Porada prawna on-line

Artykuły

»

Prawo dla firm

»

Ubezpieczenia

»

Emerytury

» Kiedy pracownik uzyskuje ...

NAJNOWSZE ARTYKUŁY

Kiedy pracownik uzyskuje prawo odprawy?

19.05.2016

Emerytury

Odprawa jest świadczeniem pieniężnym mającym na celu rekompensatę utraty pracy ze względu na wygaśnięcie lub rozwiązanie stosunku pracy. Nie każda zatrudniona osoba może nabyć prawo do takiego świadczenia. Prawo do odprawy w związku ze zwolnieniem pracownika z winy pracodawcy reguluje ustawa z dnia 13 marca 2003 r. o szczególnych zasadach rozwiązywania z pracownikami stosunków pracy z przyczyn niedotyczących pracowników, nazywana ustawą o zwolnieniach grupowych. Pracownik, który przechodzi na emeryturę lub rentę może natomiast nabyć prawo do tzw. odprawy emerytalnej lub odprawy rentowej, którą ustawodawca uregulował w przepisach Kodeksu pracy.

Na gruncie ustawy o szczególnych zasadach rozwiązywania z pracownikami stosunków pracy z przyczyn niedotyczących pracowników wyróżniamy:

Pracodawcy są zobowiązani do wypłaty odpraw pieniężnych, jeżeli zatrudniają co najmniej 20 pracowników i przeprowadzają zwolnienia grupowe z przyczyn niedotyczących pracowników. Ze zwolnieniem grupowym mamy do czynienia, jeśli zostało dokonane w drodze wypowiedzenia dokonanego przez pracodawcę lub na mocy porozumienia stron, a w okresie nieprzekraczającym 30 dni zwolnionych w ten sposób zostało co najmniej:

  • 10 pracowników, jeżeli pracodawca zatrudnia mniej niż 100 osób

  • 10 % pracowników, jeżeli zatrudnia co najmniej 100 osób, ale mniej niż 300

  • 30 pracowników, jeżeli zatrudnia co najmniej 300 osób

 

  • Odprawę pieniężną przy zwolnieniach indywidualnych

Pracownik może otrzymać odprawę, jeżeli został zwolniony z przyczyn leżących po stronie pracodawcy, a pracodawca ten zatrudnia co najmniej 20 pracowników. Ze zwolnieniem indywidualnym mamy do czynienia, jeśli liczba zwalnianych pracowników jest mniejsza niż wymagana dla zwolnień grupowych.

Jeżeli pracownik zwolni się z pracy w trybie natychmiastowym z uwagi na naruszenie przez pracodawcę podstawowych obowiązków to skutki prawne takiego rozwiązania stosunku pracy są takie same jak przy rozwiązaniu umowy przez pracodawcę za wypowiedzeniem z przyczyn leżących wyłącznie po stronie pracodawcy. Pracownik może nabyć prawo do odprawy w takiej sytuacji, jeżeli przyczyny niedotyczących pracownika są jedynym powodem rozwiązania umowy. Sąd Najwyższy podjął uchwałę w tym temacie 2 lipca 2015 r., sygn. akt: III PZP 4/15.

Na wysokość odprawy należnej pracownikowi wpływa staż pracy u danego pracodawcy i wysokość wynagrodzenia.  Zgodnie z art. 8 ustawy o zwolnieniach grupowych wysokość odprawy wynosi:

  • jednomiesięczne wynagrodzenie- jeżeli pracownik był zatrudniony krócej  niż 2 lata

  • dwumiesięczne wynagrodzenie- jeżeli był zatrudniony od 2 do 8 lat

  • trzymiesięczne wynagrodzenie- jeżeli był zatrudniony ponad 8 lat

Wysokość odprawy nie może przekraczać kwoty 15- krotnego minimalnego wynagrodzenia za prace obowiązującego w dniu rozwiązania stosunku pracy. Obecnie, zgodnie z rozporządzeniem Rady Ministrów z dnia 11 września 2015 r. w sprawie wysokości minimalnego wynagrodzenia za pracę w 2016r., minimalne wynagrodzenie wynosi 1850 zł. A więc maksymalna wysokość odprawy pieniężnej to 15 x 1.850 zł = 27.750 zł.

Prawa do odprawy nie mogą nabyć jednak osoby zatrudnione na podstawie umów cywilnoprawnych, pracownicy tymczasowi i mianowani oraz funkcjonariusze służb mundurowych świadczący prace na podstawie stosunków administracyjnoprawnych.

Odprawa emerytalna i rentowa

Zgodnie z art. 921 Kodeksu pracy pracownikowi, który spełnia warunki uprawniające do renty z tytułu niezdolności do pracy lub emerytury, którego stosunek pracy ustał w związku z przejściem na rentę lub emeryturę przysługuje odprawa pieniężna w wysokości jednomiesięcznego wynagrodzenia.

W związku z tym, aby uzyskać prawo do odprawy emerytalnej lub rentowej muszą zostać spełnione łączenie cztery przesłanki: spełnienie warunków uprawniających do przejścia na emeryturę lub rentę, przejście na emeryturę lub rentę, ustanie stosunku pracy i związek pomiędzy przejściem na emeryturę lub rentę a ustaniem stosunku pracy.

Wysokość odprawy nie może być niższa od jednomiesięcznego wynagrodzenia- taką gwarancję dają przepisy Kodeksu pracy, ale nie oznacza to, że odprawa nie może być wyższa. W układzie zbiorowym pracy lub regulaminie wynagrodzeń obowiązujących u danego pracodawcy można wprowadzić obowiązek wypłaty odprawy w kwocie wyższej.

Podsumowanie

Podsumowując, pracownik może otrzymać dodatkowe świadczenie pieniężne w związku z rozwiązaniem stosunku pracy z przyczyn leżących po stronie pracodawcy lub z uwagi na przejście na emeryturę lub rentę. Istotnym dla wysokości odprawy na gruncie ustawy o zwolnieniach grupowych jest staż pracy pracownika i wysokość wynagrodzenia. Wewnętrzne regulacje danego pracodawcy mogą przewidywać inną kwotę odprawy pod warunkiem, że nie będą mniej korzystne dla pracownika aniżeli przepisy prawa pracy.

MASZ PYTANIE?