Porada prawna on-line

Artykuły

»

Prawo dla firm

»

Handlowe i gospodarcze

» Zabezpieczenie ...

NAJNOWSZE ARTYKUŁY

Zabezpieczenie roszczenia pieniężnego w postępowaniu cywilnym

Decyzja o wystąpieniu z powództwem cywilnym o zapłatę może wiązać się z ryzykiem, że mimo wygrania procesu nie będzie możliwe wyegzekwowanie należności przez komornika. Może ono wynikać z tego, że dłużnik w trakcie postępowania będzie się wyzbywał majątku lub próbował go ukryć na wypadek przegranej. Powód nie został jednak pozbawiony narzędzi, które pozwalają mu na skuteczną obronę przed takimi praktykami pozwanego – dysponuje prawem do żądania zabezpieczenia powództwa nawet jeszcze przed złożeniem pozwu.

Instytucja ta polega na tym, iż wierzyciel może uzyskać zajęcie przez komornika składników majątku dłużnika, które posłużą do zaspokojenia jego roszczenia po wygraniu procesu. Zabezpieczenie to nie może jednak zmierzać do zaspokojenia wierzyciela zanim zapadnie wyrok, a jedynie do zabezpieczenia jego interesów. Może ono następować poprzez :

1) zajęcie ruchomości, wynagrodzenia za pracę, wierzytelności z rachunku bankowego albo innej wierzytelności lub innego prawa majątkowego;

2) obciążenie nieruchomości obowiązanego hipoteką przymusową;

3) ustanowienie zakazu zbywania lub obciążania nieruchomości, która nie ma urządzonej księgi wieczystej lub której księga wieczysta zaginęła lub uległa zniszczeniu;

4) obciążenie statku albo statku w budowie hipoteką morską;

5) ustanowienie zakazu zbywania spółdzielczego własnościowego prawa do lokalu;

6) ustanowienie zarządu przymusowego nad przedsiębiorstwem lub gospodarstwem rolnym obowiązanego albo zakładem wchodzącym w skład przedsiębiorstwa lub jego częścią albo częścią gospodarstwa rolnego obowiązanego.

Katalog dostępnym środków jest więc bardzo szeroki. Należy jednak pamiętać, że przy wyborze sposobu zabezpieczenia sąd uwzględni interesy stron lub uczestników postępowania w takiej mierze, aby uprawnionemu zapewnić należytą ochronę prawną, a obowiązanego nie obciążać ponad potrzebę. W jaki jednak sposób może do tego doprowadzić?

Postępowanie o udzielenie zabezpieczenia jest typowym, wnioskowym postępowaniem uzupełniającym. Jego istotą nie jest więc rozstrzygnięcie merytoryczne przedmiotu postępowania a wsparcie tego procesu. Wniesienie wniosku o udzielenie zabezpieczenia jest możliwe w każdym postępowaniu, które może być prowadzone przez sąd powszechny lub polubowny, a samego zabezpieczenia udziela się przed wszczęciem postępowania lub w jego trakcie. Warunkiem jest jednak uprawdopodobnienie roszczenia oraz interesu prawnego w jego zabezpieczeniu.

Przepisy nie definiują pojęcia „uprawdopodobnienie roszczenia”. Aby skonkretyzować to sformułowanie warto sięgnąć do orzecznictwa – jak wskazuje Sąd Apelacyjny we Wrocławiu (I ACz 692/12) przez roszczenie w tym kontekście należy rozumieć poddane przez stronę pod osąd, skonkretyzowane żądanie wydania przez Sąd określonego rozstrzygnięcia, oparte na wskazanych przez stronę faktach oraz zdarzeniach i podstawach prawnych, które mogą stanowić źródło stosunku cywilnoprawnego. Uprawdopodobnienie zaś zachodzi wtedy, gdy bez głębszego wnikania we wszystkie możliwe aspekty faktyczne i prawne sprawy, istnieje na pierwszy rzut oka znaczna szansa, że w świetle przytoczonych przez wnioskodawcę twierdzeń faktycznych popartych dowodami lub środkami nie będącymi dowodami w rozumieniu k.p.c. (przykładowo pisemne oświadczenia świadków, prywatne ekspertyzy) przysługuje ono osobie uprawnionej.

Zgodnie zaś z treścią art. 7301 Kodeksu Postępowania Cywilnego interes prawny w udzieleniu zabezpieczenia istnieje wtedy, gdy brak zabezpieczenia uniemożliwi lub poważnie utrudni wykonanie zapadłego w sprawie orzeczenia lub w inny sposób uniemożliwi lub poważnie utrudni osiągnięcie celu postępowania w sprawie.

Przy wyborze sposobu zabezpieczenia sąd uwzględnia interesy stron lub uczestników postępowania w takiej mierze, aby uprawnionemu zapewnić należytą ochronę prawną, a obowiązanego nie obciążać ponad potrzebę. Oznacza to, że konieczne jest odpowiednie wyważenie interesów stron, bowiem należy pamiętać, że udzielenie zabezpieczenia nie oznacza merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy ani nie zmierza do zaspokojenia roszczenia, a jedynie zabezpiecza jego zaspokojenie po zapadnięciu wyroku. Sposób zabezpieczenia powinien być adekwatny do osiągnięcia celu w konkretnym przypadku. Co ważne, sąd może jedynie dokonać wyboru spośród kilku sposobów zabezpieczenia wnioskowanych przez uprawnionego, nie może zaś zastosować sposobu, o który uprawniony nie wnosił, jednak zasada ta nie obowiązuje w przypadku zabezpieczenia dokonywanego z urzędu.

Do udzielenia zabezpieczenia właściwy jest sąd, do którego właściwości należy rozpoznanie sprawy w pierwszej instancji. We wniosku o udzielenie zabezpieczenia należy, oprócz spełnienia wszystkich wymogów formalnych dotyczących pism procesowych, wskazać następujące rzeczy:

1) sposób zabezpieczenia, a w sprawach o roszczenie pieniężne także wskazanie sumy zabezpieczenia;

2) uprawdopodobnienie okoliczności uzasadniających wniosek.

Sąd rozpoznaje ten wniosek bezzwłocznie, nie później niż w terminie tygodnia od dnia wniesienia, na posiedzeniu niejawnym, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Jeżeli ustawa przewiduje rozpoznanie wniosku na rozprawie, należy ją wyznaczyć tak, aby rozprawa mogła odbyć się w terminie miesięcznym od dnia wpływu wniosku.

Postępowanie to kończy się wydaniem postanowienia, na które stronom służy zażalenie na zasadach ogólnych. Co ważne, jeżeli postanowienie o udzieleniu zabezpieczenia podlega wykonaniu w drodze egzekucji, to sąd nadaje postanowieniu o udzieleniu zabezpieczenia klauzulę wykonalności z urzędu. O kosztach rozstrzyga się w orzeczeniu kończącym postępowanie.

MASZ PYTANIE?