Porada prawna on-line

Artykuły

»

Prawo dla firm

»

Handlowe i gospodarcze

»

Leasing

» Procedura wypowiedzenia ...

NAJNOWSZE ARTYKUŁY

Człowiek z kluczykiem od samochodu.

Procedura wypowiedzenia umowy leasingu w warunkach braku płatności rat leasingowych

29.12.2015

Leasing

Uchybienie obowiązkowi terminowego uiszczania rat leasingowych może stanowić podstawę wypowiedzenia umowy leasingu, o ile zostaną spełnione przesłanki określone w art. 70913 § 2 kodeksu cywilnego, a mianowicie: 1) korzystający spóźni się z zapłatą przynajmniej jednej raty, 2) finansujący wyznaczy korzystającemu odpowiedni termin dodatkowy do zapłacenia zaległości z zagrożeniem wypowiedzenia umowy, 3) dodatkowy termin upłynie bezskutecznie.

 

Istotą umowy leasingu jest, że finansujący zobowiązuje się, w zakresie działalności swego przedsiębiorstwa, nabyć rzecz od oznaczonego zbywcy, na warunkach określonych w tej umowie i oddać tę rzecz korzystającemu do używania albo używania i pobierania pożytków, przez oznaczony czas, a korzystający zobowiązuje się zapłacić finansującemu w uzgodnionych ratach wynagrodzenie pieniężne, równe co najmniej cenie lub wynagrodzeniu z tytułu nabycia rzeczy przez finansującego. Obowiązek zapłaty wynagrodzenia jest zatem podstawowym obowiązkiem korzystającego – jego nienależyte wykonanie wiąże się z sankcją w postaci wypowiedzenia umowy przez finansującego.

Przepisy dotyczące umowy leasingu wskazują, że zapłata wynagrodzenia następuje w ratach i w terminach uzgodnionych przez strony umowy. Uchybienie obowiązkowi terminowego uiszczania rat leasingowych może stanowić podstawę wypowiedzenia umowy leasingu, o ile zostaną spełnione przesłanki określone w art. 70913 § 2 kodeksu cywilnego (dalej k.c.), a mianowicie: 1) korzystający spóźni się z zapłatą przynajmniej jednej raty, 2) finansujący wyznaczy korzystającemu odpowiedni termin dodatkowy do zapłacenia zaległości z zagrożeniem wypowiedzenia umowy, 3) dodatkowy termin upłynie bezskutecznie tj. korzystający nie dokona zapłaty przed jego upływem.

Przesłanką realizacji prawa do wypowiedzenia umowy leasingu jest w pierwszej kolejności powstanie po stronie korzystającego zwłoki z zapłatą co najmniej jednej, pełnej raty określonej umowie. Mowa tu o sytuacji, gdy opóźnienie w zapłacie następuje na skutek okoliczności, za które korzystający ponosi odpowiedzialność, przy czym jak wskazują teoretycy prawa okoliczności te mogą być przez niego zarówno zawinione jak i niezawinione (K. Kopaczyńska-Pieczniak, Komentarz do art. 70913 Kodeksu cywilnego, Lex nr 462780).

Kolejną przesłanką jest wyznaczenie korzystającemu, przez finansującego, odpowiedniego dodatkowego terminu do zapłacenia zaległości. Długość owego terminu nie jest z góry określona, zależy od uznania finansującego, jednak każdorazowo powinna być determinowana przez okoliczności konkretnego przypadku. Określenie odpowiedni (inaczej adekwatny, stosowny, właściwy) wskazuje tu na konieczność uwzględnienia dobra, pożytku obydwu stron umowy, tak aby korzystający faktycznie miał możliwość uiszczenia należności, a finansujący mógł ją otrzymać w słusznym terminie, bez konieczności dalszego, długotrwałego oczekiwania na zapłatę. Obowiązek wyznaczenia dodatkowego terminu obciąża finansującego zawsze, niezależnie od tego, jak długo korzystający spóźnia się z zapłatą. Kluczową kwestią jest, aby wyznaczenie dodatkowego terminu nastąpiło w formie pisemnej, z zagrożeniem, że w razie bezskutecznego jego upływu finansujący będzie uprawniony do wypowiedzenia umowy. Brak takiego rygoru w treści oświadczenia spowoduje, że nie ziści się przesłanka powstania prawa do wypowiedzenia umowy (K. Kopaczyńska-Pieczniak, Komentarz do art. 70913 Kodeksu cywilnego, Lex nr 462780). W kontekście omawianej przesłanki warto mieć na uwadze treść art. 61 k.c. zgodnie z którym oświadczenie woli złożone innej osobie, uważa się złożone z chwilą, gdy doszło do niej w taki sposób, że mogła zapoznać się z jego treścią. Z tych przyczyn kolejny termin zapłaty warto ustalić w odniesieniu do dnia, w którym korzystający zapoznał się z oświadczeniem finansującego w przedmiocie wyznaczenia dodatkowego terminu – dla przykładu 14 dni od dnia odbioru pisma. Praktyka wskazuje, że z ostrożności i dla celów dowodowych, pismo zawierające w/w oświadczenie warto przekazać korzystającemu w taki sposób, aby uzyskać potwierdzenie jego dostarczenia, na przykład wysłać listem poleconym z potwierdzeniem odbioru.

