Porada prawna on-line

Artykuły

»

Prawo dla firm

»

Spółki

»

Społka z o.o.

» Odpowiedzialność ...

NAJNOWSZE ARTYKUŁY

Człowiek spadający w przepaść (rysunek).

Odpowiedzialność członków zarządu za zobowiązania spółki z o.o. Część II – zakres podmiotowy

26.04.2016

Społka z o.o.

Wpis członka zarządu do rejestru ma charakter deklaratywny a nie konstytutywny – wobec czego o ponoszeniu odpowiedzialności nie może decydować to, czy dana osoba widnieje albo widniała jako członek zarządu w rejestrze przedsiębiorców.

Członek zarządu spółki z ograniczoną odpowiedzialnością ponosi odpowiedzialność na zasadzie art. 299 k.s.h. od chwili powołania do zarządu (K. Osajda, Odpowiedzialność członków zarządu za zobowiązania spółki na tle najnowszego orzecznictwa Sądu Najwyższego, Glosa 2005, nr 4). Przy czym bez znaczenia pozostaje, czy powołanie nastąpiło uchwałą wspólników czy w inny sposób określony w umowie spółki (art. 201 § 4 k.s.h.). Wpis członka zarządu do rejestru ma charakter stwierdzający, deklaratywny a nie konstytutywny – wobec czego o ponoszeniu odpowiedzialności nie może decydować to, czy dana osoba widnieje albo widniała jako członek zarządu w rejestrze przedsiębiorców; bez znaczenia pozostaje także to, czy osoba powołana do zarządu w ogóle została wpisana do Krajowego Rejestru Sądowego (A. Kidyba, Komentarz do art. 299 Kodeksu spółek handlowych, Lex nr 484462 i opracowania tam powołane; wyrok Sądu Najwyższego z dnia z 19 marca 2009 r., III CSK 219/2008). W kontekście omawianej regulacji kluczowy jest zatem akt powołania w skład organu, jakim jest zarząd spółki z o.o., a nie odzwierciedlenie tej okoliczności w rejestrze (wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 27 marca 2014 r., I SA/Po 832/13).

Odwołanie z funkcji członka zarządu spółki z o.o., wyklucza odpowiedzialność za zobowiązania powstałe po odwołaniu – stanowi to naturalną konsekwencję faktu, iż dana osoba w związku z jej odwołaniem nie ma od tej chwili wpływu na prowadzenie spraw spółki i nie może jej reprezentować(wyrok Sądu Apelacyjnego w Warszawie z dnia 14 sierpnia 2012 r., I ACa 372/12, wyrok Sądu Apelacyjnego w Warszawie z dnia 2 października 2013 r., I ACa 52/13).

Powyższe odnosi się również do sytuacji, w której członek zarządu składa rezygnację – co więcej także i w tym przypadku okoliczność, iż mimo złożenia rezygnacji i przyjęcia tej rezygnacji przez zgromadzenie wspólników były członek zarządu spółki nie został wykreślony z odpowiedniej rubryki w Krajowym Rejestrze Sądowym, nie przesądza o zakresie jego odpowiedzialności (wyrok SąduApelacyjnego w Warszawie z dnia 7 stycznia 2011 r., VI ACa 497/10). Brak odzwierciedlenia w rejestrze rezygnacji członka zarządu z zajmowanej funkcji nie może prowadzić do przypisania mu odpowiedzialności określonej w art. 299 k.s.h., jeżeli zobowiązanie wobec spółki powstało po złożeniu rezygnacji (wyrok Sądu Apelacyjnego we Wrocławiu z dnia 11 grudnia 2012 r., I ACa 1246/12).

W kontekście powyższego warto nadmienić, że np. w sytuacji rezygnacji z funkcji członka zarządu istotne jest późniejsze postępowanie osoby, która rezygnację złożyła – jeżeli bowiem w dalszym ciągu działa ona w imieniu spółki, należy ustalić, mając na względzie całokształt okoliczności, czy nie doszło, w sposób dorozumiany, do zawarcia porozumienia między członkiem zarządu, który rezygnuje a spółką, odnośnie dalszego pełnienia przezeń dotychczasowej funkcji. Trzeba mieć bowiem na uwadze, że formalna rezygnacja przy jednoczesnym wykonywaniu czynności członka zarządu mogłaby służyć unikaniu odpowiedzialności z art. 299 k.s.h. (A. Kidyba, Komentarz do art. 299 Kodeksu spółek handlowych, Lex nr 484462 i orzeczenia tam powołane).

