Porada prawna on-line

Artykuły

»

Prawo dla każdego

»

Karne

»

Prawo drogowe

» Prawne skutki ...

NAJNOWSZE ARTYKUŁY

Czarny samochód.

Prawne skutki prowadzenia pojazdu mechanicznego po spożyciu alkoholu lub w stanie nietrzeźwości

16.05.2016

Prawo drogowe

Decyzja o kierowaniu pojazdem po spożyciu alkoholu może rodzić negatywne skutki. Zachowanie takie bowiem jest w pierwszej kolejności niebezpieczne dla życia i zdrowia kierowcy, pasażerów oraz innych uczestników ruchu. Sam kierujący natomiast, zatrzymany przez Policję w ramach rutynowej kontroli drogowej, musi liczyć się z możliwością pociągnięcia do odpowiedzialności karnej. Prawnokarne konsekwencje takiego czynu uzależnione są od tego, czy kierowca w czasie prowadzenia pojazdu znajdował się w stanie po użyciu alkoholu, czy też urządzenia kontrolno-pomiarowe wskazują na stan nietrzeźwości.

Zgodnie z przepisem art. 46 ust. 2 ustawy o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi stan po użyciu alkoholu zachodzi, gdy zawartość alkoholu w organizmie wynosi lub prowadzi do:

1) stężenia we krwi od 0,2‰ do 0,5‰ alkoholu albo

2) obecności w wydychanym powietrzu od 0,1 mg do 0,25 mg alkoholu w 1 dm3.

Z kolei definicję stanu nietrzeźwości możemy znaleźć zarówno w art. 46 ust. 3 wskazanej wyżej regulacji, jak również w art. 115 § 16 Kodeksu karnego (zwanego dalej w artykule: k.k.). Otóż stan nietrzeźwości ma miejsce wtedy, gdy:

1) zawartość alkoholu we krwi przekracza 0,5 promila albo prowadzi do stężenia przekraczającego tę wartość lub

2) zawartość alkoholu w 1 dm3 wydychanego powietrza przekracza 0,25 mg albo prowadzi do stężenia przekraczającego tę wartość.

Istotną kwestią wymagającą również poruszenia jest pojęcie pojazdu mechanicznego. Zagadnienie to wielokrotnie było przedmiotem wypowiedzi w orzecznictwie sądowym. Między innymi odniósł się do niego Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 4 lutego 1993 roku, sygn. III KRN 254/92. W uzasadnieniu tego orzeczenia wskazano, że pojazdem mechanicznym w ruchu lądowym jest każdy pojazd drogowy lub szynowy napędzany umieszczonym na nim silnikiem, jak również maszyna samobieżna i motorower. Do kategorii tej nie zaliczono natomiast rowerów zaopatrzonych w silnik pomocniczy o pojemności nie przekraczającej 50 cm3 pod warunkiem, że zachowują wszystkie normalne cechy charakterystyczne budowy umożliwiające ich zwykłą eksploatację jako rowerów.

Wyjaśnienie powyższych kwestii pozwoli w tym miejscu na analizę prawnokarnych konsekwencji kierowania pojazdem po uprzednim spożyciu alkoholu. W przypadku gdy kierujący pojazdem mechanicznym, w chwili jego prowadzenia w ruchu lądowym, znajduje się w stanie po użyciu alkoholu (dla przypomnienia: stężenie we krwi od 0,2‰ do 0,5‰ alkoholu albo obecność w wydychanym powietrzu od 0,1 mg do 0,25 mg alkoholu w 1 dm3) odpowie za wykroczenie określone w art. 87 § 1  Kodeksu wykroczeń (zwanego dalej w artykule: k.w.). Jeśli natomiast w czasie kontroli drogowej i późniejszych badań weryfikacyjnych urządzenia pomiarowe wskażą na stan nietrzeźwości, to kierowca odpowie za przestępstwo opisane w art. 178a § 1 k.k.

Sankcjami karnymi, które grożą za prowadzenie pojazdu po użyciu alkoholu mogą być:

- kara aresztu (od 5 do 30 dni) albo

- grzywna nie niższa od 50 złotych (maksymalna grzywna, która może zostać wymierzona w takim przypadku wynosi 5.000 złotych.).

Z kolei za prowadzenie pojazdu w stanie nietrzeźwości, w zależności od okoliczności konkretnej sprawy, w tym między innymi ilości spożytego alkoholu, wcześniejszej karalności sprawcy, jego zachowania przed i po popełnieniu przestępstwa, sąd może orzec jedną z poniższych kar:

grzywnę (od 10 do 540 stawek, przy czym najniższa kwota stawki dziennej to 10 złotych, najwyższa zaś 2.000 złotych),

ograniczenie wolności (od 1 miesiąca do 2 lat, w formie obowiązku wykonywania nieodpłatnej, kontrolowanej pracy na cele społeczne, w wymiarze od 20 do 40 godzin w stosunku miesięcznym, albo potrącenia od 10% do 25% wynagrodzenia za pracę w stosunku miesięcznym na cel społeczny wskazany przez sąd), albo

pozbawienie wolności do lat 2 (której dolna granica wynosi miesiąc).

