Porada prawna on-line

NAJNOWSZE ARTYKUŁY

Postępowanie antymonopolowe prowadzone przez UOKiK – krótko o niezwykłych uprawnieniach prezesa urzędu

Postępowania prowadzone przez Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów należą do jednych z najmniej lubianych przez przedsiębiorców procedur władczych, prowadzonych przez organy administracji rządowej. Trudno się temu dziwić, bowiem UOKiK dysponuje całą gamą środków prawnych i procesowych, które stawiają tę instytucję w bardzo silnej pozycji względem kontrolowanego przedsiębiorcy. Ponadto prezes UOKiK ma duże możliwości związane z nakładaniem w trybie administracyjnym sankcji finansowych, które mogą sięgnąć nawet do 10% obrotu za poprzedni rok lub 50 milionów euro. Wszystko to odbywa się w drodze wyjątkowej, w skali polskiego systemu prawnego, procedury administracyjnej.

Art. 47 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów wskazuje cztery rodzaje postępowań, które mogą się toczyć przed UOKiKiem. Jednym z nich jest postępowanie antymonopolowe. Większość postępowań prowadzonych przez UOKiK jest wszczynana z urzędu i jest to zasadą, od której istnieje jeden wyjątek – dopuszcza się prowadzenie postępowania antymonopolowego w sprawach koncentracji na wniosek samych zainteresowanych, co jest oczywiście uzasadnione naturą tego procesu.

W pierwszej kolejności należy zwrócić uwagę na postępowanie wyjaśniające. Jego prowadzenie nie jest obligatoryjne, jednak jeśli zostało wszczęte, to jego zadaniem jest poprzedzać postępowania antymonopolowe lub w sprawie praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów. Może ono mieć na celu w szczególności wstępne ustalenie, czy nastąpiło naruszenie przepisów ustawy uzasadniające wszczęcie postępowania antymonopolowego, w tym, czy sprawa ma charakter antymonopolowy lub czy nastąpiło naruszenie uzasadniające wszczęcie postępowania w sprawie praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów. Obok tych podstawowych funkcji, w ramach postępowania wyjaśniającego może być przeprowadzane badanie rynku, w tym określenie jego struktury i stopnia koncentracji, wstępne ustalenie istnienia obowiązku zgłoszenia zamiaru koncentracji oraz ustalenie, czy miało miejsce naruszenie chronionych prawem interesów konsumentów uzasadniające podjęcie działań określonych w odrębnych ustawach. Może ono trwać maksymalnie 4 miesiące (lub 5 w sprawach szczególnie skomplikowanych) i kończy się postanowieniem, na które nie służy zażalenie.

Zgodnie z art. 86 ustawy każdy może zgłosić UOKiK podejrzenie stosowania przez przedsiębiorcę praktyk ograniczających konkurencję. Urząd bada takowy wniosek, a następnie może wszcząć postępowanie z urzędu – osoba składająca zawiadomienie nie jest stroną takiego postępowania (co podkreśla art. 88 ust 1 ustawy), chyba że zostało ono wszczęte również wobec wnioskodawcy. W każdym razie samo złożenie wniosku wszczynającego postępowanie antymonopolowe nie przesądza o statusie strony tego postępowania.

Po wszczęciu postępowania UOKiK najczęściej zwraca się do stron o udzielenie wyjaśnień (strony zobowiązane są ich udzielić pod rygorem kary pieniężnej w wysokości do 50.000.000 euro), oraz wzywa do dobrowolnego poddania się karze finansowej i zaprzestania stosowania praktyki. W przypadku, gdy nie odniesie to skutku – przystępuje do prowadzenie postępowania. Może w jego trakcie m.in. żądać od stron wyjaśnień, przesłuchiwać je, przeprowadzić dowód z opinii biegłego, dokonać oględzin lokalu, dokumentów lub przedmiotów, przeprowadzić rozprawę i tym podobne. Dysponuje również dwoma środkami które są wyjątkowe z punktu widzenia postępowań toczących się przed organem administracji rządowej.

Jeśli UOKiK uzna, że dana praktyka zagraża konkurencji w sposób, który może spowodować dla niej poważne i trudne do usunięcia zagrożenia skutki – może wydać tzw. decyzję tymczasową, zakazującą jej stosowania. Decyzję taką można zaskarżyć, jednak nie wstrzyma to jej wykonania, w przeciwieństwie do zwyczajnych postępowań administracyjnych. W decyzji takiej UOKiK musi zaznaczyć okres jej obowiązywania, który nie może być dłuższy niż do dnia wydania decyzji kończącej postępowanie w sprawie. Ponadto UOKiK posiada uprawnienia m.in. do przeprowadzenia przeszukania, którego utrudnianie również jest zagrożone sankcją w wysokości do 50.000.000 euro. Czynności tej dokonuje, na żądanie prezesa urzędu, Policja w towarzystwie upoważnionego pracownika urzędu. W trybie tym możliwe jest m.in. zabezpieczenie przedmiotów, akt, ksiąg, dokumentów i informatycznych nośników danych, które mogą mieć wpływ na ustalenie stanu faktycznego przez urząd.

Postępowanie antymonopolowe kończy się decyzją, którą UOKiK powinien wydać w terminie nie późniejszym niż 5 miesięcy od jego wszczęcia. Prezes urzędu, wydając decyzję kończącą postępowanie, uwzględnia tylko zarzuty, do których strony mogły się ustosunkować, w związku z czym nie może orzec w szerszym zakresie, niż wskazują na to dokumenty postępowania. W przypadku wykrycia naruszeń strona postępowania zobowiązana jest do zwrotu kosztów. Warto również pamiętać o terminie przedawnienia czynów naruszających konkurencję – zgodnie z art. 93 ust 1 ustawy nie wszczyna się postępowania w sprawie praktyk ograniczających konkurencję, jeżeli od końca roku, w którym zaprzestano ich stosowania, upłynęło 5 lat.

Od decyzji prezesa UOKiK stronom przysługuje odwołanie, które w terminie miesiąca od dnia doręczenia tejże wnosi się do Sądu Ochrony Konkurencji i Konsumentów, działającego jako wydział Sądu Okręgowego w Warszawie. Co jest absolutnie wyjątkowe w polskim systemie prawnym – kontroli sądowej postępowania, w gruncie rzeczy, administracyjnego dokonuje sąd powszechny, nie zaś administracyjny.

Postępowania w sprawach antymonopolowych są bardzo trudne dla przedsiębiorcy. UOKiK ma charakterystyczny, inkwizycyjny model postępowania, zaś dysponując bardzo szerokimi uprawnieniami instytucja ta ma cały wachlarz środków, którymi ma prawo kontrolować przedsiębiorcę. W sprawach z tego zakresu trzeba działać bardzo profesjonalnie i dysponując odpowiednią wiedzą. Jeśli mają Państwo jakikolwiek problem z postępowaniem toczącym się przed UOKiK – zapraszamy do kontaktu, z pewnością zaprezentujemy najlepsze możliwe rozwiązania.

MASZ PYTANIE?