Porada prawna on-line

NAJNOWSZE ARTYKUŁY

Czek.

Weksel, czek, warrant czy rewers, czyli część II z cyklu “Podstawy wydania nakazu zapłaty w postępowaniu nakazowym”

Dla większości weksel, czek, warrant i rewers to nieznane wyrażenia, a jedynie mała garstka mogłaby umieć wyjaśnić, czym są te dokumenty. Niemniej jednak, mogą być one podstawą do wydania nakazu zapłaty w postępowaniu nakazowym, dlatego warto nieco przybliżyć tę tematykę.

Stosownie do treści art. 485 § 2 k.p.c. sąd wydaje nakaz zapłaty przeciwko zobowiązanemu z weksla, czeku, warrantu lub rewersu należycie wypełnionego, których prawdziwość i treść nie nasuwają wątpliwości. W razie przejścia na powoda praw z weksla, z czeku, z warrantu lub z rewersu, do wydania nakazu niezbędne jest przedstawienie dokumentów do uzasadnienia roszczenia, o ile przejście tych praw na powoda nie wynika bezpośrednio z weksla, z czeku, z warrantu lub z rewersu. Zgodnie z art. 485 § 4 k.p.c. jeżeli nie dołączono oryginału weksla, czeku, warrantu lub rewersu przewodniczący wzywa powoda do ich złożenia pod rygorem zwrotu pozwu na podstawie art. 130 k.p.c.

Powołany wyżej przepis art. 485 § 2 k.p.c. określa kolejny katalog dokumentów prywatnych, które stanowią podstawę wydania nakazu zapłaty w postępowaniu nakazowym – są to weksle, czeki, warranty i rewersy. To, czy możliwe będzie wydanie na ich podstawie nakazu zapłaty, ustawodawca uzależnił od tego, czy zostały należycie wypełnione. Co więcej, wykluczone jest wydanie nakazu zapłaty na podstawie dokumentów wymienionych w art. 485 § 2 k.p.c., jeżeli ich autentyczność lub treść nasuwają jakiekolwiek wątpliwości.

Weksel jest papierem wartościowym przedstawiającym wyrażoną w nim wierzytelność pieniężną. W obrocie gospodarczym mamy do czynienia z formą weksla trasowanego oraz weksla własnego. Wymagania konieczne, co do treści i formy weksla, określają przepisy ustawy z 28 kwietnia 1936 r. – Prawo wekslowe (Dz.U. z 2016 r. poz. 160). Czek, analogicznie jak weksel, jest papierem wartościowym. Dla swej ważności musi zawierać elementy określone w ustawie z 28 kwietnia 1936 r. – Prawo czekowe (Dz.U. z 1936 r. Nr 37 poz. 283).

Dokumenty wymienione w art. 485 § 2 k.p.c. podlegają szczególnemu badaniu pod względem formalnym. W postępowaniu nakazowym sąd z urzędu uwzględnia formalną nieważność weksla (w szczególności wyrok Sądu Najwyższego z dnia 17 września 2004 r., V CK 60/2004, uchwała Sądu Najwyższego z 23 kwietnia 1993 r., III CZP 7/93). W doktrynie wskazuje się, że wada weksla lub czeku, skutkująca nieważnością tychże, mieści się w ramach przesłanki z art. 485 § 2 k.p.c., odnoszącej się do prawdziwości i treści rzeczonych dokumentów (M. Manowska (red.), Kodeks postępowania cywilnego. Komentarz, wyd. II).

Powodem w sprawach przeciwko zobowiązanemu z weksla lub czeku może być osoba bezpośrednio uprawniona z weksla lub czeku (w tym weksla in blanco), a także osoba bezpośrednio nieuprawniona, jeżeli wykaże odpowiednimi dokumentami przejście na siebie praw z weksla lub czeku (orzeczenie Sądu Najwyższego z dnia 21 grudnia 1970 r., III PRN 106/70). Pozwanym może być każdy bezpośrednio zobowiązany z weksla lub czeku. Nie jest natomiast możliwe wydanie nakazu zapłaty przeciwko osobie zobowiązanej wskutek przejścia na nią zobowiązania objętego wekslem lub czekiem – np. spadkobiercy (T. Ereciński (red.), Kodeks postępowania cywilnego. Komentarz. Tom II. Postępowanie rozpoznawcze, wyd. IV).

Po uchyleniu ustawą z 25 marca 2011 r. o ograniczaniu barier administracyjnych dla obywateli i przedsiębiorstw, ustawy z 16 listopada 2000 r. o domach składowych, art. 485 § 2 k.p.c. w części dotyczącej warrantów i rewersów stał się martwy. Nakaz zapłaty w postępowaniu nakazowym może być wydany, jeżeli powód dochodzi roszczenia pieniężnego albo świadczenia innych rzeczy zamiennych na podstawie ściśle określonych dokumentów. Warrant jest bezwarunkowym i nieodwołalnym zobowiązaniem jego remitenta (wystawcy) do wypłacenia uprawnionym właścicielom warrantów kwoty rozliczenia (warrant rozliczeniowy) lub dostarczenia instrumentu bazowego (papieru wartościowego) po ustalonej cenie wykonania (M. Manowska (red.), Kodeks postępowania cywilnego. Komentarz, wyd. II). Warranty subskrypcyjne, o których mowa w art. 453 § 2 k.s.h., uprawniają posiadacza do zapisu bądź objęcia akcji. Świadczenie emitenta zobowiązanego z warrantu subskrypcyjnego nie polega zatem na obowiązku zapłaty. Wydanie nakazu zapłaty na podstawie warrantu subskrypcyjnego mogłoby nastąpić tylko przy uznaniu, że realizacja praw z warrantu polega na świadczeniu rzeczy zamiennych. Nie dotyczy to jednak całą pewnością akcji, które nie zostały wyrażone w postaci papieru wartościowego, gdyż akcji takich nie można świadczyć (M. Manowska (red.), Kodeks postępowania cywilnego. Komentarz, wyd. II). Z tych przyczyn nie sposób przyjąć, aby rzeczone warranty subskrypcyjne, mogły stanowić podstawę do wydania nakazu zapłaty. Podstawą nakazu zapłaty mogłyby stanowić warranty rozliczeniowe, te jednakże nie występują na gruncie prawa polskiego (M. Manowska (red.), Kodeks postępowania cywilnego. Komentarz, wyd. II).

Jak widać z powyższego artykułu, podstawy do wydania nakazu zapłaty w postępowaniu nakazowym z art. 485 § 2 k.p.c. mogą zdawać się archaiczne i niepotrzebne. O ile twierdzenie to byłoby prawdziwe w stosunku do warrantów i rewersów, tak nakazy zapłaty na podstawie weksla spotykane są nawet dziś i to nierzadko. Warto o tym wiedzieć, zanim podpiszemy dokument o nieznanej nam nazwie.

Zobacz także część I artykułu na temat podstaw do wydania nakazu zapłaty w postępowaniu nakazowym.

MASZ PYTANIE?