Porada prawna on-line

Artykuły

»

Prawo dla każdego

»

Prawo pracy

»

Pozostałe

» Potrącenia należności z ...

NAJNOWSZE ARTYKUŁY

Wykres z oznaczeniem części z procentami.

Potrącenia należności z wynagrodzenia

18.03.2016

Pozostałe

Wynagrodzenie za pracę podlega szczególnej ochronie na gruncie prawnopracowniczym. Wynika to oczywiście z pragmatyki obrotu oraz z przyjętych zasad dotyczących ochrony praw pracownika. Wynagrodzenie musi odpowiadać przynajmniej minimalnej wysokości, określonej w odrębnych od Kodeksu Pracy przepisach, nie można się go zrzec ani dobrowolnie obniżyć poniżej wyżej określonego progu. Nie oznacza to jednak, że wynagrodzenie podlega ochronie bezwzględnie i nie jest możliwe prowadzenie z niego np. egzekucji. Temu właśnie służy instytucja potrącenia, której przyjrzymy się w niniejszym artykule.

Na wstępie należy się zastanowić nad tym, czym właściwie jest potrącenie. Otóż jest to pomniejszenie przez pracodawcę wynagrodzenia netto, tj. wynagrodzenia brutto pomniejszonego o wysokość składek na ubezpieczenie społeczne oraz zaliczki na podatek dochodowy, o dopuszczalną przez prawo kwotę na żądanie organu egzekucyjnego lub samego dłużnika na poczet jego wierzytelności.

Czy każda wierzytelność może zostać potrącona?

Co do zasady w przepisach nie ma ograniczeń co do charakteru wierzytelności, które mogą być potrącane z wynagrodzenia za pracę - istotne jest, żeby wierzytelności, poza tymi wynikającymi ze  stosunków z pracodawcą, były stwierdzone tytułem wykonawczym, tj. orzeczeniem sądowym lub aktem notarialnym z nadaną klauzulą wykonalności. Jak wskazuje art.  87 § 1 Kodeksu Pracy, z wynagrodzenia za pracę potrąca się :

1) sumy egzekwowane na mocy tytułów wykonawczych na zaspokojenie świadczeń alimentacyjnych;

2) sumy egzekwowane na mocy tytułów wykonawczych na pokrycie należności innych niż świadczenia alimentacyjne;

3) zaliczki pieniężne udzielone pracownikowi;

4) kary pieniężne nałożone przez pracodawcę.

Warto zaznaczyć, iż kolejność ta nie jest przypadkowa – jest to jednocześnie zaszeregowanie priorytetowe. Oznacza to, iż świadczenia alimentacyjne mają przy potrącaniu pierwszeństwo przed innymi należnościami, inne należności – przed zaliczkami pieniężnymi etc. Ma to oczywiście praktyczne znaczenie.

Sumy egzekwowane na mocy tytułów wykonawczych na zaspokojenie świadczeń alimentacyjnych mają rolę priorytetową w systemie potrąceń z wynagrodzenia za pracę, co jest wynikiem walki z dłużnikami alimentacyjnymi i skutecznością egzekucji alimentów. Dla świadczeń alimentacyjnych istnieje jedyny wyjątek w zakresie kwoty wolnej od potrąceń oraz wysokości potrąceń. Możliwe jest bowiem dokonywanie potrąceń do kwoty 3/5 wynagrodzenia za pracę oraz do wysokości samych alimentów (nie obowiązuje zasada kwoty wolnej). Przez świadczenia alimentacyjne należy rozumieć zarówno alimenty jak i cywilnoprawną rentę alimentacyjną. Warto wspomnieć, że tytułem wykonawczym w tym przypadku będzie orzeczenie sądu zaopatrzone w klauzulę wykonalności, gdyż dopiero taki dokument uprawnia do dokonywania potrąceń.

Sumy egzekwowane na mocy tytułów wykonawczych na pokrycie należności innych niż świadczenia alimentacyjne mogą się tyczyć każdego rodzaju wierzytelności – zarówno cywilnoprawnych (np. niespłacony kredyt) jak i podatkowych. Podobnie jak w przypadku alimentów – konieczny jest wyrok, ugoda bądź akt notarialny z klauzulą wykonalności. Kwoty inne niż świadczenia alimentacyjne wolno egzekwować do wysokości połowy wynagrodzenia przynależnego pracownikowi, jednak nie wolno pozostawić pracownikowi mniejszej kwoty, niż minimalne wynagrodzenie określone odrębnymi przepisami.

