Porada prawna on-line

Artykuły

»

Prawo dla firm

»

Spółki

»

Społka jawna

» Umowa spółki jawnej ...

NAJNOWSZE ARTYKUŁY

Człowiek w garniturze w kole, od którego biegną strzałki do pozostałych kół.

Umowa spółki jawnej Część II – elementy fakultatywne

01.04.2016

Społka jawna

Do najważniejszych fakultatywnych regulacji, które powinny znaleźć się w dobrze skonstruowanej umowie spółki jawnej, należą te dotyczące: zasad reprezentacji spółki i prowadzenia jej spraw, określenia udziałów w zyskach i stratach, procedury zmiany umowy spółki i zasad zbycia ogółu praw i obowiązków wspólnika.

Kodeks spółek handlowych nie ustanawia szczególnych wymogów przy tworzeniu spółki jawnej – przeciwnie już samo ograniczenie formy umowy spółki do zwykłej pisemnej stanowi wyraz dążenia do maksymalnego uproszczenia procedury. Dla prawidłowego i  skutecznego sformułowania umowy spółki wystarczy określenie w niej elementów, o których mowa w art. 25 pkt 1 – 4 k.s.h. Takie minimalistyczne ukształtowanie umowy spowoduje jednak, że jej funkcjonowanie będzie podporządkowane wyłącznie regulacji Kodeksu spółek handlowych, co może z czasem stanowić utrudnienie dla wspólników, którzy de facto nie będą mieli wpływu na sposób kształtowania wzajemnych stosunków.

Elementy określone w art. 25 k.s.h. muszą znaleźć się w każdej umowie spółki jawnej, jednak optymalnie sporządzona umowa powinna zawierać także fakultatywne postanowienia precyzujące reguły funkcjonowania tworzonej spółki. Do najważniejszych fakultatywnych regulacji należą: zasady reprezentacji spółki i prowadzenia jej spraw, określenie udziałów w zyskach i stratach, procedura zmiany umowy spółki i zasady zbycia ogółu praw i obowiązków wspólnika.

Co do zasady, zgodnie z art. 29 § 1 k.s.h., każdy wspólnik ma prawo reprezentować spółkę. Jednakże ustawodawca w art. 30 § 1 k.s.h. wskazuje, iż umowa spółki może przewidywać, że wspólnik jest pozbawiony prawa reprezentowania spółki, jeżeli więc wspólnik wyrazi na to zgodę w umowie, zostaje pozbawiony prawa reprezentacji. Niemniej jednak, prawa reprezentowania spółki nie można ograniczyć ze skutkiem wobec osób trzecich (art. 29 § 3 k.s.h.). Zatem nawet jeżeli w umowie spółki wspólnik został wyłączony od reprezentacji, to de facto jest to ustalenie wyłącznie wewnętrzne, które nie wywołuje skutków prawnych na zewnątrz. Wyłączenia w zakresie prawa do reprezentacji ustalone między wspólnikami w umowie nie będą miały znaczenia dla ważności i skuteczności czynności podjętych wobec osób trzecich. Dla kontrahenta spółki, wspólnik jest zawsze uprawniony do jej reprezentowania, dlatego jeżeli wspólnik pozbawiony prawa do reprezentacji zawrze umowę w imieniu spółki z osobą trzecią, umowa ta będzie ważna. Dokonanie takiej czynności uchybiające ograniczeniom zawartym w umowie spółki może być jednak podstawą np. roszczeń odszkodowawczych wobec wspólnika (A. Kidyba, Komentarz do art. 29 Kodeksu spółek handlowych, Lex nr 484462). Warto przy tym pamiętać, że czym innym jest prawo do reprezentacji a czym innym sposób reprezentacji. Przepis art. 30 § 1 k.s.h. wskazuje, że umowa spółki może wprowadzić zasadę reprezentacji łącznej, tj. wspólnika z innym wspólnikiem lub prokurentem. Wynika z tego, że zasadą jest reprezentacja jednoosobowa (wspólnik działa samodzielnie), zaś każda zmiana w tym zakresie winna być ujawniona w umowie i wpisana do rejestru. Co więcej, regulacje umowne, których celem jest jedynie określenie sposobu reprezentacji, do których należy ustanowienie reprezentacji łącznej, nie naruszają zakazu przewidzianego art. 29 § 3 k.s.h. i są wiążące w stosunkach zewnętrznych spółki – skuteczne np. wobec kontrahentów spółki (uchwała Sądu Najwyższego z dnia 30 maja 2008 r., sygn. akt III CZP 43/08).