Nie są to jednak jedyne konsekwencje. Zgodnie bowiem z art. 87 § 3 k.w. w razie popełnienia wykroczenia polegającego na prowadzeniu pojazdów  stanie po użyciu alkoholu orzeka się zakaz prowadzenia pojazdów, który wymierza się w miesiącach lub latach, na okres od 6 miesięcy do 3 lat. W razie popełnienia przestępstwa prowadzenia pojazdów w stanie nietrzeźwości dolegliwość jest jeszcze surowsza. Kierującym pojazdem, oprócz jednej z wymienionych wyżej kar, musi liczyć się z orzeczeniem zakazu prowadzenia wszelkich pojazdów mechanicznych albo pojazdów określonego rodzaju na okres nie krótszy niż 3 lata (maksymalnie w tym przypadku sąd może orzec 15 lat), a ponadto z koniecznością zapłacenia świadczenia pieniężnego na rzecz Funduszu Pomocy Pokrzywdzonym oraz Pomocy Postpenitencjarnej w wysokości co najmniej 5.000 złotych (maksymalna kwotą, którą można orzec to 60.000 złotych).

Na zakończenie należy wspomnieć jeszcze o czterech zagadnieniach.

Po pierwsze, w przypadku stężenia alkoholu we krwi mniejszego niż 0,2‰ (odpowiednio mniejszego niż 0,1 mg alkoholu w 1 dm3 wydychanego powietrza) kierujący pojazdem nie odpowie ani za wykroczenie ani za przestępstwo. Nie oznacza to oczywiście, że po przysłowiowej lampce wina można wsiąść spokojnie do samochodu. Reakcja każdego organizmu na spożywany alkohol jest bowiem kwestią indywidualną i nie sposób przyjąć tutaj jakichś generalnych, uniwersalnych formuł. Kiedy wiemy, że będziemy zmuszeni prowadzić pojazd mechaniczny, po prostu odstawmy alkohol. Unikniemy dzięki temu nieprzyjemnych i jak widać powyżej kosztownych „niespodzianek”. Lepiej nie wsiadać również wtedy na rower. Zgodnie bowiem z art. 87 § 1a k.w. karze aresztu albo grzywny podlega również osoba, która znajdując się w stanie nietrzeźwości lub pod wpływem podobnie działającego środka, prowadzi na drodze publicznej, w strefie zamieszkania lub w strefie ruchu inny pojazd niż określony w 87 § 1 k.w., a więc pojazd niemechaniczny. Natomiast z wymierzeniem kary aresztu do 14 dni albo grzywny musi liczyć się każdy kto, znajdując się w stanie po użyciu alkoholu lub podobnie działającego środka, prowadzi na drodze publicznej, w strefie zamieszkania lub strefie ruchu pojazd niemechaniczny, o czym stanowi art. 87 § 2 k.w.

Po drugie, może nie wydawać się to wcale oczywiste, ale pojęcie ruchu lądowego jest znacznie szersze niż jego znaczenie potoczne. Co to oznacza? Innymi słowy miejscem popełnienia wskazanych przestępstw i wykroczeń komunikacyjnych może być nie tylko droga publiczna, ale również dojazdy, tereny przemysłowe, lotniska, oraz inne miejsca, w których odbywa się ogólny czy lokalny ruch pojazdów (np. parking przed supermarketem, droga wewnętrzna, strefa ruchu – zob. m.in. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 10 marca 1964 roku, sygn. IV K 1296/61, OSNKW 1964/10/152). Stąd też sam fakt, że dana droga jest rzadko uczęszczana przez innych uczestników ruchu, pozostając przykładowo na uboczu, nie powoduje wcale, o ile oczywiście odbywa się na niej zwyczajowo jakikolwiek ruch pojazdów, że osoba kierującą po niej pojazdem mechanicznym nie może odpowiadać karnie.

Po trzecie przestępstwo prowadzenia pojazdów w stanie nietrzeźwości może popełnić także osoba, która prowadzi holowany przez kogoś innego pojazd mechaniczny (wyrok Sądu Najwyższego z dnia 18 marca 2003 roku, sygn. III KKN 390/01, OSNKW 2003/5-6/56).

Po czwarte wreszcie orzeczenie zakazu w wymiarze powyżej roku (a więc w obecnym stanie prawnym w każdym przypadku popełnienia przestępstwa z art. 178a § 1 k.k.) będzie powodowało, że osoba ubiegająca się o przywrócenie uprawnienia do kierowania motorowerem, pojazdami silnikowymi lub tramwajem (cofniętego przez starostę w związku z tym zakazem), będzie musiała przystąpić do egzaminu państwowego na prawo jazdy.

Podsumowując więc wsiadanie za kółko po spożyciu jakiejkolwiek ilości alkoholu nie jest dobrym pomysłem i po prostu nie popłaca. W takim stanie lepiej zostać w domu albo poprosić o wyręczenie nas przez inne, trzeźwe osoby. Unikniemy dzięki temu nerwów i zbędnych kłopotów, a przede wszystkim nie narazimy swoim nieodpowiedzialnym zachowaniem innych uczestników ruchu na niebezpieczeństwo.

 

MASZ PYTANIE?