisy ustawy stosuje się do przedsiębiorców w rozumieniu ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny (Dz. U. z 2014 r. poz. 121 i 827 oraz z 2015 r. poz. 4). Przepisy ustawy stosuje się także do:

1)  spółek z ograniczoną odpowiedzialnością i spółek akcyjnych nieprowadzących działalności gospodarczej;

2)  wspólników osobowych spółek handlowych, ponoszących odpowiedzialność za zobowiązania spółki bez ograniczenia całym swoim majątkiem;

3)  wspólników spółki partnerskiej.

Co ważne, o statusie osoby fizycznej jako przedsiębiorcy nie przesądza wpis do Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej. Dlatego też wierzyciel może złożyć wniosek o ogłoszenie upadłości osoby fizycznej, która faktycznie prowadziła działalność gospodarczą, nawet wówczas gdy nie dopełniła obowiązku jej zgłoszenia we właściwym rejestrze, jeżeli od dnia zaprzestania prowadzenia działalności nie upłynął rok.

Ogłoszenie upadłości możliwe jest także wobec osoby fizycznej, która była przedsiębiorcą, także po zaprzestaniu prowadzenia przez nią działalności gospodarczej, jeżeli od dnia wykreślenia z właściwego rejestru nie upłynął rok. Wniosek może złożyć wierzyciel.

Co więcej, prawo upadłościowe przewiduje możliwość ogłoszenia upadłości przedsiębiorcy również po jego śmierci, jednakże taka możliwość została obwarowana warunkiem złożenia wniosku w terminie 1 roku od śmieci.

Ustawodawca wymienił w prawie upadłościowym także te podmioty, które nie posiadają zdolności upadłościowej i nie jest możliwe ogłoszenie ich upadłości. Należą do nich:

1)  Skarb Państwa;

2)  jednostki samorządu terytorialnego;

3)  publiczne samodzielne zakładów opieki zdrowotnej;

4)  instytucje i osoby prawne utworzone w drodze ustawy, chyba że ustawa ta stanowi inaczej, oraz utworzone w wykonaniu obowiązku nałożonego ustawą;

5)  osoby fizyczne prowadzące gospodarstwo rolne, które nie prowadzą innej działalności gospodarczej lub zawodowej;

6)  uczelnie;

7)  fundusze inwestycyjne.

Nie można także ogłosić upadłości przedsiębiorcy w okresie od otwarcia postępowania restrukturyzacyjnego do jego zakończenia lub prawomocnego umorzenia.

Kiedy złożyć wniosek o ogłoszenie upadłości - prawo czy obowiązek?

Wniosek o ogłoszenie upadłości może zgłosić dłużnik lub każdy z jego wierzycieli osobistych. Po stronie wierzyciela osobistego złożenie wniosku o ogłoszenie upadłości jego dłużnika jest prawem, a nie obowiązkiem.

Inaczej natomiast jest po stronie dłużnika. Dłużnik jest obowiązany, nie później niż w terminie trzydziestu dni od dnia, w którym wystąpiła podstawa do ogłoszenia upadłości, zgłosić w sądzie wniosek o ogłoszenie upadłości. Jeżeli dłużnikiem jest osoba prawna (np. spółka z ograniczoną odpowiedzialnością, spółka akcyjna) albo inna jednostka organizacyjna nieposiadająca osobowości prawnej, której odrębna ustawa przyznaje zdolność prawną (np. spółka jawna, spółka komandytowa), obowiązek złożenia wniosku o ogłoszenie upadłości spoczywa na każdym, kto na podstawie ustawy, umowy spółki lub statutu ma prawo do prowadzenia spraw dłużnika i do jego reprezentowania, samodzielnie lub łącznie z innymi osobami.

Niewypłacalność

Kiedy zatem należy złożyć wniosek o ogłoszenie upadłości? Wtedy, gdy dłużnik stał się niewypłacalny. Prawo upadłościowe określa dwie sytuacje, w których powstanie stan niewypłacalności:

  1. Dłużnik jest niewypłacalny, jeżeli utracił zdolność do wykonywania swoich wymagalnych zobowiązań pieniężnych. Domniemywa się przy tym, że dłużnik utracił zdolność do wykonywania swoich wymagalnych zobowiązań pieniężnych, jeżeli opóźnienie w wykonaniu zobowiązań pieniężnych przekracza trzy miesiące.

