Porada prawna on-line

Artykuły

»

Prawo dla każdego

»

Karne

»

Przestępstwo

» Uporczywe nękanie czyli ...

NAJNOWSZE ARTYKUŁY

Kobieta z pochyloną głową.

Uporczywe nękanie czyli stalking.

25.03.2016

Przestępstwo

Przestępstwo uporczywego nękania (stalkingu) ma charakter skutkowy, aby można było stwierdzić, że zostało dokonane, niezbędne jest wystąpienie skutku w postaci wzbudzenia u pokrzywdzonego uzasadnionego okolicznościami poczucia zagrożenia lub istotnego naruszenia jego prywatności.          

 Przepis art. 190a kodeksu karnego, dotyczący uporczywego nękania, wszedł w życie dnia 6 czerwca 2011 r. Dotyczy on zjawiska zwanego stalkingiem (z języka angielskiego stalk – podkradać się, podchodzić). Stosownie do art. 190 a § 1 k.k. wspomnianego czynu zabronionego dopuszcza się ten, kto uporczywie nęka inną osobę lub osobę jej najbliższą, przez co wzbudza u niej uzasadnione okolicznościami poczucie zagrożenia lub istotnie narusza jej prywatność.

W przypadku analizowanego przestępstwa wiodącym przedmiotem ochrony jest szeroko pojęta wolność – wolność od strachu, nachalnych prób nawiązania kontaktu etc., ale także wolność w rozumieniu prawa do prywatności; uboczny przedmiot ochrony to zdrowie, nietykalność cielesna itp. (M. Mozgawa, Komentarz do art. 190 a Kodeksu karnego, Lex nr 9101). Analizowany czyn zabroniony jest przestępstwem powszechnym a zatem jego popełnienia może dopuścić się każdy człowiek.

Co do znaczenia pojęcia nękanie – kodeks karny nie zawiera jego definicji, natomiast zgodnie ze słownikowym znaczeniem oznacza ono: ustawicznie dręczyć, trapić, niepokoić kogoś, dokuczać komuś, nie dawać chwili spokoju (Słownik języka polskiego, red. M. Szymczak, t. 2, Warszawa 1984). Jako nękanie można zakwalifikować zachowania dokuczliwe, które powodują dyskomfort po stronie pokrzywdzonego, wyrządzają mu krzywdę. Nękanie wyraża się w powtarzalności działania sprawcy, przy czym nie musi to być działanie o dużym stopniu nasilenia. Należy przyjąć, że co do zasady, nękanie wyraża się w działaniu ale nie można wykluczyć, nękania przez zaniechanie.

W przepisie art. 190 a § 1 k.k. ustawodawca posługuje się określeniem uporczywe nękanie. Uporczywość jest przeciwstawna wobec jednorazowego czy nawet kilkukrotnego zachowania sprawcy (wyrok Sądu Najwyższego z dnia 5 stycznia 2001 r., V KKN 504/00). Wiąże się zawsze z wielokrotnością lub długotrwałością pewnych zachowań, co stanowi jednocześnie nieoderwalną cechę każdego nękania, jednak zgodnie z utrwalonym orzecznictwem, aby zachowanie sprawcy można było uznać za uporczywe, konieczne jest dodatkowo wystąpienie po jego stronie złej woli polegającej na umyślnym uchylaniu się od jakiejś powinności, mimo możliwości jej wykonywania (wyrok Sądu Najwyższego z dnia 3 lipca 2007 r., III KK 144/07, wyrok Sądu Najwyższego z dnia 3 lipca 2003 r., II KK 125/03, postanowienie SA w Krakowie z dnia 13 grudnia 2000 r., II AKz 289/00). O uporczywym zachowaniu się sprawcy świadczyć będzie z jednej strony jego szczególne nastawienie psychiczne, wyrażające się w nieustępliwości nękania, tj. trwaniu w swego rodzaju uporze, mimo próśb i upomnień pochodzących od pokrzywdzonego lub innych osób o zaprzestanie przedmiotowych zachowań, z drugiej natomiast strony – dłuższy upływ czasu, przez który sprawca je podejmuje (wyrok SA we Wrocławiu z dnia 19 lutego 2014 roku, II AKa 18/14).

By zachowanie mogło być uznane za stalking, nękanie przez sprawcę musi być uporczywe, a zatem polegać na nieustannym oraz istotnym naruszaniu prywatności innej osoby oraz na wzbudzeniu w pokrzywdzonym uzasadnionego okolicznościami poczucia zagrożenia. Ustawodawca nie wymaga przy tym, aby zachowanie stalkera niosło ze sobą element agresji. Nadto prawnie obojętne jest w kontekście strony podmiotowej tego przestępstwa, czy czyn sprawcy powodowany jest żywionym do pokrzywdzonego uczuciem miłości, nienawiści, chęcią dokuczenia mu, złośliwością czy chęcią zemsty. Dla bytu tego przestępstwa nie ma znaczenia, czy sprawca ma zamiar wykonać swoje groźby. Decydujące jest tu subiektywne odczucie zagrożonego, które musi być oceniane w sposób zobiektywizowany (postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 12 grudnia 2013 roku, III KK 417/13).

Przestępstwo określone w art. 190a § 1 k.k. może zostać popełnione wyłącznie w zamiarze bezpośrednim – sprawca musi swą wolą obejmować uporczywe nękanie, musi chcieć nękać i być świadomym, że to czyni. Co do skutku – może być objęte zamiarem bezpośrednim jw. lub ewentualnym – oznaczającym zgodę na to, że określone skutki zostaną wywołane (N. Kłączyńska, Komentarz do art. 190 a Kodeksu karnego, Lex nr 8922).

Zobacz także II część artykułu na temat przestępstwa stalkingu.

 

MASZ PYTANIE?