Porada prawna on-line

Artykuły

»

Prawo dla firm

»

Prawo karne

» Zatarcie skazania

NAJNOWSZE ARTYKUŁY

Zatarcie skazania

29.03.2016

Prawo karne

Jednym z założeniem polityki karnej jest przyjęcie, iż informacja o skazaniu ulega zatarciu po upływie określonego terminu. Po zatarciu skazania przyjmuje się fikcję, że dana osoba nigdy nie była karana. Ma to oczywiście niebagatelne znaczenie – w polskim systemie prawa osoby skazane za przestępstwo oraz na karę aresztu za wykroczenie są bowiem rejestrowane w Krajowym Rejestrze Karnym, co może znacząco utrudniać np. zdobycie pracy w organach publicznych. Zatarcie skazania daje im szansę na pełny powrót do społeczeństwa.

Środek prawny, który służy nadaniu „drugiej szansy” ustawodawca nazwał zatarciem skazania. Z chwilą nastąpienia zatarcia skazanie uznaje się bowiem za niebyłe (art. 106 Kodeksu Karnego), a więc, w sensie prawnym, osoba taka staje się „niekarana”. W jej aktach nie wolno już przetrzymywać informacji dotyczących skazania, możliwe jest także uzyskanie przez nią zaświadczenia o niekaralności. Tym samym przed skazanym otwiera się wiele możliwości, które zostały przed nim zamknięte wraz z momentem uprawomocnienia się wyroku skazującego.

Nie każde przestępstwo podlega zatarciu. Wyjątek przewiduje już art. 106a Kodeksu Karnego, zgodnie z którym nie podlega zatarciu skazanie na karę pozbawienia wolności bez warunkowego zawieszenia jej wykonania za przestępstwo przeciwko wolności seksualnej i obyczajności, jeżeli pokrzywdzony był małoletnim poniżej lat 15. Jest to więc wyłączenie zatarcia dla przestępstw z art. 197 § 3 pkt 2 k.k., 199 § 2 k.k., 200 k.k., 200a k.k., 202 § 4 k.k. oraz 204 § 3 k.k.

Kodeks Karny przewiduje różne okresy przedawnienia dla różnego rodzaju skazań. Liczy się je od dnia wykonania lub darowania kary albo od przedawnienia jej wykonania. I tak, skazanie zaciera się po upływie:

  • 10 lat w razie skazania na karę pozbawienia wolności lub karę 25 lat pozbawienia wolności;

  • 10 lat w razie skazania na karę dożywotniego pozbawienia wolności;

  • 3 lat w razie skazania na karę ograniczenia wolności;

  • roku w razie skazania na grzywnę lubodstąpienia od wymierzenia kary;

  • 6 miesięcy od zakończenia okresu próby w przypadku warunkowego zawieszenia orzeczonej kary.

Ponadto, w przypadku, gdy orzeczono środek karny, przepadek lub środek kompensacyjny, zatarcie skazania nie może nastąpić przed jego wykonaniem, darowaniem albo przedawnieniem jego wykonania. Zatarcie skazania nie może nastąpić również przed wykonaniem środka zabezpieczającego.

Zatarcie skazania w takich przypadkach odbywa się z mocy prawa, co oznacza, iż nie ma potrzeby, by składane były wnioski, pisma procesowe etc. Nie są to jednak jedyne przypadki – wymienia się bowiem jeszcze dwa. Pierwszym z nich jest zmiana ustawy, która depenalizuje dany czyn (w takim wypadku zatarcie nastąpi z datą wejścia w życie nowej ustawy), a drugim zwolnienie żołnierza od wykonania kary pozbawienia wolności (art. 336 § 5 k.k.).

Jednym z pośrednich sposobów zatarcia skazania jest skorzystanie przez prezydenta Rzeczpospolitej Polskiej z prawa łaski. Jest to szczególne uprawnienie głowy państwa, którego istotą jest całkowite lub częściowe uwolnienie skazanego od skutków karnych prawomocnego wyroku. Zatarcie skazania na wniosek skazanego jest możliwe tylko w jednym przypadku, tj. wymienionym w art. 107 § 2 k.k., który dotyczy skazania na karę pozbawienia wolności. Zgodnie z treścią powołanego przepisu sąd może na wniosek skazanego zarządzić zatarcie skazania już po upływie 5 lat, jeżeli skazany w tym okresie przestrzegał porządku prawnego, a wymierzona kara pozbawienia wolności nie przekraczała 3 lat.

Wniosek o zatarcie skazania powinien zawierać następujące informacje :

  • imię, nazwisko i adres skazanego;

  • dokładne wskazanie wyroku karnego, na podstawie którego nastąpiło skazanie (oznaczenie sądu, data wydania wyroku, sygnatura akt);

  • wskazanie orzeczonej kary;

  • informacje dotyczące jej odbycia, darowania lub przedawnienia jej wykonania.

Wniosek może również zawierać uzasadnienie (co do zasady – przyjmuje się, że uzasadnienie powinno się we wniosku znaleźć). Wskazuje się, że skazany powinien opisać jak najbardziej obiektywne, przemawiające na jego korzyść np. dobre sprawowanie po odbyciu kary, dobrą opinię jaką się obecnie cieszy w lokalnej wspólnocie, problemy ze znalezieniem pracy ze względu na informacje o skazaniu.

Wniosek wnosi się do sądu właściwego dla rozstrzygnięcia sprawy, a więc tego, który orzekał w pierwszej lub drugiej instancji, jeśli sprawa była rozpoznawana na skutek apelacji (nie dotyczy postępowania kasacyjnego). Konieczne jest również uiszczenie opłaty w wysokości 45 złotych. Następnie należy poczekać na rozpatrzenie sprawy przez sąd – w przypadku jej pozytywnego rozpatrzenia wszystkie formalności zostaną dopełnione z urzędu.

Właściwe sporządzenie wniosku o zatarcie skazania nie jest wbrew pozorom łatwe. Czasem trudności może sprawić samo zbadanie, czy skazanie może zostać już zatarte na wniosek. Dlatego też wypełnij poniższy formularz, opisz swój problem – nasi specjaliści z pewnością Ci pomogą.

MASZ PYTANIE?