  2. Dłużnik będący osobą prawną albo jednostką organizacyjną nieposiadającą osobowości prawnej, której odrębna ustawa przyznaje zdolność prawną, jest niewypłacalny także wtedy, gdy jego zobowiązania pieniężne przekraczają wartość jego majątku, a stan ten utrzymuje się przez okres przekraczający dwadzieścia cztery miesiące. Domniemywa się przy tym, że zobowiązania pieniężne dłużnika przekraczają wartość jego majątku, jeżeli zgodnie z bilansem jego zobowiązania, z wyłączeniem rezerw na zobowiązania oraz zobowiązań wobec jednostek powiązanych, przekraczają wartość jego aktywów, a stan ten utrzymuje się przez okres przekraczający dwadzieścia cztery miesiące.

Należy przy tym zaznaczyć, iż przesłanka niewypłacalności, o której mowa w lit. b powyżej nie ma zastosowania do tych spółek osobowych prawa handlowego, w których co najmniej jednym wspólnikiem odpowiadającym za zobowiązania spółki bez ograniczenia całym swoim majątkiem jest osoba fizyczna.

Jakie elementy powinien zawierać wniosek o ogłoszenie upadłości?

Ustawodawca przewidział, iż treść wniosku o ogłoszenie upadłości będzie inna w zależności od tego, czy dłużnik składa wniosek o ogłoszenie upadłości własnej czy też wniosek składa wierzyciel dłużnika. Zakres informacji podanych we wniosku jest znacznie szerszy w przypadku dłużnika składającego wniosek o ogłoszenie jego własnej upadłości, gdyż posiada on znacznie szerszą wiedzę na temat stanu swojego majątku. Wiedza wierzyciela o sytuacji majątkowej jego dłużnika jest z reguły znacznie węższa, toteż i wymogi odnośnie treści wniosku o ogłoszenie upadłości dłużnika są mniejsze.

Wniosek o ogłoszenie upadłości, składany przez dłużnika, powinien zawierać co najmniej:

  1. imię i nazwisko dłużnika albo jego nazwę oraz numer PESEL albo numer w Krajowym Rejestrze Sądowym, a w przypadku ich braku - inne dane umożliwiające jego jednoznaczną identyfikację, miejsce zamieszkania albo siedzibę, adres, a jeżeli dłużnikiem jest spółka osobowa, osoba prawna albo inna jednostka organizacyjna nieposiadająca osobowości prawnej, której odrębna ustawa przyznaje zdolność prawną - imiona i nazwiska reprezentantów w tym likwidatorów, jeżeli są ustanowieni, a ponadto w przypadku spółki osobowej - imiona i nazwiska oraz miejsce zamieszkania wspólników odpowiadających za zobowiązania spółki bez ograniczenia całym swoim majątkiem;

  2. wskazanie miejsca, w którym znajduje się główny ośrodek podstawowej działalności dłużnika;

  3. wskazanie okoliczności, które uzasadniają wniosek i ich uprawdopodobnienie;

  4. informację, czy dłużnik jest uczestnikiem podlegającego prawu polskiemu lub prawu innego państwa członkowskiego systemu płatności lub systemu rozrachunku papierów wartościowych w rozumieniu ustawy z dnia 24 sierpnia 2001 r. o ostateczności rozrachunku w systemach płatności i systemach rozrachunku papierów wartościowych oraz zasadach nadzoru nad tymi systemami (Dz. U. z 2013 r. poz. 246 i 1036) lub niebędącym uczestnikiem podmiotem prowadzącym system interoperacyjny w rozumieniu tej ustawy;

  5. informację, czy dłużnik jest spółką publiczną w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o ofercie publicznej i warunkach wprowadzania instrumentów finansowych do zorganizowanego systemu obrotu oraz o spółkach publicznych (Dz. U. z 2013 r. poz. 1382).

Jeżeli wniosek o ogłoszenie upadłości zgłasza dłużnik, do wniosku powinien dołączyć:

  1. aktualny wykaz majątku z szacunkową wyceną jego składników;

  2. bilans sporządzony przez dłużnika dla celów postępowania, na dzień przypadający w okresie trzydziestu dni przed dniem złożenia wniosku;

  3. spis wierzycieli z podaniem ich adresów i wysokości wierzytelności każdego z nich oraz terminów zapłaty, a także listę zabezpieczeń dokonanych przez wierzycieli na jego majątku wraz z datami ich ustanowienia;

  4. oświadczenie o spłatach wierzytelności lub innych długów dokonanych w terminie sześciu miesięcy przed dniem złożenia wniosku;

