Porada prawna on-line

Artykuły

»

Prawo dla każdego

»

Cywilne

» Pełnomocnictwo procesowe ...

NAJNOWSZE ARTYKUŁY

Człowiek podpisujący dokument.

Pełnomocnictwo procesowe w postępowaniu cywilnym

13.05.2016

Cywilne

Pełnomocnictwo procesowe należy całkowicie odróżnić od pełnomocnictw, które dotyczą materialnego prawa cywilnego (ogólne, rodzajowe, szczególne). Jego wyjątkowość polega oczywiście na tym, iż tyczy się ono spraw związanych z postępowaniem cywilnym – składaniem pism, przeprowadzaniem dowodów itd.

Zgodnie z art. 88 Kodeksu Postępowania Cywilnego „pełnomocnictwo może być albo procesowe - bądź to ogólne, bądź do prowadzenia poszczególnych spraw - albo do niektórych tylko czynności procesowych”. Przepis więc wskazuje na 3 rodzaje pełnomocnictw w procesie – w poniższym artykule skupimy się na dwóch z nich.

Pełnomocnictwo procesowe może więc być ogólne lub do prowadzenia poszczególnych spraw. Ogólne polega na umocowaniu do zastępowania we wszelkich procesach i we wszystkich instancjach w określonym zakresie. Pełnomocnictwo procesowe ogólne jest więc najszerszym przedmiotowo rodzajem umocowania. Oczywiście jego zakres nie jest nieograniczony, bowiem podlega wszystkim restrykcjom wynikającym z istoty istnienia samego pełnomocnictwa. Na jego zakres przedmiotowy wskazuje art. 91 k.p.c.

Zgodnie z treścią tego przepisu pełnomocnictwo procesowe obejmuje z samego prawa umocowanie do:

1) wszystkich łączących się ze sprawą czynności procesowych, nie wyłączając powództwa wzajemnego, skargi o wznowienie postępowania i postępowania wywołanego ich wniesieniem, jako też wniesieniem interwencji głównej przeciwko mocodawcy;

2) wszelkich czynności dotyczących zabezpieczenia i egzekucji;

3) udzielenia dalszego pełnomocnictwa procesowego adwokatowi lub radcy prawnemu;

4) zawarcia ugody, zrzeczenia się roszczenia albo uznania powództwa, jeżeli czynności te nie zostały wyłączone w danym pełnomocnictwie;

5) odbioru kosztów procesu od strony przeciwnej.

Co do zasady w zakresie pełnomocnictwa procesowego leży więc przeprowadzenie postępowania. Polega ono na reprezentowaniu strony w trakcie tego procesu zarówno przed sądem (wnoszenie rozmaitych pism procesowych, wnoszenie w imieniu strony opłat sądowych), jak i w relacji z drugą stroną (np. zawezwanie do próby ugodowej). Ponadto w orzeczeniach sądów wskazuje się, że „pełnomocnictwo procesowe o treści określonej przepisem art. 91 k.p.c. uprawnia pełnomocnika także do sporządzenia środków odwoławczych, chyba że zakres pełnomocnictwa został ograniczony przez mocodawcę” (Postanowienie SN z dnia 11 maja 2004 r., sygn. akt II CZ 53/04).

Nieco inaczej wygląda zakres pełnomocnictwa do prowadzenia poszczególnych spraw. W tym bowiem zakresie istotne znaczenie ma nie tyle zakres opisany w ustawie, co wskazanie bezpośrednio w pełnomocnictwie. Podobnie jak w przypadku pełnomocnictwa szczególnego i rodzajowego interpretacji dokonuje się zgodnie z przepisami o wykładni oświadczeń woli. Jak jednak wskazują sądy w orzeczeniach „w świetle art. 88 k.p.c. należy przyjąć, że umocowanie pełnomocnika procesowego powinno określać zakres tego umocowania w sposób dostatecznie jasny. Zakres umocowania powinien być zatem oznaczony w ten sposób, aby jego określenie nie wymagało przeprowadzenia złożonych zabiegów interpretacyjnych, tym bardziej, że nienależyte umocowanie pełnomocnika strony stanowi przyczynę nieważności postępowania” (Postanowienie SN z dnia 8 lipca 2011 r., sygn. akt IV CSK 502/10).

W przypadku pełnomocnictwa procesowego jeszcze bardziej istotne jest właściwe sformułowanie jego zakresu. Należy zadbać o to, by było to jasne, szczegółowe i precyzyjne. Jak wskazują sądy, „ustawodawca nie przewidział wymagań formalnych, jakim powinno czynić zadość określenie sprawy w treści pełnomocnictwa. Może ono zatem polegać na oznaczeniu stron i przedmiotu postępowania, na wskazaniu sygnatury akt, jak też na jakimkolwiek innym oznaczeniu, które pozwala na identyfikację sprawy w jej techniczno-procesowym znaczeniu” (Postanowienie SN z dnia 3 lutego 2012 r., sygn. akt I CZ 147/11). Zakres udzielonego pełnomocnictwa ustala się więc w oparciu o jego treść.

Istotne jest w tym miejscu podniesienie kwestii, jaką jest forma pełnomocnictwa procesowego. Należy bowiem zaznaczyć, iż żaden przepis Kodeksu Postępowania Cywilnego nie ustanawia wprost żadnego wymogu związanego z tym zagadnieniem. Dlatego też orzecznictwo sądowe wskazuje, iż „sam dokument pełnomocnictwa nie ma znaczenia konstytutywnego. Takiego charakteru nie ma też wydanie tego dokumentu, skoro nie stanowi ono udzielenia pełnomocnictwa. Konstytutywne znaczenie ma zatem samo udzielenie umocowania procesowego, w tym również w formie ustnej” (Postanowienie SN z dnia 14 stycznia 2015 r., sygn. akt I CZ 99/14).

Niestety, sam moment umocowania nie jest wiążący dla sądu. Zgodnie bowiem z treścią art. 89 k.p.c. pełnomocnik ma obowiązek przedłożyć pełnomocnictwo w momencie, gdy podejmuje pierwszą czynność procesową. Jak wskazuje Sąd Apelacyjny w jednym z orzeczeń „wymogiem skuteczności aktu udzielenia pełnomocnictwa i w konsekwencji podejmowania czynności procesowych przez pełnomocnika w imieniu mocodawcy jest wykazanie przed sądem tego umocowania odpowiednim dokumentem” (Wyrok SA w Gdańsku z dnia 12 czerwca 2014 r., sygn. akt V ACa 157/14). Dokumentem tym musi być pełnomocnictwo, bowiem nie jest możliwe domniemanie istnienia pełnomocnictwa np. na podstawie łączącej strony umowy, a sama umowa nie stanowi dokumentu umocowania.

Zagadnienie pełnomocnictwa procesowego jest, jak widać, bardzo szerokie i rodzi wiele pytań. Powyższe wskazania stanowią jedynie zarys tejże problematyki. Dlatego, jeśli mają Państwo jakiekolwiek wątpliwości – zapraszamy do kontaktu. Pamiętać bowiem należy, iż niewłaściwa reprezentacja prowadzi do nieważności postępowania. Nie warto ryzykować!

Zobacz także część I artykułu na temat pełnomocnictwa ogólnego i szczególnego oraz część II artykułu dotyczącą pełnomocnictwa rodzajowego.

MASZ PYTANIE?