Porada prawna on-line

Artykuły

»

Prawo dla firm

»

Spółki

»

Społka z o.o.

» Kiedy członek zarządu ...

NAJNOWSZE ARTYKUŁY

Załamany człowiek z głową na biurku, na którym leży zegar,  kalendarz i laptop.

Kiedy członek zarządu będzie odpowiadał za długi spółki po 1 stycznia 2016 r.?

29.12.2015

Społka z o.o.

Rok 2016 będzie bardzo obfity w zmiany w prawie. Ustawodawca wprowadzi między innymi zupełnie nowe instytucje do polskiego porządku prawnego – postępowanie restrukturyzacyjne, uregulowane w ustawie „Prawo restrukturyzacyjne” z dnia 15 maja 2015 r. (Dz. U. z 2015 r. poz. 978). Prawo restrukturyzacyjne mocno ingeruje w prawo upadłościowe i naprawcze, ale również wpływa na zasady odpowiedzialności członków zarządu spółek z ograniczoną odpowiedzialnością za zobowiązania spółki.


Kwestię tę reguluje art. 299 Kodeksu Spółek Handlowych, który po nowelizacji będzie brzmiał następująco:

§ 1. Jeżeli egzekucja przeciwko spółce okaże się bezskuteczna, członkowie zarządu odpowiadają solidarnie za jej zobowiązania.

§ 2. Członek zarządu może się uwolnić od odpowiedzialności, o której mowa w § 1, jeżeli wykaże, że we właściwym czasie zgłoszono wniosek o ogłoszenie upadłości lub w tym samym czasie wydano postanowienie o otwarciu postępowania restrukturyzacyjnego albo o zatwierdzeniu układu w postępowaniu w przedmiocie zatwierdzenia układu, albo że niezgłoszenie wniosku o ogłoszenie upadłości nastąpiło nie z jego winy, albo że pomimo niezgłoszenia wniosku o ogłoszenie upadłości oraz niewydania postanowienia o otwarciu postępowania restrukturyzacyjnego albo niezatwierdzenia układu w postępowaniu w przedmiocie zatwierdzenia układu wierzyciel nie poniósł szkody.

§ 3. Przepisy § 1 i § 2 nie naruszają przepisów ustanawiających dalej idącą odpowiedzialność członków zarządu.

§ 4. Osoby, o których mowa w § 1, nie ponoszą odpowiedzialności za niezłożenie wniosku o ogłoszenie upadłości w czasie, gdy prowadzona jest egzekucja przez zarząd przymusowy albo przez sprzedaż przedsiębiorstwa, na podstawie przepisów Kodeksu postępowania cywilnego, jeżeli obowiązek złożenia wniosku o ogłoszenie upadłości powstał w czasie prowadzenia egzekucji.

Kwestię zasad odpowiedzialności członków zarządu w stanie prawnym obowiązującym do dnia 31.12.2015 r. omówiono w artykule Na czym polega odpowiedzialność członka zarządu za zobowiązania spółki z ograniczoną odpowiedzialnością? (stan prawny do 31.12.2015 r.)”. Jedynie dla zachowania przejrzystości i ciągłości należy zaznaczyć, iż nie zmieniona pozostała zasada, że członek zarządu może odpowiadać całym swoim majątkiem za zobowiązania spółki, w przypadku gdy egzekucja z majątku spółki okaże się bezskuteczna.

Na gruncie nowego stanu prawnego zmodyfikowany został natomiast katalog przesłanek, których wykazanie zwalnia członka zarządu od odpowiedzialności za zobowiązania spółki z o.o. Usunięto z art. 299 § 2 k.s.h. przesłankę dotyczącą postępowania naprawczego, która i tak nie miała w praktyce zastosowania. Zamiast tego wprowadzono przesłankę wydania we właściwym czasie postanowienia o otwarciu postępowania restrukturyzacyjnego lub zatwierdzenia układu w postępowaniu w przedmiocie zatwierdzenia układu jako uwalniającą członka zarządu od tej odpowiedzialności.

