Porada prawna on-line

NAJNOWSZE ARTYKUŁY

Kiedy należy zarejestrować działalność gospodarczą i jakie sankcje grożą za niewypełnienie obowiązku rejestracji?

Odpowiedź na, z pozoru, proste pytanie „kiedy osoba fizyczna staje się przedsiębiorcą” niejednokrotnie często nastręcza problemów. Pytania o to, czy dane działanie jest już działalnością gospodarczą, czy tylko pracą zarobkową o innym charakterze niejednokrotnie spędzają sen z powiek zainteresowanym. I nie tylko im, ponieważ organy skarbowe czuwają i często prowadzą liczne kontrole, które często są wszczynane np. ze względu na stwierdzenie, że dana osoba prowadzi handel w internetowych serwisach aukcyjnych. Za prowadzenie działalności gospodarczej bez rejestracji grożą kary.

W pierwszej kolejności jednak należy odnieść się do tego, czym w ogóle jest działalność gospodarcza w świetle przepisów prawa? Otóż, jak wskazuje art. 2 ustawy o swobodzie działalności gospodarczej, jest to zarobkowa działalnośćwytwórcza, budowlana, handlowa, usługowa oraz poszukiwanie, rozpoznawanie i wydobywanie kopalin ze złóż, a także działalność zawodowa, wykonywana w sposób zorganizowany i ciągły. Ustawa więc wskazuje na to, co jest działalnością gospodarczą. Przyjrzyjmy się podstawowym przesłankom, które określa ten przepis.

1. Działalność zarobkowa.

Podstawowym zagadnieniem decydującym o tym, czy dane działanie jest już działalnością gospodarczą czy nie jest jej charakter finansowy. Wyłącznie działalność ukierunkowana na zdobywanie zysków finansowych (a więc niekoniecznie je uzyskująca) może być działalnością gospodarczą. Jak wskazywał Naczelny Sąd Administracyjny (sygn. akt: II FSK 789/07) „dana działalność jest zarobkowa, jeżeli jest prowadzona w celu osiągnięcia dochodu (zarobku), rozumianego jako nadwyżka przychodów nad poniesionymi kosztami. Działalność pozbawiona tego aspektu jest działalnością charytatywną, społeczną, kulturalną i inną (określaną mianem non profit)”. Nie może więc nią być np. działalność charytatywna (tutaj należy odesłać się do przepisów ustawy o fundacjach) czy też prowadzenie działalności politycznej w ramach np. stowarzyszenia, choć zarówno stowarzyszenie jak i fundacja mogą być przedsiębiorcami.

2. Działalność wytwórcza, budowlana, handlowa, usługowa oraz poszukiwanie, rozpoznawanie i wydobywanie kopalin ze złóż oraz działalność zawodowa.

W tym zakresie sprawa jest stosunkowo jasna, bowiem precyzowane są kolejne gałęzie działalności zarobkowych, które są działalnością gospodarczą. Wątpliwości może tutaj budzić działalność zawodowa, jednak należy zwrócić uwagę w tym zakresie na art. 4 ustawy, który wskazuje, iż chodzi o działalność wykonywaną we własnym imieniu i na własny rachunek. Chodzi więc głównie o przedstawicieli wolnych zawodów.

3. Działalność wykonywana w sposób zorganizowany i ciągły.

Ponownie zapis, który wskazuje na charakter prowadzonej działalności. Nie będzie więc działalnością gospodarczą np. incydentalna sprzedaż nawet, jeśli będzie ona polegała na szybkiej sprzedaży mienia zakupionego po niższej cenie (należy jednak pamiętać o obowiązku zapłaty podatku dochodowego). Jednakże w przypadku, gdy tego mienia było dużo, a jego zakup i sprzedaż były prowadzone przez dłuższy czas to taki ciąg działań można już zakwalifikować jako wykonywanie działalności gospodarczej. Jak widać więc – jest to zagadnienie nie tylko szerokie, ale dość mocno kontrowersyjne. Wskazuje się że zorganizowanie sprowadza się do wyboru formy prawnej przedsiębiorczości (tj. jednoosobowa działalność, spółka, fundacja etc.). Niektórzy łączą również to zagadnienie z definicją przedsiębiorstwa określoną w Kodeksie Cywilnym (Przedsiębiorstwo jest zorganizowanym zespołem składników niematerialnych i materialnych przeznaczonym do prowadzenia działalności gospodarczej). Ciągłość zaś to swego rodzaju organizacja procesów, polegająca na regularności, powtarzalności oraz trwałości działań przedsiębiorcy, i jak wskazuje m.in. Naczelny Sąd Administracyjny (sygn. akt: II SA 1089/96) – jest przeciwieństwem sporadyczności i incydentalności.

