Porada prawna on-line

Artykuły

»

Prawo dla każdego

»

Karne

»

Przestępstwo

» Prywatny akt oskarżenia ...

NAJNOWSZE ARTYKUŁY

Człoweik przy kompuerze z długopisem w ręku i notatnikiem.

Prywatny akt oskarżenia – krok po kroku

18.05.2016

Przestępstwo

Przez akt oskarżenia rozumiemy skargę, której złożenie powoduje wszczęcie postępowania karnego. Kodeks postępowania karnego przewiduje trzy rodzaje aktu oskarżenia, tj.: akt oskarżenia złożony przez oskarżyciela publicznego (prokuratora i inne uprawnione ku temu organy), przez pokrzywdzonego w razie powtórnej odmowy wszczęcia postępowania karnego lub powtórnego jego umorzenia (tzw. subsydiarny akt oskarżenia), a także wnoszony przez pokrzywdzonego w sprawach prywatnoskargowych (w sytuacji znieważenia, zniesławienia, naruszenia nietykalności cielesnej, doznania tzw. lekkiego uszczerbku na zdrowiu, czyli na okres nieprzekraczający 7 dni) prywatny akt oskarżenia. W tym artykule skupimy się na ostatniej z wymienionych powyżej skarg. Osoba, która wniosła prywatny akt oskarżenia w postępowaniu sądowym występuje jako oskarżyciel prywatny.

 

ELEMENTY PRYWATNEGO AKTU OSKARŻENIA

Prywatny akt oskarżenia powinien zawierać:

1) oznaczenie osoby oskarżonego,

2) opis zarzucanego mu czynu, a ponadto

3) zawierać wskazanie dowodów, na podstawie oskarżyciel opiera swoje oskarżenie.

Należy pamiętać również, że Policja na żądanie pokrzywdzonego przyjmuje ustną lub pisemną skargę i w razie potrzeby zabezpiecza dowody, po czym przesyła skargę do właściwego sądu. Co również istotne w sprawach o przestępstwa ścigane z oskarżenia prywatnego prokurator może wszcząć postępowanie albo wstąpić do już wszczętego postępowania, jeżeli wymaga tego interes społeczny. Jeśli chodzi o pojęcie interesu społecznego, to nie zostało ono zdefiniowane w ustawie, pomocne jednakże w tym zakresie może być orzecznictwo sądowe, w myśl którego zakresem tej nazwy należy objąć wszystkie sytuacje, które przewidują, że przestępstwo prywatnoskargowe narusza także interesy ogółu (wyrok Sądu Apelacyjnego w Szczecinie z dnia 10 kwietnia 2014 roku, sygn. II AKa 48/14, LEX nr 1459031). Innym przykładem naruszenia interesu społecznego mogą być również „obiektywne trudności w ustaleniu przez pokrzywdzonego niezbędnych danych osobowych sprawcy przestępstwa, zwłaszcza jeśli przestępstwo popełniono za pośrednictwem telefonu lub Internetu” (wytyczne Prokuratora Generalnego z dnia 29 października 2012 roku, sygn. PG VII 021/24/12). Innymi słowy w przypadku przestępstw popełnionych za pośrednictwem internetu (przykładowo obraźliwych wpisów na forum internetowym) lub przy użyciu telefonu komórkowego (na przykład obraźliwych wiadomości SMS) warto zwrócić się do odpowiedniej z uwagi na miejsce popełnienia czynu prokuratury rejonowej, aby udzielono nam pomocy w ustaleniu sprawcy popełnionego czynu, co będzie miało miejsce poprzez zwolnienie przez prokuratora operatora telekomunikacyjnego z tajemnicy zawodowej i żądanie przez niego udostępnienia odpowiednich danych w tym zakresie. W tym miejscu warto zaznaczyć, że w przewidzianych powyżej sytuacjach sama odmowa wszczęcia postępowania lub jego umorzenie przez prokuratora ze względu na brak przesłanki interesu społecznego nie stoi na przeszkodzie wniesieniu przez pokrzywdzonego prywatnego aktu oskarżenia.

 

PRZEDAWNIENIE

Należy jednak pamiętać, że opisane czyny charakteryzują się o wiele krótszym terminem przedawnienia niż pozostałe przestępstwa. I tak, karalność wskazanych przestępstw ustaje z upływem roku od czasu, gdy pokrzywdzony dowiedział się o osobie sprawcy, nie później jednak niż z upływem 3 lat od czasu jego popełnienia. Jeśli jednak w tym okresie wszczęto postępowanie, to do wskazanych w zdaniu poprzednim okresów należy doliczyć jeszcze 5 lat. Stąd też karalność tych przestępstw ustanie w takim przypadku po upływie 6 lat od czasu dowiedzenia się przez pokrzywdzonego o osobie sprawcy, nie później jednak niż 8 lat od jego popełnienia.

 

POSIEDZENIE POJEDNAWCZE

W przypadku wniesieniu prywatnego aktu oskarżenia przez pokrzywdzonego zanim odbędzie się rozprawa, sąd wyznaczy posiedzenie pojednawcze. Jego celem jest polubowne załatwienie sprawy, które rozpoczyna się wezwaniem stron do pojednania. Należy pamiętać, że niestawienie się przez oskarżyciela prywatnego bez usprawiedliwienia spowoduje umorzenie postępowania. Jeżeli w trakcie posiedzenia dojdzie do pojednania stron, sąd również umorzy postępowanie. Jeżeli jednak do pojednania nie dojdzie, sprawa skierowana zostanie na rozprawę główną. Nie stoi to na przeszkodzie późniejszemu pojednaniu stron na rozprawie, co wywoła podobny skutek jak to ma miejsce na gruncie posiedzenia pojednawczego, a więc umorzenie postępowania. Oskarżycielowi prywatnemu przysługuje, aż do prawomocnego zakończenia postępowania, prawo odstąpienia od oskarżenia. Oskarżyciel prywatny może odstąpić od oskarżenia przed odczytaniem aktu oskarżenia na rozprawie bez zgody oskarżonego. Jednakże gdyby zdecydował się na odstąpienie już po odczytaniu sporządzonej przez siebie skargi, to w takim wypadku konieczna dla umorzenia postępowania będzie zgoda oskarżonego. Należy mieć na uwadze również, że niestawiennictwo oskarżyciela prywatnego na rozprawie bez usprawiedliwionych przyczyn uważa się również za odstąpienie od oskarżenia, co skutkować będzie, podobnie jak w powyższych sytuacjach, umorzeniem postępowania.

 

MASZ PYTANIE?