Porada prawna on-line

Artykuły

»

Prawo dla każdego

»

Administracyjne

»

Pozostałe

» Zażalenie i skarga na ...

NAJNOWSZE ARTYKUŁY

Człowiek patrzący na zegarek.

Zażalenie i skarga na bezczynność organu administracji

11.03.2016

Pozostałe

Organy administracji, niezależnie od tego czy rządowej czy też samorządowej są związane terminami określonymi w Kodeksie Postępowania Administracyjnego lub innych, właściwych przedmiotowo ustawach. Oznacza to, iż ustawodawca wyznaczył tym organom odpowiedni czas na załatwienie sprawy, zaś naruszenie tych terminów wiąże się z określonymi sankcjami, wskazanymi przepisach k.p.a. Często jednak zdarza się, że urzędnicy naruszają te reguły, co powoduje, że obywatel zyskuje prawo do złożenia zażalenia na bezczynność organu.

Na wstępie należy zaznaczyć, iż terminy dla działania organów administracji wyznacza art. 35 k.p.a. Zgodnie z tym przepisem generalną zasadą jest to, że organy administracji zobowiązane są załatwiać sprawy bez zbędnej zwłoki. Niezwłocznie powinny być załatwiane sprawy, które mogą być rozpatrzone w oparciu o dowody przedstawione przez stronę łącznie z żądaniem wszczęcia postępowania lub w oparciu o fakty i dowody powszechnie znane albo znane z urzędu organowi, przed którym toczy się postępowanie, bądź możliwe do ustalenia na podstawie danych, którymi rozporządza ten organ. Zgodnie z § 3 tego przepisu załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej - nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania, zaś w postępowaniu odwoławczym - w ciągu miesiąca od dnia otrzymania odwołania. Warto jednak pamiętać, że przepisy odrębne mogą przewidywać inne terminy (np. w przypadku pozwolenia na budowę – 65 dni). 

O każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie organ prowadzący sprawę zobowiązany jest poinformować stronę, a następnie wyznaczyć nowy termin jej załatwienia (art. 36 k.p.a.). Obowiązek ten ciąży na organie niezależnie od tego, czy jest winien wystąpienia zwłoki czy też nie. W przypadku wystąpienia zwłoki zarówno organ jak i pracownik tego organu mogą jednak ponieść odpowiedzialność dyscyplinarną i odszkodowawczą, a pierwszą czynnością, jaką strona powinna podjąć, jest złożenie zażalenia na bezczynność.

Jak wskazuje art. 37 k.p.a. zażalenie do organu wyższego stopnia (lub wezwanie do usunięcia naruszenia prawa w sytuacji, gdy nie ma organu wyższego stopnia) przysługuje w przypadku niezałatwienia sprawy w terminie lub przewlekłego prowadzenia postępowania. Ciężko jest jednoznacznie stwierdzić co oznacza lakoniczne stwierdzenie „przewlekłości”, jednak w połączeniu z równie „precyzyjnym” zwrotem „bez zbędnej zwłoki” rysuje się pryzmat konieczności rozpatrzenia danej sprawy pod kątem obiektywnych przesłanek przewlekłości jej prowadzenia. Dlatego też przyjmuje się, że omawiany środek prawny przysługuje stronie w następujących przypadkach:

−     gdy organ nie załatwił sprawy w terminach wskazanych w art. 35 k.p.a., wyznaczonym na podstawie art. 36 kpa lub wskazanych w ustawach szczególnych,

−     gdy organ wyznaczył nowy, późniejszy termin, a strona chce go zakwestionować,

−     gdy organ wyznaczył nowy, późniejszy termin i go nie dotrzymał.

Takowy środek ochrony swoich praw należy wnieść bezpośrednio do organu nadrzędnego (wyznaczonego zgodnie z art. 17 k.p.a.), zaś w przypadku, gdy nie ma organu wyższego rzędu – przysługuje wezwanie do usunięcia naruszenia prawa do organu rozpatrującego sprawę. W przypadku uznania zażalenia za faktycznie zasadne organ nadrzędny zobowiązany jest do wyznaczenia terminu załatwienia sprawy. Zarządzona zostanie także konieczność złożenia wyjaśnień dotyczących przyczyn wystąpienia zwłoki oraz ewentualna konieczność podjęcia działań prewencyjnych w celu zapobiegania wystąpienia tego rodzaju opóźnień w przyszłości.

Termin do wniesienia zażalenia na bezczynność organu biegnie od momentu, w którym strona dowiedziała się o nie podjęciu czynności aż do momentu, gdy czynność ta zostanie podjęta (czyli, w praktyce, jak powszechnie wskazuje się w literaturze, do ogłoszenia lub doręczenia decyzji administracyjnej). W przypadku zaś wezwania do usunięcia naruszenia prawa wynosi on 14 dni od wyżej wskazanego momentu. W praktyce obrotu prawnego utrwalił się pogląd, iż terminy te należy liczyć od momentu upłynięcia terminu określonego w k.p.a. lub ustawie szczególnej, jeśli tylko został on wyraźnie określony.

Istnieje jednak możliwość, iż zażalenie zostanie rozpatrzone negatywnie lub ponowi się problematyka zwłoki, tylko tym razem w organie wyższego rzędu. W przypadku wykorzystania już tej drogi otwiera się przed stroną możliwość wniesienia skargi do sądu administracyjnego na przewlekłość prowadzonego postępowania. Skargę taką można wnieść w każdym czasie po upływie terminu na załatwienie sprawy aż do chwili jej załatwienia. Warto podkreślić, iż, jak wskazują niektórzy przedstawiciele doktryny, możliwość wniesienia skargi do sądu administracyjnego nie jest ograniczona tylko do zwłoki w wydaniu decyzji administracyjnej, ale tyczy się także postanowień na które służy zażalenie, postanowień w postępowaniu egzekucyjnym oraz innych aktów administracyjnych dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa.

Oczywiście, istnieje również ryzyko, że sąd administracyjny dopuści się zwłoki w rozstrzygnięciu problemu zwłoki organu I lub II stopnia. W takim wypadku po raz kolejny przysługuje stronie skarga do sądu nadrzędnego w stosunku do tego, który zwłoki się dopuścił. Takie sytuacje, związane z wielostopniową zwłoką, to jednak przypadki niesłychanie rzadkie, niemniej niewykluczone, że mogą mieć miejsce.

Jak widać powyżej strona nie jest bezradna w przypadku, gdy organ administracji lub, szerzej, urzędnik dopuści się zwłoki w załatwieniu sprawy. Wszystkie narzędzia opisane powyżej chronią jednostkę, której prawa narusza organ, jednak, o ile z przymuszeniem organu do działania nie jest trudno, to dochodzenie ewentualnego odszkodowania jest procedurą bardzo uciążliwą i wymaga dużej wiedzy. Zapraszamy więc do opisania swoich przypadków i do kontaktu z naszymi ekspertami, którzy swoją wiedzą i doświadczeniem pomogą w sprawach, w których organ administracji dopuszcza się zwłoki, zwłaszcza w przypadku, gdy z tego powodu pojawiła się jakaś szkoda.

MASZ PYTANIE?