Porada prawna on-line

Artykuły

»

Prawo dla firm

»

Prawo karne

»

Przestępstwo

» Przestępstwo – jako czyn ...

NAJNOWSZE ARTYKUŁY

Ręce w kajdankach.

Przestępstwo – jako czyn zabroniony

29.12.2015

Przestępstwo

Dziś odpowiemy sobie na pytanie, czym tak naprawdę jest przestępstwo i kto za nie odpowiada. W polskim prawie odpowiedzialności karnej podlega osoba, która ukończyła lat 17, jednak ustawa dopuszcza pewne wyjątki, gdzie odpowiedzialność może ponieść małoletni, który ukończył lat 15, lecz tylko w określonych przypadkach, m.in. w takich jak: rozbój czy zabójstwo umyślne.


W Kodeksie karnym nie znajdziemy definicji przestępstwa, ale każdy zapewne wie, że występuje ono wtedy, gdy jakaś osoba złamie prawo, dopuści się kradzieży i wiele innych. Jednak aby dana osoba odpowiedziała przed sądem za określone przestępstwo muszą być spełnione pewne przesłanki, na treść których składają się takie elementy jak: czyn człowieka, bezprawność czynu, czyli musi być naruszony jakiś zakaz ujęty w Kodeksie karnym , zabroniony pod groźbą kary w ustawie , społecznie szkodliwy w stopniu większym niż znikomy , a także zawiniony. Aby przybliżyć problematykę odpowiedzialności karnej muszą być spełnione ustawowe znamiona czynu zabronionego, na które składają się:

- podmiot ochrony – oznacza dobro zostało naruszone przez sprawcę.

- strona podmiotowa - dzięki niej można ustalić, czy działanie sprawcy było umyślne, w przypadku gdy sprawca zdawał sobie sprawę z popełnianego czynu czy też nieumyślne, gdzie sprawca nie chciał popełnić przestępstwa.

Czyn można popełnić umyślnie (art. 9 § 1 k.k.), gdy sprawca miał tzw. zamiar bezpośredni (dolus directus), to znaczy, że miał świadomość tego, co robi i przewidywał skutki popełnianego czynu, popełnił go, bądź gdy miał tzw. zamiar ewentualny (dolus eventualis), w którym sprawca przewidywał możliwość wystąpienia przestępstwa i godził się na to, aby ono wystąpiło. Natomiast czyn jest popełniony nieumyślnie (art. 9 § 2 k.k.) w przypadku lekkomyślności sprawcy, gdy przewiduje możliwość popełnienia przestępstwa, jednak bezpodstawnie przypuszcza, że tego uniknie, bądź w wypadku niedbalstwa, kiedy sprawca nie jest świadomy że popełnia czyn zabroniony , lecz mógł i powinien to przewidzieć.

- strona podmiotowa mieszana – występuje, gdy zachowanie sprawcy objęte jest umyślnością, a skutek objęty jest nieumyślnością.

Polski kodeks karny dzieli przestępstwa na:

- zbrodnie i występki (określane ze względu na wysokość kary),

- umyślne oraz nieumyślne,

- które polegają na działaniu oraz na zaniechaniu,

- skutkowe i bezskutkowe,

- ścigane z urzędu (kiedy to organ podejmuje decyzję ścigania sprawcy niezależnie od woli osoby pokrzywdzonej) i ścigane na wniosek (gdy pokrzywdzony decyduje o podjęciu działań przez osoby do tego uprawnione).

Nawiązując do strony podmiotowej, o której wcześniej wspomniano, popełniając czyn umyślnie, możemy wyróżnić szczególne postacie zamiaru takie jak:

- zamiar o szczególnym zabarwieniu (dolus coloradus) – który jest przez ustawodawcę bliżej określony przez wskazanie celu , motywacji lub pobudki np. art. 278 § 1 k.k;

- zamiar przemyślany – w którym sprawca działa z pełną premedytacją, dokładnie obmyślił plan przestępstwa, przygotował narzędzia do jego popełnienia i zdaje sobie sprawę z jego skutków;

- zamiar nagły - w którym sprawca działa bez zastanowienia, jest to działanie spontaniczne, bez rozważenia sytuacji oraz możliwych skutków czynu;

- zamiar następczy - który pojawia się w następstwie czynu popełnionego przez sprawcę;

- zamiar quasi –ewentualny - w którym sprawca nie ma pewności, czy jedno ze znamion zachodzi czy też nie.

Kwalifikacja, czy znamiona czynu zabronionego zostały wypełnione, następuje w postępowaniu karnym, które dzieli się na:

- postępowanie przygotowawcze – w którym przeprowadza się albo dochodzenie, albo śledztwo;

- postępowanie jurysdykcyjne – które toczy się przed sądem, w wyniku którego wydawany jest wyrok.

Jeśli strona nie zgadza się z wyrokiem, istnieją środki odwoławcze od wyroku. Składając apelację do sądu wyższej instancji, wszczynane jest postępowanie apelacyjne.

MASZ PYTANIE?