Porada prawna on-line

Artykuły

»

Prawo dla każdego

»

Prawo pracy

»

BHP

» Współdziałanie ...

NAJNOWSZE ARTYKUŁY

Współdziałanie pracodawców w jednym zakładzie pracy w zakresie BHP

17.05.2016

BHP

W ramach prowadzonej działalności każdy pracodawca zobowiązany jest do zapewnienia swoim pracownikom bezpiecznych i higienicznych warunków pracy. Wynika to bezpośrednio nie tylko z regulacji kodeksu pracy (art. 15), ale także z art. 66 Konstytucji. Ewentualne naruszenie tych zasad przez pracodawcę jest więc ciężkim naruszeniem prawa, które może skutkować nie tylko możliwością rozwiązania umowy o pracę bez zachowania okresu wypowiedzenia z winy pracodawcy, ale także sankcją karną w postaci grzywny od 1.000 do 30.000 zł na podstawie art. 283 k.p., a w skrajnych przypadkach jest nawet zagrożone karą do 3 lat pozbawienia wolności na podstawie art. 220 §1 kodeksu karnego.

Kwestia wykonywania obowiązków z zakresu BHP jest, co do zasady, oczywista w przypadku, gdy w danym zakładzie pracę zarobkową wykonują pracownicy jednego przedsiębiorcy lub ew. podwykonawcy w postaci osób fizycznych prowadzących jednoosobową działalność gospodarczą. Problemy zaczynają się w momencie, gdy na jednym obszarze, będącym siedzibą przedsiębiorstwa, jego zakładem lub w innym miejscu pracy działalność zarobkową prowadzą pracownicy zatrudniani przez dwóch lub większą ilość pracodawców. W takim wypadku wątpliwości może budzić nie tylko ich zakres obowiązków, ale także, a może przede wszystkim, ich odpowiedzialność za ewentualnie powstałe zagrożenia lub wypadek przy pracy.

Ustawodawca postanowił wyjść naprzeciw ww. zagadnieniu, regulując w określonym zakresie tę problematykę i ustalając tryb działania pracodawców. Najistotniejszym przepisem, regulującym ten problem jest art. 208 k.p. Wskazuje on w sposób stosunkowo szczegółowy na obowiązki związane z współpracą pomiędzy pracodawcami, jednak pozostawia spory zakres autonomii tym stronom, co jest uzasadnione różnorodnością prac, jakie mogą prowadzić w jednym miejscu..

I tak, zgodnie z treścią tego przepisu, w razie gdy jednocześnie w tym samym miejscu wykonują pracę pracownicy zatrudnieni przez różnych pracodawców, pracodawcy ci mają obowiązek współpracować ze sobą, wyznaczyć koordynatora sprawującego nadzór nad bezpieczeństwem i higieną pracy wszystkich pracowników zatrudnionych w tym samym miejscu, ustalić zasady współdziałania uwzględniające sposoby postępowania w przypadku wystąpienia zagrożeń dla zdrowia lub życia pracowników, informować siebie nawzajem oraz pracowników lub ich przedstawicieli o działaniach w zakresie zapobiegania zagrożeniom zawodowym występującym podczas wykonywanych przez nich prac.

Interpretując treść tego przepisu należy przede wszystkim zauważyć, iż absolutnie nie reguluje on kwestii odpowiedzialności za ewentualnie powstały wypadek przy pracy lub zagrożenia. Zakres współpracy określony w tym przepisie dotyczy kwestii porozumienia zakresowego pomiędzy stronami oraz wyznaczenia osoby, która będzie przed obydwoma stronami odpowiedzialna za kwestie BHP. To zaś prowadzi do wniosku, iż odpowiedzialność za wypadek przy pracy pozostaje niezmienna w stosunku do działania samodzielnego, a więc następuje na zasadzie winy (konieczne więc jest wykazanie związku przyczynowego pomiędzy działaniem lub zaniechaniem danego pracodawcy z zaistniałym wypadkiem) i w tym kontekście powinna być rozstrzygnięta pomiędzy stronami. Oczywiście, nic nie stoi na przeszkodzie, by strony pomiędzy sobą, w umowie lub specjalnym porozumieniu z zakresu BHP (dobrą praktyką jest, by takowe było zawsze załącznikiem każdej umowy, która przewiduje współpracę pracodawców na jednym terenie), przewidziały kompensaty w innych przypadkach, jednakże nie mogą one być sprzeczne m.in. z społecznym przeznaczeniem prawa do kompensaty oraz z zasadami współżycia społecznego. Możliwe są więc klauzule umowne, które przewidują np. odszkodowania za szkody wyrządzone przez pracownika drugiego pracodawcy poprzez doprowadzenie do wypadku lub nieprzestrzeganie przepisów BHP, o co z resztą zabiegam w każdej umowie, którą sporządzam.

Warto także napisać kilka słów o koordynatorze sprawującym nadzór nad bezpieczeństwem i higieną pracy. Nic nie stoi na przeszkodzie, by był to jeden z pracodawców, jeden z ich pracowników lub osoba trzecia. Należy jednak mieć na uwadze, iż na podstawie art. 207 k.p., niezależnie od tego kto zajmuje się sprawami BHP, odpowiedzialność zawsze spoczywa na pracodawcy (tutaj zastosowanie znajduje zasada ryzyka), dlatego też najczęstszą praktyką jest powierzenie funkcji koordynatora osobie, która u jednego z pracodawców jest odpowiedzialna za sprawy związane z bezpieczeństwem i higieną pracy. Istotne jest to, iż wyznaczenie koordynatora nie wyłącza odpowiedzialności poszczególnych pracodawców (art. 208 § 2 k.p.), co prowadzi do wniosku, iż jest on jedynie bezpośrednio odpowiedzialny przed tymi pracodawcami, nie zaś zewnętrznie, przed organami państwowymi lub pracownikami.

Bardzo częstą praktyką w obrocie gospodarczym jest sytuacja, w której pracodawcy współdziałają na terenie jednego z nich, co ma miejsce np. w przypadku prowadzenia prac budowlanych, remontowych czy konserwacyjnych w zakładzie produkcyjnym przez podwykonawców. W takim wypadku, oprócz oczywiście obowiązków wskazanych powyżej, na pracodawcy, na którego terenie zachodzi współpraca, ciąży dodatkowy obowiązek w postaci konieczności poinformowania pracowników o zagrożeniach dla zdrowia i życia występujących w zakładzie pracy, na poszczególnych stanowiskach pracy i przy wykonywanych pracach, w tym o zasadach postępowania w przypadku awarii i innych sytuacji zagrażających zdrowiu i życiu pracowników, działaniach ochronnych i zapobiegawczych podjętych w celu wyeliminowania lub ograniczenia zagrożeń oraz musi wskazać pracowników wyznaczonych do udzielania pierwszej pomocy oraz wykonywania działań w zakresie zwalczania pożarów i ewakuacji pracowników. Najczęściej informacja taka jest dołączona do porozumienia pracodawców w zakresie BHP.

Powyższy opis jest oczywiście jedynie pewnym zarysem, jednak praktyka pokazuje, że już powzięcie minimalnych środków ostrożności, jakie wskazałem powyżej, może przynieść satysfakcjonujące rezultaty w przypadku wystąpienia wypadku przy pracy. By jednak można było poradzić coś konkretniejszego – konieczne jest studium każdego, indywidualnego przypadku. Zapraszamy zatem do opisania swoich przypadków lub problemów, z pewnością odpowiemy na każdy e-mail lub komentarz.

 

MASZ PYTANIE?