  5. spis podmiotów zobowiązanych majątkowo wobec dłużnika wraz z adresami, z określeniem wierzytelności, daty ich powstania i terminów zapłaty;

  6. wykaz tytułów egzekucyjnych oraz tytułów wykonawczych przeciwko dłużnikowi;

  7. informację o postępowaniach dotyczących ustanowienia na majątku dłużnika hipotek, zastawów, zastawów rejestrowych, zastawów skarbowych i hipotek morskich oraz innych obciążeń podlegających wpisowi w księdze wieczystej lub w rejestrach, jak również o prowadzonych innych postępowaniach sądowych, administracyjnych, sądowoadministracyjnych oraz przed sądami polubownymi dotyczących majątku dłużnika;

  8. informację o miejscu zamieszkania reprezentantów spółki lub osoby prawnej i likwidatorów, jeżeli są ustanowieni;

  9. oświadczenie na piśmie co do prawdziwości danych zawartych we wniosku;

  10. dowód uiszczenia opłaty od wniosku w wysokości 1.000 zł;

  11. dowód uiszczenia zaliczki na wydatki w toku postępowania w przedmiocie ogłoszenia upadłości w wysokości jednokrotności przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia w sektorze przedsiębiorstw bez wypłat nagród z zysku w trzecim kwartale roku poprzedniego, ogłoszonego przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego (na dzień 30.03.2016 r. jest to kwota 4.080,09 zł).

Jeżeli dłużnik nie może dołączyć do wniosku dokumentów, o których mowa powyżej powinien podać przyczyny ich niedołączenia oraz je uprawdopodobnić.

Wniosek wierzyciela o ogłoszenie upadłości innego podmiotu powinien zawierać co najmniej:

  1. imię i nazwisko dłużnika albo jego nazwę oraz numer PESEL albo numer w Krajowym Rejestrze Sądowym, a w przypadku ich braku - inne dane umożliwiające jego jednoznaczną identyfikację, miejsce zamieszkania albo siedzibę, adres, a jeżeli dłużnikiem jest spółka osobowa, osoba prawna albo inna jednostka organizacyjna nieposiadająca osobowości prawnej, której odrębna ustawa przyznaje zdolność prawną - imiona i nazwiska reprezentantów w tym likwidatorów, jeżeli są ustanowieni, a ponadto w przypadku spółki osobowej - imiona i nazwiska oraz miejsce zamieszkania wspólników odpowiadających za zobowiązania spółki bez ograniczenia całym swoim majątkiem;

  2. wskazanie miejsca, w którym znajduje się główny ośrodek podstawowej działalności dłużnika;

  3. wskazanie okoliczności, które uzasadniają wniosek i ich uprawdopodobnienie;

  4. wskazanie swojej wierzytelności wobec dłużnika i jej uprawdopodobnienie;

  5. informację, czy dłużnik jest spółką publiczną w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o ofercie publicznej i warunkach wprowadzania instrumentów finansowych do zorganizowanego systemu obrotu oraz o spółkach publicznych (Dz. U. z 2013 r. poz. 1382);

  6. dowód uiszczenia opłaty od wniosku w wysokości 1.000 zł;

  7. dowód uiszczenia zaliczki na wydatki w toku postępowania w przedmiocie ogłoszenia upadłości w wysokości jednokrotności przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia w sektorze przedsiębiorstw bez wypłat nagród z zysku w trzecim kwartale roku poprzedniego, ogłoszonego przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego (na dzień 30.03.2016 r. jest to kwota 4.080,09 zł).

Właściwy sąd

Tak przygotowany wniosek należy złożyć we właściwym sądzie. Sprawami upadłościowymi w pierwszej instancji zajmują się sądy rejonowe. Właściwym miejscowo do złożenia wniosku będzie sąd właściwy dla głównego ośrodka podstawowej działalności dłużnika. Zgodnie z ustawą głównym ośrodkiem podstawowej działalności jest miejsce, w którym dłużnik regularnie zarządza swoją działalnością o charakterze ekonomicznym i które jako takie jest rozpoznawalne dla osób trzecich. Zwykle zatem będzie to siedziba określona w KRS lub, w przypadku osób fizycznych, miejsce wykonywania działalności wskazane w CEiDG.

Jeżeli masz pytania dotyczące powyższego tekstu lub nie wiesz jak sformułować wniosek o ogłoszenie upadłości napisz do nas.

 

MASZ PYTANIE?