Egzekucja zaliczek pobranych przez pracownika tyczy się sytuacji, w których pracownik nie dokonał rozliczenia np. delegacji, na którą wziął od pracodawcy środki „służbowe” jako zaliczkę. Można je egzekwować do wysokości połowy wynagrodzenia, jednak kwota wolna wynosi w tym przypadku 75% minimalnego wynagrodzenia za pracę.

Kary pieniężne są nakładane przez pracodawcę w trybie art. 108 § 2 Kodeksu Pracy. Zgodnie z tym przepisem, pracodawca może nałożyć karę pieniężną za nieprzestrzeganie przez pracownika przepisów bezpieczeństwa i higieny pracy lub przepisów przeciwpożarowych, opuszczenie pracy bez usprawiedliwienia, stawienie się do pracy w stanie nietrzeźwości lub spożywanie alkoholu w czasie pracy. W takim wypadku nie wyznaczono granicy egzekucji, bowiem pracodawca może wyegzekwować całość kary nałożonej na pracownika, która nie może być wyższa od jednodniowego wynagrodzenia pracownika, a łącznie kary pieniężne nie mogą przewyższać dziesiątej części wynagrodzenia przypadającego pracownikowi do wypłaty, po dokonaniu potrąceń. Pracodawca może dokonać potrąceń na poczet kary do wysokości 90% minimalnego wynagrodzenia.

Przepisy Kodeksu Pracy przewidują w zasadzie cztery możliwe drogi dojścia do potrącenia. Pierwsza z nich następuje wtedy, gdy do pracodawcy występuje organ egzekucyjny, dokonując zajęcia wynagrodzenia. Pracodawca w takim wypadku jest zobligowany do dokonywania potrąceń w granicach wskazanych powyżej. Druga sytuacja następuje w przypadku roszczeń samego pracodawcy, gdzie potrącenia dokonuje się, informując pracownika o potrąceniu niejako „z urzędu”. Trzecią możliwością jest wystąpienie z żądaniem dokonywania potrąceń przez samego wierzyciela alimentacyjnego, a ostatnią - zgoda pracownika.

Takową zgodę pracownik może udzielić w wielu przypadkach. Pierwszy z nich dotyczy sytuacji, w której chodzi o inną wierzytelność niż wskazane powyżej. Pracownik może od pracodawcy zażądać, by ten dokonywał potrąceń np. na podstawie umowy określającej obowiązki alimentacyjne jeszcze przed zapadnięciem orzeczenia w tej sprawie. Podobnie może wyrazić zgodę na dokonywanie potrąceń roszczeń pracodawcy (np. w przypadku zawarcia umowy odpowiedzialności majątkowej). W takim wypadku kwoty wolne wynoszą kwotę minimalnego wynagrodzenia w przypadku roszczeń pracodawcy oraz 80% minimalnego wynagrodzenia w przypadku innych należności. Pracownik może w każdej chwili cofnąć swoją zgodę.

Ostatnim zagadnieniem, jakie należy poruszyć, jest możliwość egzekucji świadczeń alimentacyjnych na żądanie wierzyciela. Zgodnie z art. 88 § 1 Kodeksu Pracy, pracodawca zobowiązany jest potrącać świadczenia alimentacyjne w ww. zakresie na żądanie wierzyciela bez konieczności wszczynania postępowania egzekucyjnego. Nie może jednak tego zrobić w przypadku, gdy świadczenia alimentacyjne mają być potrącane na rzecz kilku wierzycieli, a łączna suma, która może być potrącona, nie wystarcza na pełne pokrycie wszystkich należności alimentacyjnych lub wynagrodzenie za pracę zostało zajęte w trybie egzekucji sądowej lub administracyjnej. W takim wypadku konieczne jest wystąpienie przez wierzyciela na drogę egzekucji sądowej. Ważne jest, aby wierzyciel alimentacyjny przedstawił pracodawcy tytuł wykonawczy.

Jak wynika z powyższego, potrąceń z wynagrodzenia za pracę można dokonywać jedynie w ściśle określonych przypadkach i tylko w zakresie potwierdzonych wierzytelności. Wyjątkiem są jednak zaległości w stosunku do pracodawcy, który samodzielnie, bez uzyskiwania tytułu wykonawczego i wszczynania postępowania egzekucyjnego, potrąca swoje wierzytelności. Jeśli potrącenia nie spełniają powyższych wymogów, zgłoś się do nas, a jako profesjonaliści pomożemy Ci w problemie.

MASZ PYTANIE?