Dopiero spełnienie tych trzech, podstawowych przesłanek powoduje, że powstaje konieczność zarejestrowania działalności gospodarczej. Nie oznacza to jednak, że prowadzenie działań bez rejestracji przedsiębiorcy nie jest działalnością gospodarczą, bowiem przepisy przewidują sankcję za takie działania. Przyjrzyjmy się im.

Po pierwsze samo prowadzenie działalności gospodarczej bez rejestracji w CEiDG lub KRS jest wykroczeniem, za które, zgodnie z art. 601 Kodeksu Wykroczeń grozi kara ograniczenia wolności lub grzywny do 5.000 zł. Nie jest to jednak najpoważniejszy problem w takim wypadku. Najpoważniejsze konsekwencje grożą bowiem ze strony Urzędu Skarbowego oraz Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, i są one następujące :

  1. Kara za unikanie zapłaty podatku VAT i PIT.

Kara grzywny do 720 stawek dziennych (ustalając stawkę dzienną, sąd bierze pod uwagę dochody sprawcy, jego warunki osobiste, rodzinne, stosunki majątkowe i możliwości zarobkowe; stawka dzienna nie może być niższa od jednej trzydziestej części minimalnego wynagrodzenia ani też przekraczać jej czterystukrotności, a więc, na dzień dzisiejszy, jest to od 61,67 zł do 740.000 zł) albo kara pozbawienia wolności, albo obie te kary łącznie. Uwaga! Grzywna będzie tutaj wymierzona w ramach kary łącznej.

  1. Kara za nieprowadzenie ksiąg podatkowych.

Tutaj kara grzywny wynosi do 240 stawek dziennych.

  1. Brak kasy fiskalnej.

Kara będąca zobowiązaniem podatkowym wynosząca 30% kwoty podatku VAT naliczonego.

  1. Nieopłacenie składek na ubezpieczenie społeczne.

Możliwość nałożenia kary w wysokości nawet 100% wysokości zaległych składek.

Kara, która zostanie w tym przypadku zasądzona będzie karą łączną. Sąd wymierza karę łączną w granicach od najwyższej z kar wymierzonych za poszczególne przestępstwa skarbowe do ich sumy, nie przekraczając jednak 1.080 stawek dziennych grzywny, 2 lat ograniczenia wolności albo 15 lat pozbawienia wolności; karę ograniczenia wolności wymierza się w miesiącach i latach. Oznacza to w tym przypadku, zakładając, że zostaną nałożone tylko kary grzywny, iż koszt prowadzenia niezgłoszonej działalności gospodarczej może wynosić nawet :

a)      1.080 stawek dziennych grzywny za unikanie opodatkowania i nieprowadzenie ewidencji podatkowej (w subiektywnie ustalonej wysokości, więc ciężko oszacować wysokość, jednak minimum 66.603,60 zł);

b)      kara grzywny do 5.000 zł za prowadzenie działalności bez wpisu do rejestru.

c)      wysokość ustalonego decyzją naczelnika urzędu skarbowego podatku VAT oraz PIT wraz z ustawowymi odsetkami za zwłokę;

d)      opłacenie wszystkich zaległych składek na ubezpieczenie społeczne w pełnej wysokości + kara w wysokości nawet do 100% ich wysokości.+ odsetki

e)      dodatkowe 30% kwoty ustalonego podatku VAT.

Konsekwencje grożące takiej osobie są więc bardzo surowe. Dlatego też zagadnienie założenia działalności gospodarczej i obowiązków z tym związanych jest tak bardzo ważne, a początkujący przedsiębiorcy potrzebują wiedzy na temat tego, co im wolno przed rejestracją. Jeśli potrzebujesz w tym zakresie pomocy – wypełnij poniższy formularz.

MASZ PYTANIE?