Porada prawna on-line

Artykuły

»

Prawo dla każdego

»

Prawo rodzinne

»

Separacja

» Separacja – przeszkody ...

NAJNOWSZE ARTYKUŁY

Separacja – przeszkody prawne

18.02.2016

Separacja

Mimo zupełnego rozkładu pożycia orzeczenie separacji nie jest dopuszczalne, jeżeli wskutek niej miałoby ucierpieć dobro wspólnych małoletnich dzieci małżonków albo jeżeli z innych względów orzeczenie separacji byłoby sprzeczne z zasadami współżycia społecznego.

Poza przesłanką pozytywną w postaci zupełności rozkładu pożycia małżonków, orzeczenie separacji uzależnione jest również od zaistnienia przesłanek negatywnych, powodujących oddalenie powództwa o separację – określa je przepis art. 611 § 2 kodeksu rodzinnego i opiekuńczego. Stosownie do powołanej normy, mimo, że doszło do zupełnego rozkładu pożycia między małżonkami orzeczenie separacji nie jest dopuszczalne, jeżeli:

a) wskutek niej miałoby ucierpieć dobro wspólnych małoletnich dzieci małżonków albo

b) z innych względów orzeczenie separacji byłoby sprzeczne z zasadami współżycia społecznego.

Orzeczeniu separacji nie sprzeciwia się okoliczność, że żąda jej małżonek, który jest wyłącznie winny rozkładu pożycia – i to nawet wówczas, gdy drugi współmałżonek sprzeciwia się temu, nie żądając jednocześnie wydania orzeczenia w przedmiocie rozwodu. Takie żądanie wysunięte przez małżonka faktycznie wyłącznie winnego nie powinno być traktowane jako sprzeczne z zasadami współżycia społecznego (M. Białecki, Komentarz do artykułu 611 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego, Lex nr 161693).

Dobro małoletnich dzieci

Przechodząc do analizy pierwszej z wymienionych przesłanek, tj. dobra małoletnich dzieci małżonków, które mogłoby ucierpieć na skutek separacji, należy podkreślić, że regulacja powyższa nie obejmuje pełnoletnich dzieci stron, małoletnich dzieci jednego z małżonków (nawet wychowywanych wspólnie przez oboje małżonków), małoletnich dzieci wychowywanych i utrzymywanych przez strony (jeżeli nie zostały przysposobione) oraz nasciturusa czyli dziecka nienarodzonego (M. Białecki, Komentarz do artykułu 611 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego, Lex nr 161693). Przyjmuje się, że na analogicznych zasadach jak małoletnie dzieci stron winny być traktowane dzieci przysposobione przez oboje małżonków oraz dzieci jednego z małżonków, przysposobione przez drugiego małżonka (M. Białecki, Komentarz do artykułu 611 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego, Lex nr 161693).

Dokonując oceny dobra wspólnych małoletnich dzieci małżonków, sąd uwzględnia ich wiek, relacje z rodzicami, stan zdrowia etc. W przypadku powzięcia jakichkolwiek wątpliwości w tym przedmiocie, konieczne jest zwrócenie się do rodzinnego ośrodka diagnostyczno-konsultacyjnego o wydanie właściwej opinii. Co więcej sąd, analogicznie jak w przypadku postępowania rozwodowego, orzekając w przedmiocie separacji, winien przesłuchać co najmniej jednego świadka na okoliczność sytuacji małoletniego dziecka stron (M. Białecki, Komentarz do artykułu 611 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego, Lex nr 161693).

W doktrynie prawa sporna bywa relacja pomiędzy przesłanką pozytywną separacji, tj. zupełnym rozkładem pożycia małżeńskiego a przesłanką negatywną – dobra dziecka. Przeważa zdaje się stanowisko, wykluczające tezę, iż dobro dziecka wymaga, by separacja była orzekana tylko w tych przypadkach, gdy rozkład pożycia poza zupełnością cechuje się także trwałością (M. Białecki, Komentarz do artykułu 611 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego, Lex nr 161693). Doświadczenie wskazuje bowiem, że niejednokrotnie powrót małżonków do wspólnego, ale niezgodnego pożycia sprzeciwia się interesom małoletniego dziecka. Demoralizująca atmosfera domu rodzinnego zagrażająca wychowaniu dzieci uzasadnia przekonanie, że w takich sytuacjach dobro dziecka nie mogłoby ucierpieć wskutek orzeczenia rozwodu/separacji (uchwała SN z dnia 18 marca 1968 r., III CZP 70/66, uchwała SN z dnia 9 czerwca 1976 r., III CZP 46/75, orzeczenie SN z dnia 16 maja 1952 r., C 110/51).

Przesłanka dotycząca sprzeczności orzeczenia separacji z dobrem wspólnych małoletnich dzieci małżonków dezaktualizuje się postępowaniu nieprocesowym, gdzie warunkiem pozytywnym orzeczenia separacji jest zgodne żądanie małżonków nieposiadających wspólnych małoletnich dzieci (M. Białecki, Komentarz do artykułu 611 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego, Lex nr 161693).

Sprzeczność z zasadami współżycia społecznego

Odnosząc się do drugiej przesłanki negatywnej, określonej w art. 611 § 2 kodeksu rodzinnego i opiekuńczego, wskazać trzeba, iż orzeczenie separacji jest niedopuszczalne, jeżeli z jakiejś przyczyny pozostaje sprzeczne z zasadami współżycia społecznego i to bez względu na tryb, w jakim prowadzone jest postępowanie. Orzeczeniu separacji sprzeciwia się np. nieuleczalna choroba jednego z małżonków oraz konieczność sprawowania nad nim stałej opieki. W kontekście rzeczonej przesłanki, nie jest dopuszczalne odwoływanie się winy małżonka żądającego separacji (M. Białecki, Komentarz do artykułu 611 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego, Lex nr 161693). Podobnie jak dobro małoletniego dziecka, tak zasady współżycia społecznego, nie mogą być przyjęte za podstawę twierdzenia, że dla orzeczenia separacji konieczny jest trwały rozkład pożycia – nie jest dopuszczalne wykorzystanie negatywnych przesłanek separacji w celu modyfikacji jednoznacznej i wyczerpującej regulacji zawartej w art. 611 § 1 k.r.o. (A. Sylwestrzak, Komentarz do artykułu 611 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego, Lex nr 152351).

MASZ PYTANIE?