Porada prawna on-line

Artykuły

»

Prawo dla każdego

»

Cywilne

» Obowiązki opiekuna osoby ...

NAJNOWSZE ARTYKUŁY

Obowiązki opiekuna osoby ubezwłasnowolnionej całkowicie

28.04.2016

Cywilne

Sąd orzeka o ubezwłasnowolnieniu całkowitym osoby, której stan względu na chorobę psychiczną, niedorozwój umysłowy lub zaburzenia psychiczne spowodowane alkoholizmem lub narkomanią jest na tyle poważny, że nie jest ona sama w stanie pokierować swoim życiem. Osoba ubezwłasnowolniona całkowicie zostaje pozbawiona możliwości dokonywania czynności prawnych, dlatego dla osoby tej sąd ustanawia się opiekuna, który ma obowiązek chronić jej interesy osobiste i majątkowe.

Zgodnie z przepisami Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego dla ubezwłasnowolnionego całkowicie ustanawia się opiekuna, chyba że pozostaje on jeszcze pod władzą rodzicielską. W przypadku osoby ubezwłasnowolnionej całkowicie, która ukończyła 13 lat, ale nie osiągnęła pełnoletniości jej opiekunem prawnym ustanawia się przedstawiciela ustawowego np. rodzica. Dla osoby ubezwłasnowolnionej częściowo, a więc takiej, wobec której nie ma podstaw do ubezwłasnowolnienia całkowitego, jednakże potrzebuje ona pomocy do prowadzenia swoich spraw ustanawia się kuratora.

Naczelny obowiązek opiekuna osoby ubezwłasnowolnionej całkowicie został opisany  w art. 154 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego: „Opiekun obowiązany jest wykonywać swe czynności z należytą starannością, jak tego wymaga dobro pozostającego pod opieką i interes społeczny”.

Opiekunem osoby ubezwłasnowolnionej całkowicie powinien zostać w pierwszej kolejności jego małżonek, a jeżeli nie posiada małżonka to jego ojciec lub matka, jeżeli nie zagraża to dobru tej osoby. Natomiast, jeżeli nie posiada małżonka ani rodziców opiekun prawny powinien zostać ustanowiony spośród krewnych lub innych bliskich osób ubezwłasnowolnionego.

Uprawnienia opiekuna prawnego wobec osoby ubezwłasnowolnionej całkowicie są konsekwencją utraty przez nią zdolności do czynności prawnej. Zgodnie z art. 14 kodeksu cywilnego: „Czynność prawna dokonana przez osobę, która nie ma zdolności do czynności prawnych jest nieważna”. Może jedynie zawierać umowy w drobnych, bieżących sprawach życia codziennego, np. kupno gazety. Ważne tutaj jest to, aby cena towaru była nie za wysoka. Umowy w drobnych, bieżących sprawach życia codziennego są ważne z chwilą ich wykonania o ile nie pociągają za sobą rażącego pokrzywdzenia osoby ubezwłasnowolnionej całkowicie.

 

Ustanowiony opiekun prawny osoby ubezwłasnowolnionej powinien sprawować opiekę z należytą starannością. W szczególności opiekun sprawuje:

  • Pieczę nad osoba ubezwłasnowolnioną - chodzi o to, aby opiekun dbał o to by ubezwłasnowolniony miał środki do życia, odpowiednią opiekę lekarską, musi dbać o to, aby osoba ubezwłasnowolniona nie stwarzała zagrożenia dla innych osób, jeżeli jest taka konieczność może zadbać o to, aby osoba ubezwłasnowolniona została umieszczona w odpowiedniej placówce np. szpitalu psychiatrycznym,

  • Zarząd nad jego majątkiem - sporządzenie inwentarza majątku osoby ubezwłasnowolnionej w celu przedstawienia go sądowi, nadzór nad tym majątkiem, w terminach wyznaczonych przez sąd nie rzadziej niż raz w roku powinien przedstawiać sądowi rachunki z zarządu majątkiem podopiecznego,

  • Reprezentuje go wobec osób trzecich - zastępowanie osoby po opieką w dokonywaniu czynności prawnych, składaniu odpowiednich oświadczeń woli.

Jak można zauważyć zakres uprawnień opiekuna osoby ubezwłasnowolnionej jest porównywalny do zakresu władzy rodzicielskiej względem dziecka.

Stosownie do art. 156 Kodeksu cywilnego opiekun powinien uzyskiwać zezwolenie sądu opiekuńczego we wszystkich ważniejszych sprawach z zakresu opieki.

Ważniejsze sprawy to takie, które mają znaczenie dla prawidłowego rozwoju fizycznego i psychicznego podopiecznego.

Sąd sprawuje więc nadzór nad opieką, a do ważniejszych spraw wymagających jego zgody należą m. in.: odrzucenie spadku lub zrzeczenie się dziedziczenia, zaciąganie pożyczek, dokonanie zabiegu lekarskiego, umieszczenie w placówce opieki społecznej.

Istnieją czynności prawne, których osoba całkowicie ubezwłasnowolniona nie może dokonywać ani sama, ani poprzez opiekuna. Do tych czynności prawnych należą m.in. zawarcie małżeństwa, uznanie dziecka, sporządzenie lub odwołanie testamentu.

Podsumowując zakres uprawnień opiekuna osoby ubezwłasnowolnionej całkowicie jest szeroki. Opiekun sprawuje pieczę nad osobą i majątkiem podopiecznego w większości czynności prawnych jej dotyczących. Osoba ubezwłasnowolniona sama może jedynie zawierać ważne umowy w drobnych, bieżących sprawach życia codziennego. Opiekun prawny podlega nadzorowi sądu opiekuńczego i w ważniejszych sprawach dotyczących osoby podopiecznego musi zwracać się do sądu opiekuńczego o uzyskanie zezwolenia. Istnieją również czynności prawne, których osoba ubezwłasnowolniona całkowicie nie może skutecznie podejmować ani sama, ani z pomocą opiekuna. Podyktowane jest to dobrem podopiecznego, który może nie zdawać  sobie sprawy z konsekwencji takich czynności.

MASZ PYTANIE?