Porada prawna on-line

Artykuły

»

Prawo dla firm

»

Handlowe i gospodarcze

» Sprzeciw od nakazu ...

NAJNOWSZE ARTYKUŁY

Sprzeciw od nakazu zapłaty w postępowaniu upominawczym

Nakaz zapłaty w postępowaniu cywilnym może zostać wydany w dwóch trybach: upominawczym i nakazowym. Mimo tej samej nazwy przesłanki wydania nakazu w obu trybach są odmienne i nieco inne także są ich skutki prawne. Środkiem zaskarżenia nakazu zapłaty wydanego w postępowaniu nakazowym są zarzuty a w przypadku nakazu zapłaty wydanego w postępowaniu upominawczym – sprzeciw. Poniżej omówiony został drugi z wymienionych środków.

Zgodnie z art. 503 kodeksu postępowania cywilnego pismo zawierające sprzeciw wnosi się do sądu, który wydał nakaz zapłaty, a w przypadku nakazu wydanego przez referendarza sądowego – do sądu, przed którym wytoczono powództwo. W piśmie, pozwany powinien wskazać, czy zaskarża nakaz w całości, czy w części, przedstawić zarzuty, które pod rygorem ich utraty należy zgłosić przed wdaniem się w spór, co do istoty sprawy, oraz okoliczności faktyczne i dowody. Sąd pomija spóźnione twierdzenia i dowody, chyba że strona uprawdopodobni, że nie zgłosiła ich w sprzeciwie bez swojej winy lub że uwzględnienie spóźnionych twierdzeń i dowodów nie spowoduje zwłoki w rozpoznaniu sprawy albo że występują inne wyjątkowe okoliczności. Jeżeli pozew wniesiono na urzędowym formularzu, wniesienie sprzeciwu wymaga również zachowania tej formy.

Sprzeciw od nakazu zapłaty powinien spełniać wymagania przewidziane dla każdego pisma procesowego (w art. 126 § 1 i 2 k.p.c.), a nadto wskazywać zakres zaskarżenia. Jeżeli sprawa podlegała jednocześnie rozpoznaniu w postępowaniu uproszczonym, sprzeciw obligatoryjnie wnosi się na urzędowym formularzu. Sprzeciw od nakazu zapłaty wydanego w postępowaniu upominawczym nie podlega opłacie sądowej (M. Manowska (red.), Kodeks postępowania cywilnego. Komentarz, wyd. II).

Sprzeciw od nakazu zapłaty w postępowaniu upominawczym wnosi się do sądu, który wydał nakaz zapłaty. W przypadku wydania nakazu przez referendarza sądowego, sądem właściwym dla wniesienia sprzeciwu będzie sąd, do którego wniesiono pozew – jeżeli zatem sprawa została przekazana zgodnie z właściwością, właściwym do wniesienia sprzeciwu będzie inny sąd niż ten, w którym został wydany nakaz zapłaty (T. Ereciński (red.), Kodeks postępowania cywilnego. Komentarz. Tom II. Postępowanie rozpoznawcze, wyd. IV). Wniesienie sprzeciwu do niewłaściwego sądu spowoduje z urzędu przekazanie go właściwemu sądowi, jednakże datą jego wniesienia będzie data nadania w urzędzie pocztowym przez sąd niewłaściwy (orzeczenie Sądu Najwyższego z dnia 6 grudnia 1965 r., I PZ 80/65, orzeczenie Sądu Najwyższego z dnia z 14 listopada 1973 r., II CZ 183/73, orzeczenie Sądu Najwyższego z dnia z 24 września 1998 r., III CKN 722/98).

W sprzeciwie pozwany powinien przedstawić zarzuty, które należy zgłosić przed wdaniem się w spór, co do istoty sprawy, np. zarzuty formalne takie jak: zapis na sąd polubowny, niewłaściwość sądu czy nieprawidłowo określona wartość przedmiotu sporu. Jeśli pozwany rzeczonych zarzutów nie podniesie w sprzeciwie, to podlegają one prekluzji (zgłoszone na późniejszym etapie postępowania nie wywołają skutków prawnych). Nadto w sprzeciwie pozwany winien zawrzeć twierdzenia faktyczne, określające jego stanowisko w sprawie oraz dowody na ich poparcie (T. Ereciński (red.), Kodeks postępowania cywilnego. Komentarz. Tom II. Postępowanie rozpoznawcze, wyd. IV).

