Porada prawna on-line

Artykuły

»

Prawo dla każdego

»

Prawo rodzinne

»

Rodzice i dzieci

» Jakie środki prawne ...

NAJNOWSZE ARTYKUŁY

Jakie środki prawne przysługują rodzicom w stosunku do nastolatków?

09.11.2016

Rodzice i dzieci

Bycie rodzicem czasem jest bardzo trudne. Zdarza się bowiem, że pomimo starań dziecko, w wieku nastoletnim, buntuje się i podejmuje działania szkodliwe dla swojej przyszłości. Co zrobić, gdy zachowania te przybierają skrajną postać a napomnienia rodziców nic nie dają? Czy rodzic może zwrócić się do sądu o pomoc? Czy istnieją prawne środki zapobiegania lub karania za tego typu zachowania?

Zaniedbywanie szkoły, używanie alkoholu, narkotyków (lub innych substancji stosowanych w celu odurzenia), nierząd, udział w grupach przestępczych zostały przez ustawodawcę uznane za przejawy demoralizacji. Warto w tym miejscu zauważyć, że ustawodawca posługuje się pojęciem „środka używanego w celu wprowadzania się w stan odurzenia” dzieje się tak nieprzypadkowo, ponieważ często się zdarza, że nieletni w celu osiągnięcia odurzenia posługują się substancjami, które są powszechnie używane i nie sposób określić je mianem narkotyku np. syrop na kaszel, klej. Aktem prawnym regulującym postępowanie w sytuacji gdy stwierdzono objawy demoralizacji u nieletniego jest ustawa z dnia 26 października 1982 r. o postępowaniu w sprawach nieletnich (Dz.U.2016.1654 j.t.).

W przypadku stwierdzenia przejawów demoralizacji u nieletniego sąd dysponuje bardzo szerokim zakresem środków. Zgodnie z art. 6 powołanej ustawy sąd może:

1) udzielić upomnienia;

2)   zobowiązać do określonego postępowania, a zwłaszcza do naprawienia wyrządzonej szkody, do wykonania określonych prac lub świadczeń na rzecz pokrzywdzonego lub społeczności lokalnej, do przeproszenia pokrzywdzonego, do podjęcia nauki lub pracy, do uczestniczenia w odpowiednich zajęciach o charakterze wychowawczym, terapeutycznym lub szkoleniowym, do powstrzymania się od przebywania w określonych środowiskach lub miejscach albo do zaniechania używania alkoholu lub innego środka w celu wprowadzania się w stan odurzenia;

3)   ustanowić nadzór odpowiedzialny rodziców lub opiekuna;

4)   ustanowić nadzór organizacji młodzieżowej lub innej organizacji społecznej, zakładu pracy albo osoby godnej zaufania - udzielających poręczenia za nieletniego;

5)   zastosować nadzór kuratora;

6)   skierować do ośrodka kuratorskiego, a także do organizacji społecznej lub instytucji zajmujących się pracą z nieletnimi o charakterze wychowawczym, terapeutycznym lub szkoleniowym, po uprzednim porozumieniu się z tą organizacją lub instytucją;

7)   orzec zakaz prowadzenia pojazdów;

8)   orzec przepadek rzeczy uzyskanych w związku z popełnieniem czynu karalnego;

9)   orzec umieszczenie w młodzieżowym ośrodku wychowawczym albo w rodzinie zastępczej zawodowej, która ukończyła szkolenie przygotowujące do sprawowania opieki nad nieletnim;

10)  orzec umieszczenie w zakładzie poprawczym;

11)  zastosować inne środki zastrzeżone w niniejszej ustawie do właściwości sądu rodzinnego, jak również zastosować środki przewidziane w k.r.o., z wyłączeniem umieszczenia w rodzinie zastępczej spokrewnionej, rodzinie zastępczej niezawodowej, rodzinnym domu dziecka, placówce wsparcia dziennego, placówce opiekuńczo-wychowawczej i regionalnej placówce opiekuńczo-terapeutycznej.

W przepisie środki zostały wymienione od najłagodniejszego do najbardziej restrykcyjnego. Nie oznacza to bynajmniej, że sąd musi zacząć zawsze od najłagodniejszego środka: rodzaj zastosowanego przez sąd środka zależy od rodzaju i stopnia demoralizacji nieletniego.

Zobowiązanie do odpowiedniego postępowania jest bardzo zindywidualizowanym środkiem, pozwala sądowi na dobranie najbardziej odpowiadających sytuacji zakazów i nakazów. Tak oto sąd może zobowiązać nieletniego do nauki (np. uczęszczania na dodatkowe zajęcia organizowane przez szkołę tak aby zdać do następnej klasy), zaprzestania przebywania w określonych miejscach i kontaktowania się z określonymi osobami, zaprzestania używania alkoholu lub innych substancji stosowanych w celu odurzenia. Sąd ma możliwość weryfikowania tego, czy nieletni wywiązuje się z nałożonych obowiązków, dlatego też ten środek w wielu wypadkach okazuje się wystarczająco skuteczny.

Nadzór kuratora również należy do często stosowanych przez sąd środków. Kurator nie tylko ma za zadanie kontrolować nieletniego, ale także służyć mu radą i pomocą. Zwłaszcza w przypadkach gdy rodzice z jakichkolwiek powodów są niewydolni wychowawczo pomoc kuratora może przynieść bardzo pozytywne efekty.

Sąd może zobowiązać nieletniego do naprawienia szkody. Rzecz jasna najczęściej nieletni nie dysponuje własnymi dochodami pozwalającymi na zapłatę właściwej sumy lub np. odkupienie zniszczonego przedmiotu. W tym wypadku naprawienie szkody może polegać na czynnościach faktycznych np. pomocy w naprawie uszkodzonego płotu albo malowaniu ściany na której uprzednio nieletni umieścił słowa powszechnie uznane za obelżywe.

Zakaz prowadzenia pojazdów może dotyczyć w przypadku nieletniego np. roweru, żaglówki, motoroweru, zaprzęgów konnych. Zakaz ten może być orzeczony jeśli nieletni popełni czyn zabroniony będący wykroczeniem lub przestępstwem drogowym.

Przepadek rzeczy może oznaczać także przepadek przedmiotu, który posłużyły do popełnienia czynu karalnego np. narkotyków.

Najbardziej restrykcyjnym środkiem jest umieszczenie nieletniego w zakładzie poprawczym. Zakład poprawczy dla nieletniego jest – można powiedzieć – tym samym czym pozbawienie wolności osoby dorosłej. Umieszczenie nieletniego w zakładzie poprawczym wiąże się z odseparowaniem go od dotychczasowego środowiska zarówno rodzinnego jak i rówieśniczego. Separacja ta ma za zadanie ułatwienie – w pewnym sensie – resocjalizacji nieletniego.

Podsumowując, w przypadku gdy nieletni przejawia objawy demoralizacji, istnieje możliwość zwrócenia się do sądu o wydanie odpowiednich zarządzeń w tym zakresie. Sąd ma bardzo szerokie spektrum środków od najlżejszych w postaci upomnienia do najbardziej surowych w postaci umieszczenia nieletniego w zakładzie poprawczym. Najczęściej stosowane środki to nadzór kuratora oraz zobowiązanie nieletniego do określonych zachowań.  

 

MASZ PYTANIE?