Jeśli członek zarządu we właściwym terminie nie złożył wniosku o ogłoszenie upadłości lub nie zostało w tym czasie wydane postanowienie postanowienia o otwarciu postępowania restrukturyzacyjnego lub zatwierdzenia układu w postępowaniu w przedmiocie zatwierdzenia układu członek zarządu może wykazać, że nie złożenie stosownego wniosku nastąpiło bez jego winy albo że pomimo niezgłoszenia wniosku o ogłoszenie upadłości oraz niewydania postanowienia o otwarciu postępowania restrukturyzacyjnego albo niezatwierdzenia układu w postępowaniu w przedmiocie zatwierdzenia układu wierzyciel nie poniósł szkody.

Z powyższego jednoznacznie wynika, że to nadal na członku zarządu będzie ciążyć konieczność udowadniania przesłanek uwalniających od odpowiedzialności za długi spółki.

Na uwadze należy mieć, wydawałoby się drobną różnicę, pomiędzy określeniem w ustawie czasu na zgłoszenie wniosku o ogłoszenie upadłości, a czasem wydania postanowienia o otwarciu postępowania restrukturyzacyjnego, albo o zatwierdzeniu układu w postępowaniu w przedmiocie zatwierdzenia układu. Na datę złożenia wniosku o ogłoszenie upadłości wpływ ma wyłącznie członek zarządu. Natomiast data wydania postanowienia o otwarciu postępowania restrukturyzacyjnego albo o zatwierdzeniu układu w postępowaniu w przedmiocie zatwierdzenia układu pozostaje poza władztwem członka zarządu – tu o dacie zadecyduje sąd.

Pewnych wskazówek, co do daty wydania ww. postanowień można doszukiwać się w treści ustawy Prawo restrukturyzacyjne.

Zgodnie z art. 2 tej ustawy:

Restrukturyzację przeprowadza się w następujących postępowaniach restrukturyzacyjnych:

1) postępowaniu o zatwierdzenie układu;

2) przyspieszonym postępowaniu układowym;

3) postępowaniu układowym;

4) postępowaniu sanacyjnym.

Odpowiednio dla powyższych postępowań sąd powinien zachować terminy:

1). Sąd wydaje postanowienie w przedmiocie zatwierdzenia układu w terminie dwóch tygodni od dnia złożenia wniosku o zatwierdzenie układu (Art. 223).

2) Wniosek rozpoznaje się w terminie tygodnia od dnia jego złożenia. (Art. 232 ust. 2).

3) Ustawa milczy o terminie dla sądu na zatwierdzenie układu, a jedynie wskazuje, że wniosek o otwarcie postępowania układowego rozpoznaje się w terminie dwóch tygodni od dnia złożenia wniosku, chyba że istnieje konieczność wyznaczenia rozprawy. W takim przypadku wniosek rozpoznaje się w terminie sześciu tygodni. (Art. 270 ust. 2)

4) Do rozpoznania wniosku o otwarcie postępowania sanacyjnego przepis art. 270 stosuje się odpowiednio (Art. 288), czyli jak w pkt. 3).

Uwagę zwracają jednakże kolejne wątpliwości – czy w przypadku postępowania układowego istotna jest data rozpoznania wniosku czy też data zatwierdzenia układu? Wspomniane wyżej terminy nie są dla sądu wiążące – są to terminy instrukcyjne i właściwie trudno mówić o konsekwencjach dla sądu za niedotrzymanie tych terminów – tym samym czy konsekwencji nie będą ponosić członkowie zarządu?

Ponadto, z dosłownego brzmienia zmienionego przepisu wynika, że jeśli nie dojdzie do wydania postanowienia o otwarciu postępowania restrukturyzacyjnego albo o zatwierdzeniu układu w postępowaniu w przedmiocie zatwierdzenia układu bez winy członka zarządu, np. w przypadku gdy wniosek o takie postępowanie został przez członka zarządu złożony, ale zbyt długo był procedowany i upłynął „właściwy czas” na wydanie postanowienia, to w takiej sytuacji członek zarządu odpowiadałby swoim majątkiem za długi spółki.

Podsumowując, wprowadzanie nowych instytucji do porządku prawnego powinno być przeprowadzane w sposób bardzo uważny. Nawet z pozoru niewielka zmiana pociąga za sobą wiele wątpliwości i wydaje się, że bieżąca pomoc profesjonalnego pełnomocnika jest coraz bardziej konieczna.

Zobacz także artykuł o odpowiedzialności członka zarządu przed zmianą z 1 stycznia 2016 r.

MASZ PYTANIE?