Ostatnim warunkiem powstania prawa wypowiedzenia umowy leasingu jest bezskuteczny upływ odpowiedniego, dodatkowego terminu wyznaczonego uprzednio przez finansującego. Zapłata zaległości, dokonana przez korzystającego po upływie dodatkowego terminu, co do zasady nie stanowi przeszkody w wykonaniu prawa wypowiedzenia umowy przez finansującego (K. Kopaczyńska-Pieczniak, Komentarz do art. 70913 Kodeksu cywilnego, Lex nr 462780).

Ziszczenie wszystkich wymienionych warunków powoduje po stronie finansującego prawo wypowiedzenia umowy leasingu ze skutkiem natychmiastowym, chyba że strony uzgodniły inny termin. Wypowiedzenie dokonane mimo nieziszczenia przynajmniej jednej przesłanki powstania prawa do wypowiedzenia jest czynnością sprzeczną z prawem, a więc nieważną co oznacza, że nie wywołuje zamierzonych skutków prawnych (K. Kopaczyńska-Pieczniak, Komentarz do art. 70913 Kodeksu cywilnego, Lex nr 462780).

Postanowienia umowy leasingu mniej korzystne dla korzystającego, aniżeli określone w art. 70913 § 2 k.c. są nieważne. Nieważność postanowienia mniej korzystnego nie powoduje nieważności umowy – w miejsce nieważnych postanowień stosuje się regulacje zawartą w art. 70913 § 2 k.c. Jednocześnie nic nie stoi na przeszkodzie, aby umowa leasingu zawierała postanowienia korzystniejsze niż regulacja kodeksowa, dlatego też prawo do wypowiedzenia może zostać uzależnione od zwłoki w zapłacie większej liczby rat, lub wprowadzony może zostać wymóg więcej niż jednego wezwania do zapłaty.

Niezależnie od prawa wypowiedzenia umowy leasingu, finansujący może w razie zwłoki korzystającego żądać zapłaty odsetek, a także, abstrahując od żądania wykonania obowiązku zapłaty, naprawienia szkody wynikłej ze zwłoki. Niedopuszczalne natomiast jest zastrzeżenie kary umownej w odniesieniu do obowiązku korzystającego zapłaty wynagrodzenia (wyrok SN z dnia 18 sierpnia 2005 r., V CK 90/05, Mon. Praw. 2005, nr 18). W razie wypowiedzenia przez finansującego umowy leasingu na skutek okoliczności, za które korzystający ponosi odpowiedzialność (zwłoka w zapłacie rat), finansujący może żądać od korzystającego natychmiastowego zapłacenia wszystkich przewidzianych w umowie a niezapłaconych rat, pomniejszonych o korzyści, jakie finansujący uzyskał w skutek ich zapłaty przed umówionym terminem i rozwiązania umowy leasingu.

Konkludując, aby finansujący mógł dokonać skutecznego i ważnego wypowiedzenia umowy leasingu, w przypadku zwłoki z zapłatą rat leasingowych, muszą zaistnieć trzy elementy, o których mowa w art. 70913 § 2 k.c.: 1) zwłoka korzystającego z zapłatą minimum jednej raty, wynikająca z okoliczności za które ponosi on odpowiedzialność, 2) pisemne oświadczenie finansującego, w którym pod rygorem wypowiedzenia umowy wyznaczy on korzystającemu dodatkowy termin zapłaty, 3) brak wpłaty korzystającego w wyznaczonym dodatkowym terminie.

 

MASZ PYTANIE?