Stosownie do treści art. 504 k.p.c. sąd odrzuca sprzeciw wniesiony po upływie terminu lub z innych przyczyn niedopuszczalny albo którego braków pozwany nie usunął w terminie. Nakaz zapłaty, przeciwko któremu w całości lub w części nie wniesiono skutecznie sprzeciwu, ma skutki prawomocnego wyroku.

Termin do wniesienia sprzeciwu od nakazu zapłaty wydanego w postępowaniu upominawczym jest dwutygodniowy i biegnie od dnia doręczenia pozwanemu nakazu wraz z pozwem. Termin powyższy nie może zostać przedłużony, jednakże w uzasadnionych wypadkach może zostać przywrócony – zgodnie z art. 168 k.p.c, stanowiącym, że jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności procesowej bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi o przywróceniu terminu (T. Ereciński (red.), Kodeks postępowania cywilnego. Komentarz. Tom II. Postępowanie rozpoznawcze, wyd. IV).

Sprzeciw wniesiony po upływie terminu, jako niedopuszczalny, podlega odrzuceniu przez sąd, który wydał nakaz zapłaty. Niedopuszczalność sprzeciwu stanowi również konsekwencję wniesienia tegoż przez osobę nieuprawnioną. Odrzuceniu podlega także sprzeciw nieuzupełniony przez pozwanego w zakreślonym przez sąd terminie (T. Ereciński (red.), Kodeks postępowania cywilnego. Komentarz. Tom II. Postępowanie rozpoznawcze, wyd. IV). Postanowienie o odrzuceniu sprzeciwu może być wydane na posiedzeniu niejawnym. Na postanowienie o odrzuceniu sprzeciwu przysługuje zażalenie.

Nakaz zapłaty niezakwestionowany w drodze sprzeciwu w całości lub w części ma skutki prawomocnego wyroku, tzn. jest objęty powagą rzeczy osądzonej i wiąże nie tylko strony i sąd, który go wydał, lecz również inne sądy i inne organy państwowe (M. Manowska (red.), Kodeks postępowania cywilnego. Komentarz, wyd. II). Nadto prawomocny nakaz zapłaty jest tytułem egzekucyjnym (na zasadzie art. 777 § 1 pkt 1 lub 11 k.p.c.).

Po uprawomocnieniu się nakazu zapłaty w postępowaniu upominawczym sąd z urzędu zwraca powodowi trzy czwarte uiszczonej opłaty od pozwu. Obowiązek zwrotu trzech czwartych opłaty odnosi się do opłaty rzeczywiście uiszczonej, niezależnie od tego, czy powód częściowo korzystał ze zwolnienia od opłaty od pozwu i niezależnie od tego, czy opłata sądowa od pozwu była opłatą stosunkową czy stałą (uchwała Sądu Najwyższego z dnia 28 lutego 2008 r., III CZP 146/2007, M. Manowska (red.), Kodeks postępowania cywilnego. Komentarz, wyd. II).

W sytuacji, gdy nakaz zapłaty w całości lub w części zostanie skutecznie zaskarżony sprzeciwem, zawarte w nim rozstrzygnięcie w przedmiocie kosztów procesu traci moc. W tej sytuacji sąd, stosownie do art. 108 § 1 k.p.c., w orzeczeniu kończącym sprawę w instancji ponownie orzeka o całości kosztów procesu, uwzględniając proporcjonalnie część prawomocną nakazu zapłaty jako przegraną pozwanego (T. Ereciński (red.), Kodeks postępowania cywilnego. Komentarz. Tom II. Postępowanie rozpoznawcze, wyd. IV).

MASZ PYTANIE?