Porada prawna on-line

Artykuły

»

Prawo dla każdego

»

Prawo rodzinne

»

Separacja

» Kiedy można uzyskać ...

NAJNOWSZE ARTYKUŁY

Kiedy można uzyskać separację?

15.02.2016

Separacja

Artykuł 611 § 1 kodeksu rodzinnego i opiekuńczego wskazuje, że dla orzeczenia separacji małżonków konieczne jest wyłącznie zaistnienie stanu zupełności rozkładu pożycia między małżonkami. O zupełnym rozkładzie pożycia między małżonkami mówi się wówczas, gdy między nimi ustała więź duchowa, fizyczna oraz gospodarcza.

Zupełny rozkład pożycia

Zgodnie z przepisem art. 611 § 1 k.r.o., jeżeli między małżonkami nastąpił zupełny rozkład pożycia, każdy z małżonków może żądać, ażeby sąd orzekł separację.

Pożycie małżeńskie wyraża się w szczególnego rodzaju wspólnocie duchowej, fizycznej i gospodarczej. Co do zasady, ustanie któregokolwiek z elementów tej wspólnoty należy uznać za objaw stopnia rozkładu. Jednakże ustanie wspólnoty fizycznej lub gospodarczej może w konkretnym przypadku nie stanowić objawu rozkładu, jeżeli wynika ono z okoliczności niezależnych od małżonków lub z ich zgodnej woli uzasadnionej okolicznościami życiowymi. Przykładem takiej sytuacji może być ustanie współżycia fizycznego na skutek choroby małżonka, rozłączenie małżonków spowodowane pobytem w szpitalu, długotrwałym wyjazdem służbowym, pracą zarobkową małżonków w różnych odległych od siebie miejscowościach czy krajach. Brak natomiast wspólnoty duchowej będzie zawsze objawem rozkładu pożycia. Dla uznania, że między małżonkami brak jest wspólnoty duchowej, nie jest konieczne stwierdzenie wrogiego lub choćby niechętnego ich stosunku do siebie. Zachowanie poprawnych relacji, utrzymywanie kontaktów w interesie wspólnych dzieci, etc. nie musi oznaczać, iż więź duchowa małżonków została utrzymana i rozkład pożycia nie ma miejsca. Chodzi bowiem nie o jakąkolwiek więź duchową pomiędzy dwojgiem ludzi, lecz o więź charakterystyczną dla duchowej wspólnoty małżeńskiej (uchwała Sądu Najwyższego z dnia 28 maja 1955 roku, I CO 5/55).

W kontekście powołanego na wstępie przepisu należy podkreślić, że w przypadku separacji konieczne jest wyłącznie oznaczenie przejawów zupełności rozkładu pożycia między małżonkami. O zupełnym rozkładzie pożycia między małżonkami mówi się wówczas, gdy między nimi ustała więź duchowa, fizyczna oraz gospodarcza. Jeżeli w warunkach zupełnego braku więzi duchowej i fizycznej ostały się pewne elementy więzi gospodarczej, możliwe jest przyjęcie, że doszło do rozkładu pożycia, jeśli utrzymanie elementów więzi gospodarczej spowodowane zostało szczególnymi okolicznościami. Niemniej, chociażby sporadyczne tylko stosunki fizyczne między małżonkami, co do zasady będą wskazywać, że rozkład pożycia nie jest jeszcze zupełny, a zatem brak będzie podstaw do orzeczenia separacji (M. Bielecki, Komentarz do artykułu 611 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego, Lex nr 161693).

Rozkład pożycia zupełny, ale niekoniecznie trwały

W przypadku separacji tzw. pozytywną przesłanką jest wystąpienie zupełnego rozkładu pożycia, bez względu na jego trwałość (teoretycznie zatem uzyskanie orzeczenia w tym przedmiocie jest łatwiejsze aniżeli w przypadku rozwodu). W literaturze przedmiotu wskazuje się, że w przypadku separacji, pominięcie przesłanki trwałości rozkładu pożycia wskazuje na restytucyjny charakter tej instytucji, a to z uwagi na istniejącą ciągle szansę na powrót małżonków do wspólnego pożycia (M. Bielecki, Komentarz do artykułu 611 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego, Lex nr 161693). Przypieczętowanie stanu rzeczywistej separacji oraz uregulowane relacji małżonków może bowiem, w konkretnych warunkach skutkować wyciszeniem konfliktu istniejącego pomiędzy stronami, względnie wyeliminowaniem ich przyczyn (J. Halberda, Separacja – wybrane zagadnienia materialnoprawne (przesłanki, skutki), Rejent 2001, nr 11). W przypadku orzeczenia separacji, obok wyczerpującego i całościowego, prawnego uregulowania konsekwencji faktycznego rozłączenia, małżonkowie mają możliwość przemyślenia zasadności rozstania, względnie rozważenia ponownego nawiązania wspólnego pożycia (M. Bielecki, Komentarz do artykułu 611 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego, Lex nr 161693 i opracowania tam powołane).

Separacja a rozwód 

Orzekając w przedmiocie separacji, sąd w toku postępowania bada wszelkie okoliczności sprawy i ustala, czy w konkretnym przypadku, pomiędzy indywidualnie oznaczonymi małżonkami możliwy jest powrót do wspólnoty małżeńskiej, zwłaszcza w sytuacji, gdy jeden z małżonków wnosi o orzeczenie separacji, drugi zaś rozwodu (M. Bielecki, Komentarz do artykułu 611 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego, Lex nr 161693 i opracowania tam powołane). Zupełny rozkład pożycia pozbawiony cech jego trwałości stanowi wystarczającą przesłankę do orzeczenia separacji i prowadzić będzie do oddalenia żądania orzeczenia rozwodu. Oddalenie żądania rozwodu wobec niespełnienia przesłanki trwałości rozkładu pożycia małżeńskiego nie oznacza wykluczenia możliwości wystąpienia z pozwem o rozwiązanie związku małżeńskiego przez rozwód w przyszłości. W przypadku separacji istnienie rozkładu pożycia małżeńskiego o cechach zupełności jest swoistym minimum – nie jest wyłączona możliwość orzeczenia separacji również w sytuacji, gdy rozkład pożycia jest trwały, a stanowiska procesowe małżonków pozostają zgodne w kontekście żądania separacji (M. Bielecki, Komentarz do artykułu 611 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego, Lex nr 161693 i opracowania tam powołane).

MASZ PYTANIE?