Porada prawna on-line

Artykuły

»

Prawo dla firm

»

Podatki

» Jakie jest prawne i ...

NAJNOWSZE ARTYKUŁY

Jakie jest prawne i gospodarcze znaczenie stosowania cła?

10.06.2016

Podatki

Prowadzenie polityki handlowej ma na celu kontrolę przepływu towaru, kapitału i usług pomiędzy krajami, tak aby wypracować jak najbardziej optymalne rozwiązania, jeśli chodzi o wielkość importu i eksportu. Jednym z najstarszych i najpowszechniej stosowanych środków kontroli przepływu dóbr przez granice kraju jest cło – opłata nakładana na dobra w związku z ich wywozem i przewozem przez granice celne państwa. Polityka celna, jeśli jest prawidłowo realizowana, ma za zadanie utrzymanie jak najkorzystniejszej struktury handlu zagranicznego i osiągnięcie maksymalnych dochodów dla kraju. Należy jednak podkreślić, że konsekwencje prawne i ekonomiczne wynikające ze stosowania cła różnią się w zależności od wielkości i znaczenia państwa – inne będą dla krajów mniejszych, nie mających większego wpływu na gospodarkę międzynarodową, a inne dla państw dużych, o globalnym zasięgu gospodarczym.  

Jakie jest prawne i ekonomiczne znaczenie stosowania cła?

Ze względu na obrót towarami wyróżnia się cło importowe i eksportowe. To pierwsze należy do ceł powszechnie stosowanych, to drugie zaś opłaca się tylko w przypadku krajów, które cały swój eksport opierają na jednym towarze. W krajach takich wprowadzenie cła pozwala zastąpić niejednokrotnie cały system podatkowy – zdecydowanie jest bardziej efektywne i tańsze od skomplikowanych aparatów fiskalnych, co więcej zapewnia państwu znacznie lepszą kontrolę: łatwiej kontrolować obrót towarów na granicy niż należyte odprowadzanie składek przez przedsiębiorstwa.

Cło ma dwa zadania. Jednym z nich jest zwiększenie wpływów do budżetu. Funkcja ta była niezmiernie istotna w przeszłości, ale w nowoczesnych gospodarkach ma coraz mniejsze znaczenie. Nadal natomiast istotna jest funkcja ochronna cła – dzięki zwiększeniu cen zagranicznych producentów pozwala na utrzymanie przewagi krajowych producentów, przyczyniając się w ten sposób do zwiększenia ich udziału w krajowej gospodarce, stymulując rozwój rodzimych firm i w konsekwencji zwiększenie ich dochodów. Poprzez nałożenie cła na towary importowane, państwo sprawia, iż ze względu na zawyżoną cenę spada zainteresowanie konsumentów danym dobrem. Ograniczony popyt powoduje, że spada konsumpcja danego dobra lub produkcję przejmują przedsiębiorstwa krajowe. Jeżeli importowany towar jest półproduktem w procesie wytwarzania innych produktów, np. podzespoły telefonów komórkowych w procesie produkcji telefonów - również może to spowodować zawyżenie cen finalnego produktu, a w konsekwencji spadek zainteresowania konsumentów.

Jakie konsekwencje wynikają z zastosowania cła dla kraju małego i dużego?

Kraj mały nie ma wielkiego udziału w produkcji danego dobra, a co za tym idzie nie ma również większego wpływu na jego cenę na światowym rynku. Jeżeli np. zdecyduje się na wprowadzenie cła, ograniczenie produkcji, bądź inne działanie, skutki w skali światowej będą na tyle znikome, że inne państwa ich nie odczują. W takim wypadku kraj nie będzie w stanie dotrzymać kroku tańszym cenom importerów światowych i wypadnie z rynku. To z kolei spowoduje spadek konsumpcji oraz dochodu realnego kraju. Jedynymi pozytywnymi aspektami sytuacji jest możliwy wzrost produkcji krajowej ze względu na obniżenie popytu na towar importowany oraz przychody z nałożonego cła do budżetu państwa.

Inaczej sytuacja przedstawia się w przypadku kraju dużego. Kraj taki ma olbrzymi udział w produkcji danego dobra, w związku z czym każda decyzja, jaką podejmie będzie miała kolosalny wpływ na to, jak ukształtuje się cena czy też dostępność danego towaru. Importer nakładając cło zmusza eksportera do obniżenia cen, przenosząc obciążenia celne na eksportera. W takim przypadku wpłynie to pozytywnie na gospodarkę kraju wprowadzającego cło – przy tych samych nakładach finansowych importer będzie w stanie nabyć więcej dóbr.

Kto zatem może skorzystać na cle, a kto stracić?

Na wprowadzeniu ceł najczęściej tracą zarówno grupy konsumentów, jak i zagraniczni producenci. Kupujący są zmuszeni do ponoszenia większych kosztów zakupu dóbr importowanych, co sprawia, że albo zostaną zmuszeni do zakupu tańszych krajowych odpowiedników, bądź do kupienia towaru importowanego po wyższej cenie. Natomiast zagraniczne przedsiębiorstwa, aby utrzymać swą pozycję muszą obniżyć cenę początkową dobra, co często wiąże się ze spadkiem poniżej progu opłacalności. Korzyści z zastosowania ceł najczęściej odczuwają państwa (wpływy do budżetu), ale również krajowi producenci. Wyeliminowanie zagranicznych konkurentów pozwala na przejęcie grup odbiorców, zwiększenie produkcji i podwyższenie cen, a także konieczność utrzymania miejsc pracy, bądź nawet zwiększenia zatrudnienia w danym sektorze.  

Istotną kwestią dodatkowo komplikującą politykę handlową jest istnienie tzw. preferencji celnych. W praktyce są to przywileje faworyzujące grupy krajów poprzez zaoferowanie im niższych stawek cła. Najczęściej system ten stosuje się wobec krajów rozwijających się, aby umożliwić korzystne warunki rozwoju ich gospodarek, co jednak przekłada się negatywnie na szanse państw oferujących konkurencyjne towary.

Podsumowując…

Skutków wprowadzenia cła dla systemów prawnych i gospodarczych nie da się jednoznacznie ocenić pozytywnie bądź negatywnie. Wszystko zależy od sytuacji danego podmiotu gospodarczego – w zależności od innych uwarunkowań przedsiębiorstwo na wprowadzeniu cła może skorzystać lub stracić. Z tego powodu służby celne nieustannie starają się wypracować system nowych, bardziej korzystnych rozwiązań, poprzez stałe prowadzenie dialogu z sektorem biznesu. Nie ulega wątpliwości, że taryfikacja ceł bywa skomplikowana i nastręcza wiele problemów, zwłaszcza jeśli przedsiębiorstwo decyduje się na eksport towaru na rynki krajów spoza europejskiej unii celnej. Oznacza to konieczność zapoznania się ze skomplikowanymi systemami taryf celnych, obejmujących nierzadko kilkaset stron, a także doskonałego orientowania się w tematyce preferencji celnych. Nakłada to też dodatkową odpowiedzialność na przedsiębiorstwa logistyczne.  Zespół prawników Jakprawnie.pl udziela porad ułatwiających orientację w skomplikowanych systemach i taryfach należności celnych oraz zapewnia fachowe poradnictwo dotyczące ewentualnej możliwości zwolnienia z ponoszenia opłat.

 

MASZ PYTANIE?