Sądy, w przeważającej mierze, stoją na stanowisku, iż odpowiedzialność związaną z bezskutecznością egzekucji określonego zobowiązania z majątku spółki, ponoszą osoby będące członkami jej zarządu w czasie istnienia tego zobowiązania (wyrok Sądu Najwyższego z dnia 17 czerwca 2011 r., II CSK 571/10, wyrok Sądu Apelacyjnego we Wrocławiu z dnia 18 czerwca 2014 r., I ACa 575/14). Niektórzy przedstawiciele teorii prawa wskazują jednak, że członek zarządu winien ponosić odpowiedzialność za zobowiązania spółki istniejące w czasie pełnienia przez niego funkcji, o ile w tym czasie wystąpiły przesłanki upadłości, a nie zgłoszono wniosku o jej ogłoszenie (A. Kidyba, Komentarz do art. 299 Kodeksu spółek handlowych, Lex nr 484462 i opracowania tam powołane, wyrok Sądu Najwyższego z dnia 8 grudnia 2010 r., V CSK 172/10, wyrok Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 15 czerwca 2011 r., V CSK 347/10).

Z dniem 1 stycznia 2016 roku wszedł w życie art. 299 § 4 k.s.h. wyłączający odpowiedzialność członków zarządu za niezłożenie wniosku o ogłoszenie upadłości w czasie, gdy prowadzona jest egzekucja przez zarząd przymusowy albo przez sprzedaż przedsiębiorstwa, na podstawie przepisów Kodeksu postępowania cywilnego, jeżeli obowiązek złożenia wniosku o ogłoszenie upadłości powstał w czasie prowadzenia egzekucji.

W kontekście prowadzenia postępowania na zasadzie art. 299 k.s.h., należy wskazać, że powód (wierzyciel spółki) nie musi udowadniać powstania stanu wymagalności dochodzonego roszczenia w czasie pełnienia przez pozwanych członków zarządu ich obowiązków. Nie musi także prowadzić osobnego dowodu na okoliczność powstania takich należności w okresie pełnienia przez pozwanych funkcji członków zarządu w niewypłacalnej spółce bowiem z §. 2. analizowanego przepisu wynika, że to na pozwanych został nałożony ciężar udowodnienia braku podstaw do ogłoszenia upadłości zarządzanej spółki, w tym nieistnienia zobowiązań przenoszących jej aktywa lub też niewymagalności istotnej części jej zobowiązań, a powód nie musi także osobno wykazywać powstania takich należności w okresie pełnienia przez pozwanych funkcji członków zarządu w niewypłacalnej spółce (wyrok Sądu Apelacyjnego w Warszawie z dnia 18 września 2014 r., I ACa 272/14). Niemniej jednak z uwagi na wspomniane, niejednolite stanowisko sądów, z ostrożności procesowej uznaje się, że powód winien przedłożyć sądowi dowody potwierdzające (chociażby pośrednio) powyższe okoliczności, np. pełny odpis z Krajowego Rejestru Sądowego.Odpowiedzialności za zobowiązania spółki nie ponoszą jej wspólnicy, jednakże członek zarządu będący jednocześnie wspólnikiem odpowiedzialność taką ponosił będzie, bowiem wynika ona z mandatu do pełnienia funkcji członka zarządu – z tego punktu widzenia nie ma znaczenia to, czy członek jest zarazem wspólnikiem spółki(wyrok Sądu Najwyższego  z dnia 14 lutego 2003 r., IV CKN 1779/00, A. Kidyba, Komentarz do art. 299 Kodeksu spółek handlowych, Lex nr 484462 i opracowania tam powołane).

Część judykatury wskazuje, że odpowiedzialność na podstawie art. 299 k.s.h. poza członkami zarządu ponosić mogą także likwidatorzy spółki z o.o. (uzasadnienie uchwały Sądu Najwyższego z dnia 28 lutego 2008 r., III CZP 143/07, uchwała Sądu Najwyższego z dnia 28 stycznia 2010 r., III CZP 91/09, odmiennie wyrok Sądu Najwyższego z dnia 6 lipca 2007 r., III CSK 2/07). Od 1 stycznia 2016 roku kwestię tę regulujeł art. 2991 k.s.h., zgodnie z którym do likwidatorów spółki z ograniczoną odpowiedzialnością, z wyjątkiem likwidatorów ustanowionych przez sąd, przepis art. 299 k.s.h. stosuje się odpowiednio.

Zasadom odpowiedzialności określonym w art. 299 k.s.h. nie podlegają członkowie innych organów, na przykład rady nadzorczej, komisji rewizyjnej, a także wspólnicy i osoby trzecie, w tym prokurenci i pełnomocnicy(A. Kappes, Odpowiedzialność członków zarządu za zobowiązania spółki z o.o., Warszawa 2009 A. Kidyba, Komentarz do art. 299 Kodeksu spółek handlowych, Lex nr 484462 i opracowania tam powołane).

Zobacz także część I artykułu na temat odpowiedzialności członków zarządu sp. z o.o.

Zobacz także część III artykułu na temat przesłanek odpowiedzialności członków zarządu sp. z o.o.

Po więcej informacji na temat spółek, zapraszamy na blog prawny.

MASZ PYTANIE?