Porada prawna on-line

Artykuły

»

Prawo dla firm

»

Prawo pracy

»

Pozostałe

» Przedsiębiorco ...

NAJNOWSZE ARTYKUŁY

Przedsiębiorco zatrudniasz wielu pracowników? Co grozi za wykroczenia przeciwko prawom pracowników?

29.12.2015

Pozostałe

Przedsiębiorca, który zatrudnia pracowników na podstawie umów o pracę jest zobowiązany do przestrzegania przepisów Kodeksu pracy oraz innych ustaw regulujących prawa i obowiązki pracowników oraz pracodawców, tzw. pragmatyków pracowniczych. Istnieje także szereg przestępstw przeciwko prawom osób wykonujących pracę zarobkową określonych w Kodeksie karnym. Co grozi przedsiębiorcy będącym jednocześnie pracodawcą za wykroczenia przeciwko prawom pracownika?          


Katalog wykroczeń w Kodeksie pracy. Wykroczenia o charakterze niematerialnym

Ustawa z dnia 26 czerwca 1974r. Kodeks pracy (Dz. U. 2014.1502 z późniejszymi zmianami) w art. 281 - 283 zawiera regulacje dotyczące odpowiedzialności za wykroczenia przeciwko prawom pracownika. Nie każdy przedsiębiorca zatrudniający pracowników w oparciu o umowy o pracę zdaje sobie sprawę z odpowiedzialności wynikającej z nieprzestrzegania przepisów prawa pracy w stosunku do zatrudnianych przez siebie osób. W Kodeksie pracy wykroczenia przeciwko prawom pracownika można podzielić na 3 grupy. Pierwszą grupę stanowią wykroczenia o charakterze niemajątkowym, a więc głównie takie, które nie mają nic wspólnego z środkami pieniężnymi. Za tego typu wykroczenia uznać należy następujące przypadki: pracodawca zawiera umowę cywilnoprawną w warunkach, w których zgodnie z art. 22 § 1 Kodeksu pracy powinna być zawarta z pracownikiem umowa o pracę. Sytuacją taką jest np. zawarcie z pracownikiem umowy zlecenia podczas, gdy faktycznie pracownik wykonuje pracę na warunkach, które odpowiadają cechą umowy o pracę, czyli jest to praca odpłatna, pod kierownictwem pracodawcy i podporządkowana pod pracodawcę, osobiście wykonywana przez pracownika, w czasie i miejscu wyznaczonym przez pracodawcę, świadczona codziennie w równych odstępach czasu, wykonywana na ryzyko pracodawcy itp. Wykroczeniem jest także niepotwierdzenie na piśmie zawartej z pracownikiem umowy o pracę, wypowiedzenie lub rozwiązanie z pracownikiem stosunku pracy bez wypowiedzenia w sposób naruszający przepisy prawa pracy (np. brak konsultacji zamiaru rozwiązania umowy o pracę bez wypowiedzenia z reprezentującą pracownika zakładową organizacją związkową), stosowanie wobec pracowników kar innych niż przewidzianych w przepisach prawa pracy o odpowiedzialności porządkowej pracowników (np. kar innych niż upomnienie, nagana czy kara pieniężna), naruszanie przepisów o czasie pracy lub o uprawnieniach pracowników związanych z rodzicielstwem i zatrudnianiem młodocianych (np. zatrudnienie pracownika młodocianego w porze nocnej lub w godzinach nadliczbowych), nie prowadzenie dokumentacji w sprawach związanych ze stosunkiem pracy oraz akt osobowych pracowników. Wykroczeniem jest także pozostawianie przez pracodawcę dokumentów związanych z stosunkiem pracy oraz akt osobowych pracowników w warunkach grożących ich uszkodzeniem lub zniszczeniem. Za dopuszczenie się któregoś z wyżej wskazanych naruszeń pracodawcy grozi kara grzywny od 1.000 zł do 30.000 zł.

Wykroczenia o charakterze materialnym

Drugim katalogiem wykroczeń określonych w Kodeksie pracy, są wykroczenia, które wiążą się z kwestiami materialnymi oraz finansowymi pracowników. I tak, wykroczeniem o charakterze majątkowym będzie niewypłacanie w ustalonym terminie wynagrodzenia za pracę lub innego świadczenia przysługującemu pracownikowi albo uprawnionemu do tego świadczenia członkowi rodziny pracownika, jak również wykroczeniem jest sytuacja, gdy pracodawca bezpodstawnie obniża wysokość takich świadczeń albo dokonuje bezpodstawnych potrąceń np. dokonuje potrąceń z wynagrodzenia w wysokości minimalnego wynagrodzenia za pracę, która to kwota jest zgodnie z art. 871 Kodeksu pracy kwotą wolną od potrąceń. Wykroczeniem o charakterze majątkowym będzie także nieudzielenie pracownikowi przysługującego mu urlopu wypoczynkowego lub bezpodstawne obniżenie wymiaru tego urlopu, jak również bezpodstawne niewydanie pracownikowi świadectwa pracy. Za dokonanie któregoś z wyżej wskazanych naruszeń pracodawcy grozi kara grzywny od 1.000 zł do 30.000 zł.