W przypadku stosunków wewnętrznych w spółce jawnej, przepisy kodeksu mają zastosowanie tylko, jeżeli umowa spółki nie stanowi inaczej, przy czym właściwie jedynym ograniczeniem jest to, że nie można powierzyć prowadzenia spraw spółki osobom trzecim z wyłączeniem wspólników, ani ograniczyć prawa wspólnika do osobistego zasięgnięcia wiadomości o stanie majątku oraz biegu interesów spółki, ani jego prawa do osobistego przeglądania ksiąg i dokumentów spółki. Nie wszyscy wspólnicy spółki jawnej muszą prowadzić sprawy spółki. Zgodnie z art. 38 § 1 k.s.h. wspólnicy spółki jawnej mogą przyjąć w umowie różne warianty np. sprawy spółki mogą prowadzić wszyscy wspólnicy, jeden wspólnik, niektórzy ze wspólników, osoby trzecie przy udziale przynajmniej jednego wspólnika. W przypadku powierzenia spraw spółki jednemu lub kilku wspólnikom, pozostali na zasadzie art. 40 § 1 k.s.h są wyłączeni od ich prowadzenia (A. Kidyba, Komentarz do art. 40 Kodeksu spółek handlowych, Lex nr 484462).

Wśród czynności podejmowanych w spółce można wyróżnić czynności zwykłe, czynności przekraczające zakres zwykłych czynności i czynności nagłe. Ponieważ ustawodawca nie określa czym jest czynności zwykła, a w istocie decydować będą o tym realia danej spółki, warto w umowie spółki wskazać co jest czynnością zwykłą (której dokonać może każdy wspólnik samodzielnie), a co przekraczającą zakres czynności zwykłej (wymagającą zgody wszystkich wspólników).

Zgodnie z art. 39 § 2 k.s.h. każdy wspólnik może bez uprzedniej uchwały wspólników prowadzić sprawy nieprzekraczające zakresu zwykłych czynności spółki, jeżeli jednak przed załatwieniem takiej sprawy, choćby jeden z pozostałych wspólników sprzeciwi się jej przeprowadzeniu, wymagana jest uprzednia uchwała wspólników. Umowa spółki może wskazywać zasady podjęcia takiej uchwały – np. to czy konieczna jest uchwała wszystkich wspólników mających prawo prowadzenia spraw spółki.

Nadto, w umowie spółki wspólnicy mogą przewidzieć, że wbrew zasadzie wyrażonej w art. 46 k.s.h., że wspólnik prowadzący sprawy spółki będzie otrzymywał wynagrodzenie (A. Kidyba, Komentarz do art. 46 Kodeksu spółek handlowych, Lex nr 484462).

Prowadzenie spraw spółki, jeśli nie zostanie uregulowane w umowie spółki, może być w późniejszym czasie ustalone w uchwale (art. 40 § 1 k.s.h.). Za pomocą uchwały można też zmienić wcześniej ustalone w umowie zasady prowadzenia spraw spółki po uzyskaniu zgody wszystkich wspólników (art. 9 k.s.h.).

Zobacz także część I artykułu na temat obligatoryjnych elementów umowy spółki jawnej.

Po więcej informacji na temat spółek, zapraszamy na blog spółka osobowa.

MASZ PYTANIE?