Wykroczenia związane z Bezpieczeństwem i Higieną Pracy

Trzecim katalogiem wykroczeń są te, które wiążą się z odpowiedzialnością pracodawcy za stan bezpieczeństwa i higieny pracy. W sposób wyczerpujący zostały one określone w art. 283 Kodeksu pracy i są to między innymi sytuacje, w których wbrew obowiązkowi pracodawca wyposaża stanowisko pracy w maszyny i inne urządzenia techniczne, które nie spełniają wymagań dotyczących oceny zgodności. Wykroczeniem jest także dostarczanie pracownikowi, wbrew obowiązkowi, środków ochrony indywidualnej, które nie spełniają wymagań dotyczących oceny zgodności, jak również sytuacje, w których pracodawca wbrew obowiązkowi stosuje materiały i procesy technologiczne bez uprzedniego ustalenia stopnia ich szkodliwości dla zdrowia pracowników i bez podjęcia odpowiednich środków profilaktycznych. Bardzo częstym wykroczeniem po stronie pracodawcy jest nie zawiadomienie właściwego okręgowego inspektora pracy, prokuratora lub innego właściwego organu o śmiertelnym, ciężkim lub zbiorowym wypadku przy pracy oraz o każdym innym wypadku, który wywołał wymienione skutki, mającym związek z pracą, jeżeli może być uznany za wypadek przy pracy, bądź sytuacja, w której pracodawca nie zgłasza choroby zawodowej albo podejrzenia o taką chorobę, nie ujawnia wypadku przy pracy lub choroby zawodowej, albo przedstawia niezgodne z prawdą informacje, dowody lub dokumenty dotyczące takich wypadków i chorób. Wykroczeniem jest także sytuacja, gdy pracodawca nie wykonuje w wyznaczonym terminie obowiązku polegającego na wykonaniu nakazu organu Państwowej Inspekcji Pracy czy utrudniania działalność organu Państwowej Inspekcji Pracy, w szczególności uniemożliwia prowadzenie wizytacji zakładu pracy lub nie udziela informacji niezbędnych do wykonywania jej zadań itd. Za dokonanie któregoś z wyżej wskazanych naruszeń pracodawcy grozi kara grzywny od 1.000 zł do 30.000 zł.

Przestępstwa określone w Kodeksie karnym

Oprócz wykroczeń wskazanych w Kodeksie pracy istnieją także przestępstwa określone w Kodeksie karnym związane z czynami zabronionymi, popełnionymi przeciwko osobom wykonującym pracę zarobkową. Przestępstwami takimi są np. złośliwe lub uporczywe naruszanie praw pracownika (zagrożone karą grzywny, ograniczenia wolności albo pobawienia wolności do lat 2). Przestępstwem jest także złośliwe lub uporczywe naruszanie praw pracownika polegające na odmawianiu ponownego przyjęcia do pracy, gdy o obowiązku przywrócenia orzekł właściwy organ (zagrożone grzywną, karą ograniczenia wolności albo pozbawienia wolności do roku), jak również przestępstwem jest sytuacja, w której osoba zobowiązana orzeczeniem sądu do wypłaty wynagrodzenia za pracę lub innego świadczenia ze stosunku pracy, obowiązku tego nie wykonuje (podlega wówczas karze grzywny, karze ograniczenia wolności albo pozbawienia wolności do lat 3). Przestępstwem jest także niezgłoszenie osoby wykonującej pracę zarobkową do ubezpieczenia społecznego, narażenie życia albo zdrowia pracownika czy niezawiadomienie o wypadku przy pracy lub chorobie zawodowej osoby wykonującej pracę zarobkową.

Organ uprawniony do kontrolowania i ewentualnego ukarania pracodawcy

W sprawach o wykroczenia przeciwko prawom pracownika określonym zarówno w Kodeksie pracy, jak również w innych ustawach, związanych z wykonywaniem pracy zarobkowej, organem właściwym do zajęcia się daną sprawą jest Inspektor Pracy. Inspektor Pracy po przeprowadzeniu niezbędnych czynności w celu zweryfikowania czy rzeczywiście doszło ze strony pracodawcy do popełnienia danego wykroczenia, może zastosować kary, środki karne oraz środki oddziaływania wychowawczego określone w Kodeksie wykroczeń (np. pouczenie, ostrzeżenie). Inspektor Pracy może także ukarać pracodawcę mandatem lub skierować wniosek o ukaranie do sądu. Wówczas dana sprawa rozpoznawana jest na podstawie przepisów Kodeksu postępowania w sprawach o wykroczenia. W przypadku przestępstwa określonego w Kodeksie karnym organem uprawnionym do prowadzenia sprawy w oparciu o przepisy Kodeksu postępowania karnego jest prokurator.

Podsumowanie

W przypadku przeprowadzenia kontroli przez Państwową Inspekcje Pracy i bezpodstawnym ukaraniu pracodawcy warto skonsultować się z profesjonalnym prawnikiem w celu podjęcia realnej i skutecznej obrony. W przypadku złożenia do sądu przez Inspektora Pracy wniosku o ukaranie i wydanie przez sąd wyroku nakazowego, możliwe jest sporządzenie sprzeciwu od tegoż wyroku i kwestionowanie jego prawdziwości i zasadności. W przypadku popełnienia przestępstwa przeciwko osobom wykonującym pracę zarobkową, skorzystanie z fachowej pomocy prawnej jest niezbędne, bowiem uznanie pracodawcy za winnego popełnienia zarzucanego mu czynu wiąże się z szeregiem dolegliwości występujących na gruncie prawa karnego, w tym przede wszystkim nałożeniem wysokich grzywn.

MASZ PYTANIE?